Vai trò chiến lược của đặc khu Cát Hải

Đặc khu Cát Hải - mô hình hành chính đặc biệt của thành phố Hải Phòng, được thành lập theo Nghị quyết số 1669/NQ-UBTVQH15 và chính thức được vận hành từ ngày 01/7/2025. Đây là không gian thử nghiệm một mô hình quản trị mới, nơi thể chế được thiết kế để đi trước, mở đường cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Trong chiến lược đưa Hải Phòng trở thành trung tâm công nghiệp - logistics - kinh tế biển hiện đại vào năm 2030, đặc khu Cát Hải được xác định là một cấu phần chiến lược, giữ vai trò dẫn dắt trục tăng trưởng phía biển và lan tỏa động lực phát triển ra toàn vùng Duyên hải Bắc bộ.

Ra mắt Ban Chấp hành Đảng bộ đặc khu Cát Hải nhiệm kỳ 2025 - 2030

Thể chế kiến tạo

Việc thành lập đặc khu thể hiện rõ tư duy đổi mới mạnh mẽ của Trung ương và thành phố Hải Phòng trong tổ chức không gian phát triển và mô hình quản trị. Bởi vậy, ngay từ khi đi vào hoạt động, đặc khu Cát Hải đã xác định sứ mệnh cốt lõi là kiến tạo một “động cơ tăng trưởng thế hệ mới”, có khả năng dẫn dắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế, kết nối Hải Phòng với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, nhất là trong các lĩnh vực cảng biển, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ biển giá trị gia tăng lớn.

Điểm then chốt của mô hình đặc khu không nằm ở việc mở rộng can thiệp hành chính, mà ở việc xây dựng một môi trường thể chế minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo, tạo niềm tin cho nhà đầu tư triển khai các quyết định dài hạn. Chính quyền đặc khu đóng vai trò kiến tạo, đồng hành, còn doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của quá trình phát triển.

Tầm nhìn phát triển của đặc khu Cát Hải được xây dựng trên ba trụ cột chiến lược, gắn kết chặt chẽ trong một chỉnh thể thống nhất.

Một là, phát triển không gian cảng biển - công nghiệp - logistics hiện đại, gắn với Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện và Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải. Trên nền tảng đó, Nhà nước không làm thay thị trường, mà tập trung hoàn thiện hạ tầng, thể chế và cơ chế phối hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát huy vai trò chủ thể.

Hai là, thu hút công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch và dịch vụ biển chuyên sâu, phù hợp với định hướng kinh tế biển bền vững, hạn chế các ngành thâm dụng tài nguyên, tiềm ẩn rủi ro môi trường.

Ba là, từng bước hình thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế về môi trường sống và quản trị đô thị.

Ba trụ cột này tạo nên bản sắc phát triển riêng của Cát Hải, không trùng lặp, không cạnh tranh nội vùng, mà bổ trợ cho tổng thể chiến lược phát triển của Hải Phòng.

Cực tăng trưởng mới

Một lợi thế quan trọng của mô hình đặc khu là tính chủ động và linh hoạt trong tổ chức thực thi. Ngay từ tháng 7/2025, đặc khu Cát Hải đã vận hành Trung tâm Hành chính công theo mô hình “một cửa, một đầu mối”, đẩy mạnh số hóa các thủ tục về đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường.

Theo đó, cải cách hành chính của đặc khu Cát Hải đang tập trung vào ba trọng tâm: (1) chuẩn hóa, công khai toàn bộ quy trình và thời gian giải quyết thủ tục để doanh nghiệp dễ tiếp cận và dự báo chi phí; (2) chủ động đồng hành tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, đặc biệt là các thủ tục liên quan đến hạ tầng và hoạt động gắn với cảng biển; (3) xây dựng cơ chế ưu đãi có chọn lọc, hướng vào các dự án công nghệ cao, công nghiệp sạch, dịch vụ biển giá trị gia tăng lớn.

Mục tiêu xuyên suốt của những giải pháp này là để doanh nghiệp đến với Cát Hải cảm nhận rõ sự khác biệt về chất lượng điều hành, tốc độ xử lý và hiệu quả hỗ trợ.

Đặc biệt, là không gian biển - đảo có giá trị đặc biệt, Cát Hải xác định rõ không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Mô hình phát triển được lựa chọn là khu kinh tế biển xanh - hiện đại - bền vững, trong đó tăng trưởng kinh tế gắn chặt với bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái.

Quy hoạch phát triển được xây dựng theo hướng phân khu chức năng rõ ràng, ưu tiên thu hút các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm năng lượng, đồng thời triển khai các chương trình bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái biển - đảo, nhất là rừng ngập mặn và vùng ven bờ. Mục tiêu đến năm 2030, Cát Hải không chỉ là trung tâm kinh tế biển quan trọng, mà còn là hình mẫu phát triển xanh của các khu kinh tế ven biển miền Bắc.

Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, đặc khu Cát Hải được kỳ vọng sẽ phát huy rõ vai trò động lực tăng trưởng, góp phần thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, tạo lực đẩy cho kinh tế biển và logistics của thành phố, đồng thời đóng góp giá trị gia tăng dài hạn cho phát triển bền vững của Hải Phòng.

Với quan điểm nhất quán “lấy thể chế linh hoạt làm lợi thế cạnh tranh, lấy sự đồng hành của chính quyền làm cam kết”, đặc khu Cát Hải đang từng bước khẳng định vai trò một cực tăng trưởng mới, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Hải Phòng trở thành thành phố công nghiệp hiện đại, trung tâm kinh tế biển tầm khu vực.

Hà Thành (Vietnam Business Forum)