Xã Quy Mông: Từ vườn rừng đến nhà máy

Từ một vùng thuần nông – lâm nghiệp với những cánh rừng quế, tre măng, dâu tằm trải dài, Quy Mông đang chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa. Cụm công nghiệp Quy Mông quy mô 75 ha đang được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thiện  giải phóng mặt bằng trong năm 2026; cùng với khu công nghiệp lên đến 300 ha đã được quy hoạch giai đoạn 2026–2030 đang mở ra những không gian công nghiệp lớn, đưa địa phương từ “vườn rừng” tiến dần tới “nhà máy”, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho giai đoạn tới.

Từ vùng nguyên liệu lớn đến sản phẩm OCOP chủ lực

Xã Quy Mông được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba xã Quy Mông, Y Can và Kiên Thành, với diện tích tự nhiên gần 150 km² và dân số hơn 16.000 người, trong đó đồng bào các dân tộc thiểu số như Tày, Dao, Mường, Mông… chiếm khoảng 63%. Vốn là vùng đất có truyền thống nông – lâm nghiệp, những năm gần đây, Quy Mông đang từng bước “thay da đổi thịt” khi người dân mạnh dạn chuyển dịch sản xuất theo hướng hàng hóa, OCOP và dịch vụ, từng bước nâng cao đời sống kinh tế.

Trên những triền đồi bạt ngàn quế, tre măng Bát Độ, dâu tằm và đao riềng, Quy Mông hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn và đa dạng. Toàn xã hiện có hơn 5.700 ha quế, 2.200 ha tre măng Bát Độ, khoảng 300 ha dâu tằm và trên 70 ha đao riềng – những cây trồng chủ lực phù hợp sinh thái, thuận lợi cho tổ chức sản xuất tập trung và kiểm soát chất lượng. Từ những cánh rừng và nương đồi ấy, một câu chuyện mới đang được viết: câu chuyện về chuỗi giá trị nông – lâm sản gắn với chế biến và thị trường.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Lương – Phó Chủ tịch UBND xã Quy Mông, vùng nguyên liệu chính là “đầu vào” của toàn bộ chiến lược OCOP: “Vùng nguyên liệu tập trung giúp xã chủ động nguồn cung, kiểm soát chất lượng và thuận lợi liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp để chế biến sâu. Đây là nền tảng để sản phẩm OCOP của Quy Mông vươn ra thị trường ngoài tỉnh.”

Từ nền tảng đó, Quy Mông đã có 11 sản phẩm OCOP đạt 3–4 sao như tinh dầu quế, măng tre Bát Độ chế biến, các sản phẩm từ dâu tằm, đao riềng… Địa phương chuyển mạnh từ bán nguyên liệu thô sang chế biến, xây dựng thương hiệu và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Vùng trồng được định hướng sản xuất an toàn, áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc QR, chuẩn hóa sơ chế – đóng gói để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Song song với OCOP, Quy Mông phát triển nông nghiệp xanh – kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu. Chuyển đổi số được đẩy mạnh trong quản lý vùng trồng, truy xuất và kết nối thị trường. Hợp tác xã giữ vai trò “cầu nối” giữa nông dân và doanh nghiệp; còn du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm dần trở thành kênh quảng bá và tiêu thụ sản phẩm tại chỗ.

Ở cơ sở chế biến đao riềng của ông Đỗ Thanh Toàn, câu chuyện OCOP được nhìn thấy rất rõ. Gắn bó với nghề làm bột đao từ năm 2000, mỗi năm gia đình ông cung ứng khoảng 150 tấn bột cho thị trường. Năm 2022, ông mạnh dạn đầu tư 300 triệu đồng xây dựng dây chuyền sản xuất miến. Đến năm 2025, với sự hỗ trợ của tỉnh và xã, cơ sở tiếp tục mở rộng nhà xưởng, đầu tư máy móc, nâng cao năng lực sản xuất, đưa ra thị trường những sản phẩm chất lượng cao, mẫu mã ngày càng đẹp hơn.

“UBND xã và Phòng Kinh tế đã cử cán bộ trực tiếp hỗ trợ rất sát sao. Nhờ đó, cơ sở giữ vững OCOP 3 sao và đang hướng tới nâng hạng. Có được kết quả hôm nay là nỗ lực của gia đình, nhưng quan trọng hơn là sự đồng hành rất thiết thực của các cấp chính quyền,” ông Toàn chia sẻ.

Khi những nhà máy mở ra tương lai

Quy Mông đang từng bước chuyển hóa lợi thế về vị trí, vùng nguyên liệu và hạ tầng thành động lực phát triển công nghiệp – dịch vụ. Từ một vùng thuần nông – lâm nghiệp, địa phương này đang đứng trước cơ hội bước sang một giai đoạn mới, nơi những nhà máy chế biến, logistics và dịch vụ hỗ trợ sản xuất sẽ góp phần định hình diện mạo kinh tế.

Với lợi thế nằm gần nút giao IC13 của cao tốc Nội Bài – Lào Cai, kết nối thuận lợi với tỉnh lộ 166 và tuyến đường sắt Hải Phòng – Hà Nội – Lào Cai, Quy Mông có điều kiện hiếm có để trở thành điểm trung chuyển và chế biến nông – lâm sản. Những tuyến đường không chỉ mang hàng hóa đi xa hơn, mà còn mang theo cả khát vọng đổi thay của một vùng đất.

Trên địa bàn xã, Cụm công nghiệp Y Can quy mô 75 ha đang được triển khai tại các thôn Quang Minh, Hồng Tiến, Hạnh Phúc do Công ty Cổ phần Luyện kim Hóa chất Tây Bắc làm chủ đầu tư. Từ đầu năm 2026, chủ đầu tư đã phối hợp với UBND xã tiến hành kiểm đếm, rà soát hiện trạng đất đai, tài sản trên đất để phục vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Dự kiến trong quý II/2026, công tác giải phóng mặt bằng sẽ hoàn thành, tạo quỹ đất sạch để đón các dự án chế biến nông – lâm sản, công nghiệp và logistics.

Không dừng lại ở đó, Quy Mông còn được quy hoạch khu công nghiệp khoảng 300 ha, mở ra dư địa thu hút các nhà đầu tư chiến lược trung và dài hạn. Đây là bước chuyển quan trọng, để địa phương không chỉ là nơi cung cấp nguyên liệu, mà trở thành điểm đến của những nhà máy hiện đại – nơi giá trị được gia tăng và việc làm bền vững được tạo ra cho người lao động.

Theo ông Phạm Văn Hoàn – Chủ tịch UBND xã Quy Mông: “Lợi thế chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành dự án cụ thể. Từ vùng nguyên liệu, giao thông đến quỹ đất, xã đang chủ động chuẩn bị điều kiện để đón nhà đầu tư vào chế biến nông – lâm sản, công nghiệp sạch và logistics. Công nghiệp sẽ là động lực tăng trưởng mới, bổ sung cho nền tảng nông – lâm nghiệp truyền thống.”

Cùng với việc triển khai Cụm công nghiệp Y Can, xã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, xây dựng cơ chế đồng hành cùng doanh nghiệp; đồng thời tập trung cao cho công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng – coi đây là khâu then chốt để hiện thực hóa các dự án công nghiệp.

Song song với kinh tế, Quy Mông xác định nâng cao đời sống nhân dân là mục tiêu xuyên suốt. Hạ tầng tiếp tục được hoàn thiện, đô thị trung tâm từng bước hình thành; giáo dục, y tế, văn hóa được quan tâm đầu tư; quốc phòng – an ninh được giữ vững; cải cách hành chính và chuyển đổi số được đẩy mạnh.

Từ những cánh rừng quế, tre măng, dâu tằm đến những nhà máy chế biến hiện đại đang dần hiện hữu, Quy Mông đang viết tiếp câu chuyện phát triển của mình – một câu chuyện về sự chuyển mình, về khát vọng vươn lên và về một tương lai bền vững cho vùng đất phía Nam tỉnh Lào Cai.

Nguồn: Vietnam Business Forum