Thanh toán không dùng tiền mặt được thúc đẩy mạnh mẽ

08:03:27 | 6/1/2022

Chuyển đổi số hướng tới xã hội không tiền mặt là xu hướng phát triển tất yếu trong bối cảnh tác động mạnh mẽ của dịch bệnh Covid 19 và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tạo ra tác động kép vừa góp phần phục hồi, tăng trưởng kinh tế vừa hỗ trợ thực hiện mục tiêu tài chính toàn diện.

Nhiều chính sách thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1813 phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021-2015. Đề án đặt mục tiêu đưa thanh toán không dùng tiền mặt thành thói quen của người dân ở khu vực đô thị, từng bước phát triển ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa; ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4; nâng cấp phát triển cơ sở hạ tầng dịch vụ thanh toán... với các chỉ tiêu cụ thể như: Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 25 lần GDP; 80% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch;…

Đề án cũng đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng bình quân về số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đạt 20 - 25%/năm; tốc độ tăng trưởng bình quân về số lượng giao dịch qua kênh điện thoại di động đạt 50 - 80%/năm và giá trị giao dịch đạt 80 - 100%/năm; tốc độ tăng trưởng bình quân số lượng và giá trị giao dịch qua kênh Internet đạt 35 - 40%/năm; tỷ lệ cá nhân, tổ chức sử dụng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt qua các kênh thanh toán điện tử đạt 40%.

Theo số liệu thống kê, hiện 95% tổ chức tín dụng đã có, đang xây dựng hoặc dự tính sẽ xây dựng chiến lược chuyển đổi số. Có khoảng 80 ngân hàng triển khai dịch vụ Internet Banking, 44 ngân hàng cung cấp dịch vụ Mobile Banking, 45 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, hơn 90 nghìn điểm thanh toán QR, gần 298 nghìn điểm thanh toán POS…

Trong giai đoạn 5 năm 2016-2020, tổng số lượng thanh toán qua kênh Internet tăng 262,5%, giá trị thanh toán tăng 353%; thanh toán di động tăng 1.000% về số lượng nhưng tăng tới 3.000% về giá trị.

Theo Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), trong bối cảnh nhiều hoạt động kinh tế bị tác động bởi giãn cách xã hội, hoạt động thanh toán không tiền mặt vẫn đạt mức tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm ngoái. 9 tháng đầu năm 2021, tổng số lượng giao dịch qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 1,88% về số lượng và tăng tới 42,58% về giá trị so với cùng kỳ. Thanh toán qua kênh Internet tăng tương ứng hơn 51% về số lượng và 29% về giá trị. Thanh toán qua kênh điện thoại di động tăng hơn 76% về số lượng và 88,3% về giá trị. Qua kênh QR code tăng 64% về số lượng và 128% về giá trị.

Đến cuối tháng 9/2021, số lượng tài khoản thanh toán của cá nhân là 110,92 triệu tài khoản, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, từ tháng 3 đến hết tháng 9, có 20 ngân hàng báo cáo triển khai chính thức quy trình mở tài khoản thanh toán eKYC với hơn 1,8 triệu tài khoản thanh toán mở bằng phương thức điện tử. Số lượng giao dịch đạt hơn 4,6 triệu món.

Bên cạnh đó, thời gian qua, ngành ngân hàng cũng đã miễn, giảm phí dịch vụ thanh toán hỗ trợ kịp thời cho người dân, doanh nghiệp như: giảm 50% phí hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng; giảm 70-100% phí chuyển mạch, bù trừ điện tử; miễn, giảm phí dịch vụ... Chính sách giảm phí cũng là cú hích thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tổng số phí giảm qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng và chuyển mạch bù trừ điện tử là 1.557 tỉ đồng (tính cả năm 2020 thì con số này khoảng trên 2.000 tỷ đồng).

Phát triển nhưng phải an toàn, minh bạch và tiện lợi

Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng, nhằm tạo thuận lợi cho thanh toán không dùng tiền mặt, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động nghiên cứu, xây dựng quy định pháp lý tạo thuận lợi cho việc triển khai các dịch vụ thanh toán dựa trên ứng dụng công nghệ. Bên cạnh đó, các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán nghiên cứu, đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ, giải pháp kỹ thuật, tích hợp kết nối với các dịch vụ khác trong nền kinh tế, thiết lập hệ sinh thái số và cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán an toàn, tiện ích, nâng cao sự trải nghiệm, sự hài lòng của khách hàng.

Để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt “an toàn, minh bạch và tiện lợi”, theo Phó Thủ tướng Lê Minh Khái, Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp chặt chẽ với và các bộ, ngành liên quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hành lang pháp lý để tạo thuận lợi cho các hoạt động chuyển đổi số và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt là việc triển khai các mô hình cung ứng dịch vụ mới dựa trên nền tảng công nghệ mới.

Theo đó, phải thiết kế hệ thống chính sách đảm bảo các thành phần: Nhà cung cấp dịch vụ, người thụ hưởng dịch vụ, hệ thống kinh tế vĩ mô phải bảo đảm an toàn.

Đặc biệt, NHNN phải tổ chức triển khai hiệu quả Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành liên quan, nghiên cứu, xây dựng cơ chế chính sách và thực hiện đảm bảo an ninh, an toàn, bảo vệ quyền lợi chính đáng và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Đồng thời, NHNN cần tiếp tục chủ động triển khai thực hiện các hoạt động thông tin tuyên truyền và giáo dục về tài chính đến người dân và doanh nghiệp để họ có đầy đủ kiến thức, kỹ năng cần thiết và yên tâm trải nghiệm sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt một cách an toàn.

Một vấn đề đáng nói là hiện các giao dịch TTKDTM đang tập trung ở thành phố, trong khi người dân ở nông thôn chiếm tới 70%. Nếu mở rộng được thị trường nông thôn và tập trung vào các khách hàng nông dân thì hoạt động TTKDTM mới nhanh chóng bao phủ đến được nhiều người dân...

Bởi vậy, theo Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Phạm Tiến Nam, thời gian tới, các ngành chức năng cần phải tuyên truyền để người dân hiểu rõ những tiện ích của phương tiện thanh toán này và người dân tự đưa ra quyết định phù hợp, nhưng điều quan trọng hơn là cần phải đồng bộ từ chính sách tới hạ tầng cơ sở để phương thức thanh toán hiện đại có điều kiện sử dụng một cách rộng rãi hơn ở khu vực nông thôn.

Quỳnh Anh (Vietnam Business Forum)