Động lực mới của kinh tế

Vừa qua, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tổ chức hội nghị tổng kết 20 năm hình thành và phát triển các khu công nghiệp (KCN), khu kinh tế (KKT), khu chế xuất (KCX) ở Việt Nam. Tới đây, KCN, KKT, KCX phải được coi là hạt nhân là động lực phát triển kinh tế của Việt Nam, hoạt động tương xứng với tiềm năng thế mạnh của mình, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải phân tích.

Theo Bộ Kế hoạch – Đầu tư, hiện các KCN, KCX, KKT được hình thành và phát triển trong 20 năm qua đã gắn liền với công cuộc đổi mới, mở cửa nền kinh tế đất nước, nhằm cụ thể hóa đường lối thu hút đầu tư tăng trưởng công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cũng theo bộ này, tính đến hết tháng 12.2011 cả nước có có 283 KCN được thành lập trên 58 tỉnh, thành cả nước, với tổng diện tích 76.000ha. Các KCN, KCX hiện đã thu hút được 4.113 dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 59,6 tỉ USD. Nếu tính cả lượng vốn đầu tư trong nước đổ vào các KCN thì đã tương đương 80 tỉ USD. Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hàng năm lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các KCN, KCX ở Việt Nam chiếm đến 35-40% tổng vốn đăng ký tăng thêm của cả nước. Đặc biệt, trong đó riêng lĩnh vực công nghiệp chiếm tới hơn 80%.

Số liệu thống kê cho thấy, hiện các KCN, KCX đã tạo ra giá trị sản xuất công nghiệp 2 triệu USD/ha giá trị xuất khẩu 1,27 triệu USD/ha; nộp ngân sách khoảng 1,38 tỷ đồng/ha; tốc độ gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu hàng năm đều cao hơn tốc độ của cả nước. các KCN, KCX cũng đã đóng góp lớn vào việc giải quyết việc làm, nâng cao trình độ tay nghề, đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao thu nhập cho người lao động. Tính đến năm 2011, các KCN, KCX đã giải quyết việc làm cho hơn 1,7 triệu lao động, trung bình 77 lao động/ha đất công nghiệp.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến tại hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập lớn trong công tác điều hành chỉ đạo từ Trung ương xuống tới địa phương trong việc quy hoạch, quản lý, cơ chế chính sách phát triển KCN, KCX, KKT trong thời gian qua. Theo đó ý kiến nổi cộm là việc hiện có nhiều KCN, KCX chỉ nặng về thành lập các “địa chỉ đỏ” song công tác quy hoạch, quản lý còn buông lỏng chưa theo kịp thực tế. Hệ lụy của cách làm này, là trên địa bàn cả nước có nhiều KCN xẩy ra tình trạng quy hoạch treo, quy hoạch nhưng không thu hút được nguồn vốn đầu tư lãng phí về nguồn lực tài chính, cơ sở hạ tầng. Cụ thể, về khía cạnh quản lý hành chính, ông Vũ Văn Thái đại diện cho Bộ Nội Vụ cho rằng, chuyện tồn tại lâu nay ở các KCN, KCX, KKT vẫn là tình trạng phân cấp, phân quyền còn rất nhiều hạn chế, vướng mắc. Theo đó, trong bộ máy ban quan lý các khu công nghiệp ở cấp 1, lại chưa được thành lập bộ phận thanh tra, trong khi trong điều lệ lại có quy định thành lập bộ phận này. Do vậy khi xẩy ra việc tranh chấp, khiếu kiện, ban quan lý KCN, KCX, lại phải đi nhờ thanh tra của các sở ban ngành khác trong địa phương cản trở tính linh hoạt trong các mệnh lệnh hành chính, tăng thời gian, chi phí đi lại không đáng có, chồng chéo các thủ tục .... Ngoài ra, trong khi các KCN, KCX, KKT được giao cho Bộ Kế hoạch – Đầu tư làm đầu mối quản lý, thì các cụm công nghiệp ở cấp huyện lại giao cho Bộ Công thương quản lý việc phân cấp chia nhỏ như vậy cũng rất dễ dẫn đến chồng chéo chức năng nhiệm vụ quản lý nhà nước giữa hai bộ với nhau.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải cũng thừa nhận, chủ chương hình thành và phát triển KCN, KCX là đúng đắn. Tuy nhiên, khi chủ chương đi vào thực tiễn do nguồn lực còn hạn chế, do một số cơ chế chính sách thiếu đồng bộ dẫn tới sự phát triển KCN, KCX chưa tương xứng với kỳ vọng. Theo đó, trong thời gian tới, Chính phủ cũng đặt ra mục tiêu đến năm 2015, phải lấp đầy khoảng 70% số diện tích KCN, nâng cao tỷ trọng đóng góp của KCN, KCX, KKT trong GDP, tạo giá trị XK lớn, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, đặc biệt là chính quyền địa phương phải vào cuộc quyết liệt.

Tin tưởng rằng với chủ chưong đúng đắn cùng sự vào cuộc quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương, các KCN, KCX, KKT sẽ tiếp tục được hoàn thiện, nâng cao hơn nữa hiệu quả và đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong giai đoạn tới, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Anh Phương