Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế

12:00:18 AM | 12/2/2021

Đường lối đối ngoại của Việt Nam là chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, trong đó có việc nâng tầm đối ngoại đa phương. Đây là mục tiêu của Việt Nam trong quá trình hội nhập và hội nhập kinh tế là yếu tố quan trọng. Phóng viên Vietnam Business Forum đã phỏng vấn Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh nhằm tìm hiểu về những thành tựu trong công tác đối ngoại, hội nhập của Việt Nam cũng như định hướng trong giai đoạn tới. Nguyễn Mai thực hiện.

Phó Thủ tướng có thể điểm lại những thành tựu nổi bật mà đối ngoại Việt Nam đã đạt được trong năm 2020?

Năm 2020 là một năm đặc biệt do tình hình thế giới, khu vực biến động hết sức nhanh chóng. Dịch Covid-19 xảy ra trên thế giới đã gây ảnh hưởng rất nhiều đến mọi mặt, từ chính trị, kinh tế, xã hội tới sức khỏe của người dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và cả hệ thống chính trị, chúng ta đã làm tốt nhiệm vụ kép, vừa kiềm chế được dịch Covid-19 vừa giữ được môi trường ổn định, phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Đây là những thành tích hết sức lớn lao của đất nước cũng là cơ sở thuận lợi cho các hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Các hoạt động ngoại giao hết sức quan trọng bao gồm cả đối ngoại song phương lẫn đối ngoại đa phương vẫn được triển khai.

Trước tiên, chúng ta đã chuyển đổi hình thức từ các chuyến thăm như thông lệ sang trao đổi bằng điện đàm, bằng trực tuyến với trên 33 cuộc điện đàm của lãnh đạo cấp cao nước ta với lãnh đạo của hầu hết các nước quan trọng trên thế giới cũng như trong khu vực. Đây là một điểm hết sức đặc biệt vì hàng năm, các chuyến thăm của các nước đến Việt Nam cũng như Việt Nam ra các nước trung bình có khoảng 10-20 cuộc nhưng riêng năm 2020, chúng ta vẫn triển khai được 33 cuộc điện đàm của các đồng chí lãnh đạo cấp cao, từ đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng đến Chủ tịch Quốc hội và các cấp khác nhau.

Thứ hai, chúng ta đã triển khai và đã hoàn thành xuất sắc vai trò Chủ tịch của ASEAN 2020, Chủ tịch Liên minh Nghị viện Đông Nam Á (AIPA) cũng như năm đầu tiên của nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với những kết quả hết sức cụ thể. Đó là tiếp tục đề cao sự đoàn kết, gắn kết, vai trò trung tâm của ASEAN trong các vấn đề thích ứng với những biến động trên thế giới cũng như trong khu vực và với từng nước. Đồng thời chúng ta cũng đã đóng góp vào giải quyết các vấn đề trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, với tâm thế của một nước có tiếng nói và vai trò, đồng thời là đại diện của các nước đang phát triển cũng như các nước trung bình và nhỏ trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Trong năm 2020, chúng ta đã cùng với Liên minh Châu Âu triển khai việc thúc đẩy và thông qua Hiệp định thương mại tự do (EVFTA), cùng với các nước trong ASEAN thúc đẩy để ký kết được Hiệp định thương mại RCEP. Đó là những đóng góp vào hoạt động kinh tế đối ngoại hết sức quan trọng trong đối ngoại của Đảng và Nhà nước.

Một nhiệm vụ cũng hết sức quan trọng mà đối ngoại đã thực hiện là bảo hộ công dân trong tình hình mới, khi Covid-19 xảy ra trên thế giới và khu vực khiến nhu cầu bảo vệ, bảo hộ công dân của Việt Nam ở nước ngoài lớn chưa từng có. Chỉ riêng số lượng công dân chúng ta hỏi về các lĩnh vực liên quan đến bảo hộ người dân ở nước ngoài thông qua tổng đài điện thoại bảo hộ công dân đã tăng gần 200% các cuộc gọi trong năm 2020. Có thể nói, Việt Nam là một trong số ít các nước đã có các chuyến bay đưa công dân Việt Nam học tập hoặc thăm viếng ở nước ngoài bị mắc kẹt muốn về nước. Chỉ riêng trong năm 2020, Việt Nam đã triển khai trên 260 chuyến bay chở 73.000 công dân Việt Nam ở 59 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới về nước một cách an toàn. Đó là nhiệm vụ hết sức quan trọng trong bảo hộ công dân.


Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng,  Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân
tới dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 37

Bên cạnh đó, công tác quảng bá Việt Nam ra nước ngoài vẫn tiếp tục được thực hiện. Báo chí Việt Nam, báo chí đối ngoại đã tiếp tục quảng bá được đất nước, con người Việt Nam thông qua phương thức mới, đó là nền tảng số. Qua nền tảng số này, việc quảng bá Việt Nam đã vươn xa so với trước đây rất nhiều.

Năm Chủ tịch ASEAN 2020 đã thành công toàn diện, xin Phó Thủ tướng cho biết những dấu ấn tự hào trong quá trình Việt Nam thực hiện trách nhiệm này?

“Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc vai trò Chủ tịch ASEAN trên các lĩnh vực” đó là đánh giá của cộng đồng quốc tế, các nước ASEAN và dư luận đối với chúng ta trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020.

Để có được dấu ấn đáng tự hào này, đầu tiên là do chúng ta đã đề ra được chủ đề “gắn kết và chủ động thích ứng” hết sức đúng đắn. Chủ đề nói lên mục tiêu ASEAN muốn hướng tới trong năm Việt Nam làm Chủ tịch, cũng là thông điệp của ASEAN ra thế giới. Với chủ đề trên, chúng ta lựa chọn đạt được mục tiêu là tăng cường vai trò trung tâm đoàn kết của ASEAN, sự thích ứng nhanh chóng không phải của từng nước mà của cả khối ASEAN đối với tình hình thế giới bên ngoài cũng như khu vực và đối với từng nước.

Vấn đề thứ hai, chúng ta đảm bảo thực hiện được toàn bộ nội dung của năm Chủ tịch ASEAN đã đề ra. Chúng ta đã thông qua được trên 80 văn kiện, trong đó tập trung vào xây dựng Cộng đồng ASEAN, tiếp đến là rà soát lại Hiến chương ASEAN và xây dựng Tầm nhìn ASEAN sau năm 2025. Trong năm 2020, chúng ta dự kiến là có 32 sáng kiến đề xuất và 28 sáng kiến đã được đưa vào các văn kiện. Đó cũng là thành công của một nước Chủ tịch ASEAN, đưa các sáng kiến của mình đáp ứng được quan tâm chung của các nước ASEAN, đồng thời thích ứng được với tình hình.

Vấn đề thứ ba trong nội dung là ASEAN phải thích ứng được với tình hình mới. Có thể nói ASEAN là một tổ chức khu vực cho đến nay là một trong số ít thích ứng rất nhanh với tình hình Covid-19. Chúng ta đã tổ chức được các hội nghị đặc biệt của ASEAN, giữa ASEAN với các đối tác để ứng phó với Covid-19 và đưa ra được 4 nội dung để thích ứng với Covid-19. Một là xây dựng được quỹ ứng phó; hai là xây dựng được kho dự phòng; ba là xây dựng được một kế hoạch để thích ứng với từng kịch bản của Covid; và thứ tư là xây dựng được kế hoạch phục hồi kinh tế sau Covid-19. Chúng ta với vai trò Chủ tịch đã thích ứng rất nhanh để thích ứng được tình hình Covid-19 xảy ra như vậy, trong nội bộ ASEAN cũng như giữa ASEAN với các nước đối tác.

Vấn đề thứ tư là chúng ta đã chuyển đổi phương thức họp của ASEAN, không giống như ASEAN của mọi năm. Do dịch Covid-19 chúng ta không thể họp trực tiếp được nên đã tổ chức trên 550 cuộc họp trực tuyến, trong đó có 20 cuộc họp cấp cao, bao gồm những cuộc họp cấp cao thường niên như Cấp cao 36, 37 và các cuộc họp cấp cao của ASEAN với các đối tác đặc thù về ứng phó với Covid-19, 70 cuộc họp cấp Bộ trưởng. Tất cả các cuộc họp về ba trụ cột chính trị-an ninh-quốc phòng, kinh tế và văn hóa-xã hội vẫn được đảm bảo và diễn ra đúng dự định, đều thông qua được các văn kiện để được thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEAN.

Vấn đề thứ năm là chúng ta đã đưa ra những nội dung mới trong họp ASEAN, như việc nêu cao vai trò của phụ nữ. Lần đầu tiên ta đã tổ chức Hội nghị cấp cao trong ASEAN về phụ nữ và đây cũng là vấn đề xuyên suốt của chúng ta khi chủ động tham gia vào hoạt động ngoại giao đa phương không chỉ trong ASEAN mà cả tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Một chủ đề mới nữa chúng ta đưa ra là sự tăng cường kết nối, trao đổi về kết nối giữa ASEAN với các tiểu khu vực. Cụ thể là hợp tác của các nước trong khu vực Mekong.

Việt Nam đã làm được những gì trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, thưa Phó Thủ tướng?

Đây là lần thứ hai chúng ta trở thành thành viên của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Với nhiệm kỳ 2020-2021, chúng ta có một tâm thế hết sức vững vàng bởi lẽ chúng ta được số phiếu bầu lớn nhất trong lịch sử của Hội đồng Bảo an là 192/193. Điều đó thể hiện là các nước đặt lòng tin vào Việt Nam với vai trò là thành viên của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Và trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, chúng ta đã tham gia đóng góp hết sức tích cực với tinh thần, nguyên tắc đảm bảo độc lập, tự chủ và tôn trọng luật pháp quốc tế, lợi ích của các nước. Chính vì nguyên tắc đó, chúng ta đã đóng góp một cách tích cực và hiệu quả vào đồng thuận trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để giải quyết những vấn đề của khu vực cũng như những vấn đề mới nổi lên trên thế giới và khu vực.

Thứ hai, ngay tháng đầu tiên làm thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, chúng ta đã đóng vai trò là Chủ tịch của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và cho đến nay cũng là tháng duy nhất trong năm tổ chức được tất cả các cuộc họp trực tiếp. Với vai trò Chủ tịch của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc kết hợp được với vai trò Chủ tịch của ASEAN, chúng ta đã đưa được vào hai nội dung hết sức quan trọng. Đó là tổ chức được phiên họp mở của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về việc tăng cường thực thi Hiến chương Liên hợp quốc. Đây là cuộc họp mở có sự tham gia đông đảo nhất trong vài năm qua tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Điều đó nói lên là chúng ta đã đi cùng với tiếng nói chung, nguyện vọng chung của các nước, mong muốn trước tiên là Hội đồng Bảo an và các nước thành viên của Liên hợp quốc đều phải tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc, đề cao vai trò của luật pháp quốc tế trong việc xử lý các vấn đề. Cũng trong tháng Chủ tịch của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, chúng ta đã đưa được vấn đề hợp tác giữa Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với ASEAN. Đây cũng là lần đầu tiên chúng ta nêu cao được sự hợp tác giữa Hội đồng Bảo an với một tổ chức khu vực là ASEAN. Bởi chúng ta có vai trò là Chủ tịch ASEAN nên đã lồng ghép, đưa được vấn đề đó vào trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nêu được vai trò, hình ảnh của ASEAN tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Thứ ba, chúng ta đã thúc đẩy các ưu tiên của Việt Nam và cơ bản những ưu tiên đó chúng ta đã thực hiện được. Ưu tiên lớn nhất mà chúng ta đã thực hiện là thúc đẩy vai trò của phụ nữ với hòa bình, an ninh. Chúng ta đã tổ chức được Hội nghị toàn cầu về Phụ nữ và hòa bình, an ninh. Một hội nghị vừa trực tiếp vừa trực tuyến liên quan đến phụ nữ và hòa bình, an ninh do Việt Nam đứng ra tổ chức và đã thành công với sự tham gia của nhiều nước, nhiều diễn giả. Đặc biệt là cam kết Hành động Hà Nội đã được 30 nước đồng tác giả để đưa vào văn kiện.

Thứ tư, Việt Nam dự thảo và đưa ra thông qua một nghị quyết của Liên hợp quốc lấy ngày 27/12 là Ngày Quốc tế phòng chống dịch bệnh. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử tham gia Liên hợp quốc, Việt Nam dự thảo nghị quyết và có 112 nước đồng bảo trợ, là con số kỷ lục về đồng bảo trợ của một nghị quyết. Nghị quyết được thông qua bằng đồng thuận, đánh dấu một dấu ấn vươn tầm của đối ngoại Việt Nam, ngoại giao Việt Nam trên diễn đàn quốc tế, đặc biệt là tại Liên hợp quốc.

Những kết quả và dấu ấn đáng tự hào ấy sẽ góp phần nâng cao vai trò, vị thế Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế như thế nào, thưa Phó Thủ tướng?

Đường lối của Đảng và Nhà nước ta là chủ động, tích cực hội nhập quốc tế. Chúng ta cũng đang thực hiện Chỉ thị của Ban Bí thư về nâng tầm đối ngoại đa phương. Đây là mục tiêu của chúng ta khi tham gia chủ động, tích cực hội nhập quốc tế nói chung, trong đó hội nhập kinh tế là quan trọng.

Với hội nhập, mục tiêu của chúng ta là duy trì được môi trường hòa bình, ổn định ở bên ngoài hay là gìn giữ, bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa. Với phương châm đó, chúng ta tham gia hội nhập, tham gia các tổ chức quốc tế để định hình, xây dựng luật lệ đảm bảo lợi ích của các nước, trong đó có lợi ích của chúng ta. Nghĩa là chúng ta không chỉ là một thành viên có trách nhiệm mà chủ động có trách nhiệm. Ý nghĩa thứ hai mà chúng ta đã thể hiện rất rõ trong quá trình tham gia thời gian vừa qua và sắp tới là nêu cao độc lập, tự chủ trong đường lối, chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng quan hệ với các nước. Ý nghĩa thứ ba là chúng ta tham gia để nâng cao vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã nói: “chưa bao giờ cơ đồ của Việt Nam trên trường quốc tế cao như ngày nay”. Điều đó cũng nói lên thành tựu của đất nước chúng ta trong 35 năm đổi mới đã đưa nước Việt Nam vươn lên vững mạnh, phát triển về kinh tế xã hội. Đồng thời, vai trò, vị thế của Việt Nam cũng được nâng lên.

Phó Thủ tướng có thể cho biết những trọng tâm của công tác đối ngoại năm 2021 của Việt Nam?

Năm 2021, tình hình thế giới và khu vực dự báo sẽ tiếp tục biến động không ngừng, trong đó có dịch bệnh Covid-19. Đó là những thách thức đối với tất cả các nước nói chung và Việt Nam nói riêng. Nhưng chúng ta cũng nhìn nhận thấy có rất nhiều cơ hội, đó là xu thế mong muốn hòa bình, ổn định, tiếp tục phát triển.

Với những tình hình như vậy, đối ngoại của chúng ta trong năm 2021 sẽ tiếp tục củng cố, làm sâu sắc hơn quan hệ của Việt Nam với các nước, các đối tác, đặc biệt các đối tác chiến lược, các đối tác toàn diện, các nước láng giềng bằng những phương thức mới, đạt hiệu quả cao.

Thứ hai, chúng ta tiếp tục chủ động hội nhập quốc tế thông qua các hoạt động của chúng ta tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Đồng thời trong ASEAN, chúng ta phải làm sao để phát huy được những kết quả trong năm Chủ tịch ASEAN, tiếp tục duy trì đà phát triển của ASEAN cũng như những sáng kiến, những nội dung của ASEAN trong năm 2020 tiếp tục phát triển trong năm 2021.

Thứ ba, chúng ta đã tham gia, ký kết các hiệp định thương mại tự do và tiếp tục sẽ có các hiệp định thương mại tự do được phê chuẩn. Chúng ta phải làm sao thực thi một cách hiệu quả, tận dụng được các cơ hội của các hiệp định thương mại tự do mang lại. Đó là nhiệm vụ chung cho tất cả các bộ, ngành, không phải chỉ riêng của ngành đối ngoại.

Thứ tư và quan trọng hàng đầu là chúng ta phải duy trì môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ chủ quyền biển đảo của chúng ta. Đó là mục tiêu hết sức lớn lao và xuyên suốt.

Về công tác bảo hộ công dân, chúng ta hiểu rằng nhu cầu của công dân Việt Nam ở nước ngoài còn rất lớn và công tác bảo hộ công dân là một trong những trọng tâm hoạt động đối ngoại.

Trân trọng cảm ơn Phó Thủ tướng!

Nguồn: Vietnam Business Forum