Quy định bổ sung thủ tục nhập khẩu ô tô: Liệu có làm khó cho DN?

Sau khi Thông tư 20/2011/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định bổ sung thủ tục nhập khẩu xe ô tô chở người loại từ 09 chỗ trở xuống được ban hành, nhiều DN nhập khẩu ô tô than phiền, “đây là một rào cản lớn đối với chúng tôi và dường như là trái quy định của WTO”.

Theo đó, các thương nhân khi nhập khẩu ô tô cần phải đảm bảo đầy đủ các giấy tờ thủ tục sau: 1.Giấy chỉ định hoặc giấy ủy quyền là nhà nhập khẩu, nhà phân phối của chính hãng sản xuất, kinh doanh loại ô tô đó hoặc Hợp đồng đại lý của chính hãng sản xuất, kinh doanh loại ô tô đó đã được cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài hợp pháp hoá lãnh sự theo quy định của pháp Luật; 2. Giấy chứng nhận cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô đủ điều kiện do Bộ Giao thông vận tải cấp.

Ai đứng ra bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng?

Theo khẳng định của ông Nguyễn Thành Biên- Thứ trưởng Bộ Công Thương, Bộ Công Thương không có biện pháp hạn chế thương mại, không đưa ra các khống chế về số lượng cũng như các quy định trái với yêu cầu của WTO. Bởi lẽ, Bộ cũng chỉ đưa ra các quy định nhằm lành mạnh hóa thị trường, tăng chất lượng phục vụ, đảm bảo quyền lợi lợi người tiêu dùng trong an toàn giao thông.

Trong khi đó, việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa là yêu cầu không phải chỉ có Việt Nam đưa ra. Mà tại các nước lớn cũng đặt ra những yêu cầu rất khắt khe đối với hàng xuất khẩu Việt Nam. Đơn cử như mặt hàng đồ gỗ, chúng ta phải có chứng nhận của các nhà sản xuất đồ gỗ xuất khẩu. Ông Trần Đình Long- Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hòa Phát cho biết, không chỉ có chứng nhận này mà các DN còn phải có chứng minh nguồn gốc gỗ khai thác là từ đâu, có được phép khai thác hay không. Đồng quan điểm này, ông Lê Văn Sang- Giám đốc Công ty XNK thủy sản Thanh Hóa cho biết thêm, đối với thủy sản, hiện giờ EU cũng đã thực hiện chiến lược truy xuất nguồn gốc thủy sản được nuôi tại ao nào, hồ nào có đảm bảo chất lượng không. Vì vậy, theo ông Phan Đức Hiếu- Phó trưởng ban môi trường kinh doanh Viện nghiên cứu kinh tế Trung ương, những yêu cầu chúng ta đưa ra đối với ô tô nhập khẩu là rất tối thiểu mà trong thời gian vừa qua chưa thực hiện nghiêm túc. Ví dụ có rất nhiều nhà nhập khẩu Toyota bị lỗi dính chân gà trong khi đó, các nhà nhập khẩu lại viện lý do là chúng tôi không chịu trách nhiệm bảo hành sữa chữa những xe đấy. Vì thực tế, các nhà nhập khẩu không có điều kiện đế sữa chữa, họ chỉ là những nhà nhập khẩu thuần túy, không có phương tiện bảo hành, bảo dưỡng. Tiếp lời ông Hiếu, ông Võ Trí Thành- Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu kinh tế Trung ương nói thêm, vậy thì quyền lợi của khách hàng để ở đâu? ai đứng ra đảm bảo về an toàn giao thông nếu để các phương tiện này tùy tiện lưu hành trên đường phố?. Vì vậy, quy định này nhằm làm lành mạnh hóa thị trường. Ai có điều kiện kinh doanh thì bắt buộc phải đáp ứng nhu cầu của nhà nước- ông Thành nói.

Theo đại diện Hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng, nếu các DN nhập khẩu ô tô cho rằng, đây là một rào cản đối với họ thì hoàn toàn không đúng, bởi lẽ, vấn đề này đã nói rất rõ trong Điều 21 Luật Bảo vệ người tiêu dùng. Đồng thời, đối với các phương tiện trong nước thì những quy định này cũng đã được áp dụng từ lâu như xe sản xuất ra phải có trung tâm bảo hành, bảo dưỡng trong khi đó, xe nhập khẩu sản xuất ra lại chẳng có ai đứng ra chịu trách nhiệm cả.

Không trái với quy định WTO

Hiện tại, có nhiều DN nhập khẩu ô tô cũng có ý kiến cho rằng, quy định tại Thông tư 20 của Bộ Công Thương cũng chỉ nhằm làm lợi cho các DN sản xuất trong nước và các thành viên Hiệp hội ô tô Việt Nam. Tuy nhiên, theo ông Bùi Huy Sơn- Đại diện Vụ thị trường Châu Á Thái Bình Dương, trước đây các nhà đầu tư nước ngoài không được phân phối. Thế nhưng, sau khi Việt Nam gia nhập WTO thì họ được quyền nhập khẩu và phân phối tại thị trường Việt Nam. Vì vậy, các DN không thể dùng cảm tính để suy diễn việc chuyển sang nhập khẩu, phân phối là do Thông tư của Bộ Công Thương ban hành. Bởi, quy định này là xuất phát từ những cam kết của chúng ta khi gia nhập WTO- ông Sơn nói.

Mặt khác, hiện nay DN ra đời và tham gia vào thị trường ngày càng đông đúc, trong khi, dung lượng thị trường lại rất vừa phải thì sự điều tiết của thị trường là rất cần thiết. Theo TS. Hồ Tất Thắng- Phó Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, chúng ta cũng nên tiến tới giai đoạn có những nhà nhập khẩu phân phối, bảo trì bảo dưỡng đảm bảo chất lượng, không chỉ sản phẩm mà còn cả dịch vụ hậu mãi, không chỉ những mặt hàng liên quan đến chính người sử dụng mà còn liên quan đến những người tham gia giao thông. Việc thị trường sàng lọc, giảm bớt đầu mối nhập khẩu sẽ làm tăng chất lượng dịch vụ, nguồn gốc xe hợp pháp là rất tốt.

Ngày 26-6-2011 Thông tư 20/2011/TT- BCT sẽ có hiệu lực thực thi, vì vậy, ông Nguyễn Thành Biên cũng cho biết, hiện Bộ cũng phối hợp với Bộ ngoại giao để có hướng dẫn các cơ quan ở nước ngoài thủ tục hướng dẫn cho DN thực hiện. Các thủ tục này theo ông Biên cũng hết sức đơn giản trong các quy định của Luật thương mại. Theo đó, nhà nước sẽ không khuyến khích các DN bán những hàng hóa xách tay, hàng nhập lậu không có bảo hành.

Lưu Hiệp