“Mở” tín dụng nội tệ, “thắt” tín dụng ngoại tệ

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã phát tín hiệu đầu tiên trong lộ trình giảm mặt bằng lãi suất và ổn định tỉ giá. Một loạt thông tư do Ngân hàng Nhà nước ban hành mới đây cho phép nhận định như vậy.

Nới lỏng tín dụng nội tệ

Tín hiệu rõ rệt nhất nằm trong nội dung Thông tư số 22, sửa đổi bổ sung Thông tư số 13. Tại Văn bản này nội dung quan trọng nhất là NHNN đồng ý loại bỏ tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động ra khỏi danh mục các tỷ lệ an toàn vốn mà các tổ chức tín dụng phải đảm bảo theo như quy định trước đây. Cụ thể, các ngân hàng sẽ được phép cho vay trên 80% vốn huy động; đối với các tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tỷ lệ này cũng không còn bị giới hạn ở mức 85% như trước đây.

Tuy nhiên, hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng vẫn sẽ bị giới hạn bởi 04 tỷ lệ đảm bảo an toàn khác theo quy định của Thông tư 13 là: Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu; giới hạn tín dụng; tỷ lệ khả năng chi trả và giới hạn góp vốn, mua cổ phần.

Tổ chức tín dụng, trừ chi nhánh ngân hàng nước ngoài, phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 9% giữa vốn tự có so với tổng tài sản “Có” rủi ro của tổ chức tín dụng (tỷ lệ an toàn vốn riêng lẻ) đồng thời duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 9% trên cơ sở hợp nhất vốn, tài sản của tổ chức tín dụng và công ty trực thuộc (tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất).

Thông tư 22 cũng nâng hệ số rủi ro từ mức 20% lên mức 50% đối với tài sản “Có” là các khoản phải đòi bằng ngoại tệ được bảo đảm bằng giấy tờ có giá do chính tổ chức tín dụng phát hành; các khoản phải đòi được bảo đảm bằng giấy tờ có giá do tổ chức tín dụng khác thành lập tại Việt Nam phát hành…

Cùng với Thông tư 22, Ngân hàng Nhà nước cũng ban hành liên tiếp các thông tư 23, 24,25 và 26 với nội dung chủ yếu là đơn giản hóa hàng loạt thủ tục hành chính trong ngành Ngân hàng. Chẳng hạn, Thông tư 25 đã có những qui định khá thoáng đối với việc thực thi phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính lĩnh vực hoạt động ngoại hối. Thông tư 25 qui định: Đối với việc vay, trả nợ nước ngoài, NHNN có thẩm quyền xác nhận đăng ký đối với các khoản vay trung, dài hạn của doanh nghiệp có kim ngạch vay trên 10 triệu USD trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ của doanh nghiệp, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Thông tư cũng quy định cụ thể về 02 điều kiện là cơ sở vật chất và nhân lực để các ngân hàng được Ngân hàng Nhà nước xem xét, xác nhận đủ điều kiện cung ứng dịch vụ ngoại hối trên thị trường trong nước. Cụ thể, trang thiết bị được quy định là: hệ thống máy móc, thiết bị lưu trữ thông tin, dữ liệu; phần mềm hỗ trợ thực hiện các nghiệp vụ liên quan; có phòng làm việc đầy đủ trang thiết bị…

Về điều kiện nhân lực, cán bộ điều hành và cán bộ nghiệp vụ phải có trình độ tối thiểu tốt nghiệp Đại học chuyên ngành kinh tế, ngân hàng, tài chính (bằng đại học ngoài ngành phải có ít nhất 03 năm làm việc trực tiếp trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng); tiếng Anh trình độ B trở lên; được đào tạo từ 03 tháng trở lên kiến thức kinh doanh và quản lý rủi ro với hoạt động kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối.

Cũng theo Thông tư này, tổ chức kinh tế có chi nhánh, văn phòng đại diện ở nước ngoài hoặc có nhu cầu mở tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài để tiếp nhận vốn vay nước ngoài, để thực hiện cam kết, hợp đồng với bên nước ngoài lập 01 bộ hồ sơ gửi qua đường bưu điện hoặc trực tiếp đến NHNN (Vụ Quản lý ngoại hối). NHNN giải quyết việc cấp giấy phép hoặc từ chối cấp giấy phép mở và sử dụng tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ…

Lãi suất có thể hạ vào tháng 9?

Mặc dù đã có những tín hiệu nới lỏng tín dụng nội tệ từ ngân hàng Nhà nước nhưng giới chuyên gia trong nước vấn tỏ ra nghi ngờ về khả năng lãi suất có thể hạ vào tháng 9 và tỉ giá thay đổi không quá 1% như kỳ vọng. Mặc dù đã đạt được sự đồng thuận giữa NHNN và 12 NH lớn về đường lối chính sách tiền tệ các tháng cuối năm nhưng vấn đối mặt với tình trạng lạm phát như hiện tại (đang ở mức cao), sự lo sợ mất đi nguồn tiền huy động có thể sẽ cản trở các NHTM giảm lãi suất huy động. Mặt khác cũng có nhiều ý kiến lo ngại rằng nếu không quản lý chặt chẽ dòng tiền cho vay thì áp lực lạm phát vào cuối năm có thể sẽ tăng cao.

Ngược lại với tinh thần nới lỏng tín dụng nội tệ; Thông tư 22 có xu hướng thắt chặt hơn tín dụng ngoại tế với qui định nâng hệ số rủi ro với một số khoản phải đòi bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng trong – ngoài nước từ 20% lên 50%, tăng dự trữ bắt buộc ngoại tệ của tổ chức tín dụng thêm 1%. Với cơ chế áp trần huy động USD rất thấp đã và đang áp dụng cộng với qui định tăng dự trữ bắt buộc ngoại tệ này; thực sự NHNN đã thắt rất chặt đầu vào của tín dụng ngoại tệ và điều đó sẽ dẫn đến hệ quả thu hẹp đầu ra của nguồn vốn này. Mục đích của động thái thắt chặt tín dụng USD, theo công bố của NHNN là nhằm giảm áp lực tỉ giá vào cuối năm.

Sau khi Thông tư 22 được công bố rộng rãi, tỷ giá USD thị trường chợ đen giảm 50 điểm nhưng một số chuyên gia tài chính nhận định rằng tín dụng ngoại tệ đã tăng khá mạnh kể từ giữa năm 2010 trở lại đây, và những yếu tố mang tính chu kì có thể tạo nên một nhu cầu ngoại tệ thực sự lớn vào cuối năm.

Thanh Yên