10:56:52 | 11/10/2023
Trải qua 50 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973, Việt Nam và Nhật Bản đã đạt được nhiều thành tựu hợp tác nổi bật trên các lĩnh vực. Thời gian tới, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cam kết sẽ tiếp tục nỗ lực hơn nữa, đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam thông qua nguồn vốn ODA nói riêng và thúc đẩy mối quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng Việt Nam - Nhật Bản nói chung. Xung quanh vấn đề này, phóng viên đã có cuộc phỏng vấn ông KUBO Yoshitomo, Phó Trưởng Đại diện, Văn phòng JICA Việt Nam.
 |
Năm 2023 là năm kỷ niệm 50 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam - Nhật Bản. Ông có thể cho biết đôi nét về các sự kiện sẽ được tổ chức hướng tới sự kiện này?
Năm 2023 là năm kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản và cũng là năm đặt dấu mốc quan trọng trong mối quan hệ giữa hai nước. Là một ủy viên trong Ban tổ chức kỷ niệm sự kiện của phía Nhật Bản, JICA đã tích cực tham gia và tổ chức nhiều sự kiện. Mọi người có thể xem thông tin chi tiết trên trang web và trang Facebook chính thức kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản.
Theo đó, một số sự kiện đã diễn ra như: Hội thảo kinh tế cấp cao Việt Nam - Nhật Bản được tổ chức vào tháng 3/2023 hay những sự kiện dự kiến được tổ chức trong thời gian tới như: Ra mắt vở opera mới "Princess Anio" vào tháng 9, các tác phẩm truyện tranh đặc sắc, hay các chuyến tham quan học tập dành cho trẻ em, phỏng vấn U40,.... Những sự kiện này giúp mọi người hiểu được tầm quan trọng trong mối quan hệ hai nước, đồng thời hiểu nhau và đồng cảm với nhau hơn. Rất mong mọi người tiếp tục chú ý theo dõi.
Ông đánh giá thế nào về sự phát triển của mối quan hệ Việt Nam – Nhật Bản thời gian qua, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, đầu tư, và hợp tác phát triển?
Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản bắt đầu từ thế kỷ 16, được biết đến với việc giao thương bằng Châu Ấn Thuyền. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, hai nước đã tăng cường quan hệ hợp tác và hiện đang hợp tác trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa,… trong khuôn khổ “Đối tác chiến lược sâu rộng vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á”. Đặc biệt, hợp tác kinh tế đã tăng đều kể từ khi Nhật Bản bắt đầu cung cấp ODA cho Việt Nam vào năm 1954, với tổng số vốn ODA lũy kế hơn 3 nghìn tỷ Yên (tương đương khoảng 600 nghìn tỷ đồng). Tổng vốn ODA Nhật Bản dành cho Việt Nam chiếm hơn 30% tổng vốn ODA cam kết của cộng đồng quốc tế, và Nhật Bản trở thành nước tài trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam trong số các nước thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).
Về số lượng các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam, số doanh nghiệp đăng ký thuộc Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản lên đến gần 2.000 công ty. Theo thống kê của Cục Đầu tư nước ngoài (FIA), trong năm tài chính 2021, số lượng khoản đầu tư của các công ty Nhật Bản tại Việt Nam là 331 khoản, với tổng vốn đăng ký đạt 3,65 tỷ USD.
Nhật Bản là nước tài trợ ODA lớn nhất đối với Việt Nam. Nguồn ODA này đã được sử dụng như thế nào, thưa ông?
Cho đến nay, ODA của Nhật Bản tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như: Giao thông, năng lượng và cơ sở hạ tầng đô thị,… Trong đó, có thể kể đến những hợp tác tiêu biểu với những con số ấn tượng như: Đầu tư xây dựng 3.300km đường bộ, tương đương 70% đường hai làn tiêu chuẩn cao tại Việt Nam; xây dựng các nhà máy điện với tổng công suất 4.500MW, tương đương 10% sản lượng điện quốc gia; sản xuất 100% vaccine sởi - rubella trong kế hoạch tiêm chủng mở rộng;... Bên cạnh đó, hợp tác giữa hai bên cũng có thể được nhìn thấy qua những công trình mang tính biểu tượng tại Hà Nội như: Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Nhà ga số 2), Cầu Nhật Tân (Cầu Hữu nghị Việt - Nhật) và tại TP.Hồ Chí Minh như: Nhà máy xử lý nước thải Bình Hưng, tuyến đường sắt đô thị TP.Hồ Chí Minh Metro số 1,… Ngoài những hợp tác về phần cứng trong xây dựng cơ sở hạ tầng như trên, nguồn vốn ODA của Nhật Bản còn hỗ trợ về phần mềm như trong lĩnh vực giáo dục đào tạo có dự án Đại học Việt Nhật triển khai từ năm 2016, hay những hỗ trợ ban hành luật dân sự,…
Bà SHUTO Mika, tình nguyện viên cao cấp ngành Giáo dục tiếng Nhật tại Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng
Ông cho biết đôi nét về những thành tựu của JICA trong hỗ trợ Việt Nam những năm gần đây?
Những năm gần đây, JICA đã tích cực hỗ trợ cho cuộc chiến chống Covid-19 tại Việt Nam. JICA đã hợp tác với UNICEF cung cấp cho Việt Nam hộp lạnh phục vụ cho việc vận chuyển vaccine; kết hợp cùng Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cung cấp thiết bị phòng ngừa dịch bệnh nhằm hỗ trợ phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn các bệnh truyền nhiễm lây lan tại khu vực biên giới; hỗ trợ phòng ngừa dịch Covid-19 và cung cấp trang thiết bị y tế phục vụ điều trị các bệnh nhân Covid-19 nặng tại bệnh viện Trung ương Huế; hỗ trợ phòng ngừa lây lan dịch bệnh tại các địa phương,… Ngoài ra, nhằm thúc đẩy nguồn cung cấp năng lượng trung hòa carbon ổn định, bên cạnh Dự án điện gió trên đất liền tại tỉnh Quảng Trị được quyết định đầu tư theo hình thức cho vay đầu tư hải ngoại, JICA cũng phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đồng tài trợ vốn cho Dự án nhà máy sản xuất phân compost và lò đốt rác phát điện tại tỉnh Bình Dương. Tại Việt Nam, tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng là nguyên nhân chính khiến cho tỷ lệ chất thải gia tăng, dự án xây dựng nhà máy sản xuất phân compost, đồng thời xây dựng lò đốt rác phát điện sẽ góp phần phát triển nền kinh tế tuần hoàn mà Việt Nam đang định hướng.
Bên cạnh đó, về hợp tác phát triển nguồn nhân lực, Trường Đại học Việt Nhật khai giảng năm 2016 đã đào tạo được 306 học viên tốt nghiệp chương trình thạc sĩ, từ năm 2020, trường đã mở thêm chương trình đào tạo cử nhân (đại học) và trong tương lai, JICA sẽ tiếp tục nghiên cứu triển khai các hợp tác đưa Trường Đại học Việt Nhật phát triển trở thành “Đơn vị đào tạo và nghiên cứu có uy tín hàng đầu ở châu Á” với quy mô 6.000 sinh viên.
Cầu Đình Vũ (Cát Hải), dự án đường ô tô Tân Vũ – Lạch Huyện
Theo ông, JICA đã triển khai các dự án trọng điểm nào nhằm hỗ trợ Việt Nam nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng?
Phát triển nguồn nhân lực và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng là những lĩnh vực ưu tiên trong chính sách hợp tác phát triển “Thúc đẩy tăng trưởng và tăng cường năng lực cạnh tranh” của Nhật Bản đối với Việt Nam. Đặc biệt, hợp tác của JICA đối với các cơ sở giáo dục như: Đại học Việt Nhật (VJU), Viện Phát triển Nguồn nhân lực Việt Nam – Nhật Bản (VJCC), Đại học Cần Thơ, Đại học Bách khoa Hà Nội,… đã giúp đào tạo hơn 100.000 nhân lực chất lượng cao. Với mục tiêu đưa trường Đại học Việt Nhật trở thành trường đại học tổng hợp với quy mô 6.000 sinh viên, trường đang từng bước xây dựng cơ sở mới và mở chương trình đào tạo bậc tiến sĩ.
Về hỗ trợ cơ sở hạ tầng, các quốc lộ quan trọng ở phía Bắc (Quốc lộ 3, 5, 18, đường vành đai 3), cảng Hải Phòng, cảng Cái Lân (mở rộng), cảng Lạch Huyện, cầu Nhật Tân (Cầu Hữu nghị Việt - Nhật), cầu Bính, cầu Bãi Cháy,... đã được đầu tư xây dựng. Bên cạnh đó, trong lĩnh vực y tế, JICA tiếp tục đóng góp vào sự phát triển bền vững của Việt Nam thông qua hợp tác tăng cường hệ thống y tế tại 3 bệnh viện nòng cốt là Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Trung ương Huế và Bệnh viện Chợ Rẫy.
Buổi học của sinh viên Đại học Việt Nhật với giảng viên từ Trường Đại học Nhật Bản, thuộc Dự án nâng cao năng lực đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học tại Trường Đại học Việt Nhật
Trong quá trình triển khai các dự án ODA tại Việt Nam, JICA đã gặp phải những khó khăn nào, thưa ông? Ông có khuyến nghị nào dành cho Việt Nam nhằm giải quyết các vấn đề này?
Không chỉ JICA mà các nhà tài trợ khác cũng đang gặp vấn đề chung tại Việt Nam là nhiều dự án bị đình trệ, giải ngân chậm trễ do sự phức tạp và chồng chéo trong các thủ tục theo nghị định, quy định của Việt Nam, nhiều dự án cần phải đợi lãnh đạo cấp cao phê duyệt đối với những thay đổi rất nhỏ trong dự án,…
Chúng tôi hy vọng Chính phủ Việt Nam sẽ có những quyết sách để giải quyết các vấn đề này, đẩy nhanh việc xử lý các thủ tục, thúc đẩy hoàn thành sớm các dự án.
Chị ITO Mai, tình nguyện viên JICA ngành Giáo dục đặc biệt tại Cơ sở giáo dục hòa nhập Ước Mơ Xanh, Đà Nẵng
Theo ông, triển vọng mối quan hệ hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong tương lai sẽ như thế nào? Mối quan hệ hợp tác này sẽ gặp phải khó khăn hay thách thức nào không?
Bên cạnh các chuyến thăm của lãnh đạo hai nước, vào năm 2019 - trước thời điểm dịch Covid-19 bùng nổ mạnh mẽ, có hơn 1 triệu du khách Nhật Bản đến Việt Nam, và từ sau năm 2022, số lượng du khách Nhật Bản đến Việt Nam cũng tăng trở lại đáng kể. Những hoạt động giao lưu văn hóa như truyện tranh, âm nhạc,… diễn ra nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ Việt Nam - Nhật Bản cho thấy mối quan hệ hai nước đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất trong lịch sử. Trong thời gian tới, JICA sẽ tiếp tục nỗ lực hơn nữa đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam thông qua nguồn vốn ODA, góp phần thúc đẩy mối quan hệ Việt Nam - Nhật Bản ngày càng phát triển.
Dự án Điện gió tại tỉnh Quảng Trị
Hai nước nên ưu tiên các lĩnh vực hợp tác nào để đẩy mạnh quan hệ hợp tác? Kế hoạch hỗ trợ Việt Nam của JICA trong thời gian tới?
Trong thời gian tới, JICA sẽ tập trung hợp tác với Việt Nam, đặc biệt trên bốn lĩnh vực sau:
Thứ nhất là hợp tác trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng chất lượng cao, đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế của Việt Nam, tiêu biểu là tuyến đường sắt đô thị TP.Hồ Chí Minh và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Thứ hai là hợp tác trong phát triển nguồn nhân lực. Bên cạnh Dự án Trường Đại học Việt Nhật (VJU), Nhật Bản đã và đang tiếp tục hỗ trợ Trường Đại học Cần Thơ hơn 50 năm kể từ năm 1969, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam.
Thứ ba là hợp tác trong lĩnh vực y tế. Bên cạnh hợp tác thông qua 3 bệnh viện nòng cốt, JICA sẽ hỗ trợ thiết lập hệ thống đào tạo từ xa tại các cơ sở y tế địa phương ứng dụng kỹ thuật chuyển đổi số (DX). Bên cạnh đó, JICA sẽ tiếp tục hợp tác, liên kết với các doanh nghiệp tư nhân Nhật Bản, các tổ chức phi chính phủ, các trường đại học nhằm hỗ trợ Việt Nam cải tiến kỹ thuật phục hồi chức năng, chăm sóc điều dưỡng để đối phó với tình trạng già hóa dân số đang trở thành một vấn đề mới tại Việt Nam.
Thứ tư là hợp tác đối phó với biến đổi khí hậu. Tiếp theo dự án phát triển điện gió tại tỉnh Quảng Trị, JICA đang xem xét các khoản tín dụng mới cho vay nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển sản xuất điện mặt trời và điện gió tiếp theo. Ngoài ra, JICA sẽ sử dụng Quỹ Khí hậu Xanh (Green Climate Fund – GCF) thông qua các hoạt động trồng rừng, bảo vệ môi trường thiên nhiên nhằm hỗ trợ thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, góp phần thực hiện các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu nhằm thực hiện mục tiêu của Chính phủ Việt Nam về trung hòa carbon vào năm 2050.
Trân trọng cảm ơn ông!
Nguồn: Vietnam Business Forum
English
