VCCI: Kết nối cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy hội nhập và đầu tư

Với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, VCCI luôn nỗ lực đẩy mạnh xây dựng đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp tương xứng với yêu cầu của một quốc gia phát triển, văn minh, hiện đại, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt mức 2 con số trong giai đoạn phát triển mới. Đây là những chia sẻ của ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhân kỷ niệm 63 năm Ngày thành lập VCCI (27/4/1963 - 27/4/2026).

Nhìn lại chặng đường 40 năm đổi mới, ông đánh giá như thế nào về sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, cả về quy mô lẫn chất lượng?

Sau 40 năm đổi mới, các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ phát triển lớn mạnh về số lượng mà cả về chất lượng. Từ nền kinh tế thiếu thốn, lạm phát cao, cơ chế phân bổ không hợp lý, Việt Nam đã dựng lại “mạch máu thị trường”, mở cửa hội nhập, hình thành khu vực kinh tế tư nhân năng động và tạo ra một mặt bằng phát triển mới.

Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD (năm 2020) lên 514 tỷ USD; GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD - những con số đủ để thấy Việt Nam đã bước ra khỏi “ngưỡng sinh tồn” và đi vào giai đoạn tích lũy cho bứt phá.

Giai đoạn phát triển mới của kinh tế đang đặt ra những đòi hỏi khác. Không chỉ là tăng trưởng nhanh, mà là tăng trưởng có chất lượng, dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo, kỷ luật tài khóa và một bộ máy thực thi đủ năng lực. Trong bối cảnh đó, đội ngũ doanh nghiệp đóng vai trò then chốt, là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải, việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Một cộng đồng doanh nghiệp lớn mạnh, năng động và có khả năng thích ứng sẽ là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn. Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nền kinh tế Việt Nam cần thêm nhiều nguồn lực, nhưng quan trọng hơn vẫn là một đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp bản lĩnh vững vàng để vượt qua những biến động khó lường hiện nay.

Đặc biệt, Nghị quyết số 41-NQ/TW, ngày 10/10/2023 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc định hướng phát triển đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam trong giai đoạn mới. Nghị quyết khẳng định vai trò trung tâm của doanh nhân trong nền kinh tế, đồng thời tạo động lực thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và đề cao đạo đức, văn hóa kinh doanh sẽ giúp hình thành đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, bản lĩnh, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, quy mô khu vực doanh nghiệp Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc. Không chỉ gia tăng về lượng, nhiều doanh nghiệp đã mở rộng quy mô, nâng cao năng lực quản trị và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Tiêu biểu như Viettel đã đầu tư tại nhiều quốc gia, FPT Corporation cung cấp dịch vụ công nghệ trên toàn cầu, hay Vingroup phát triển các lĩnh vực công nghiệp - công nghệ với tầm nhìn quốc tế. Bên cạnh đó, THACO, TH Group, TBS Group cùng nhiều doanh nghiệp khác cũng đang mở rộng hoạt động, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và từng bước khẳng định thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế. Nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp, logistics,… cũng đang tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy vậy, khu vực doanh nghiệp vẫn chủ yếu là nhỏ và vừa, đòi hỏi tiếp tục được hỗ trợ để phát triển bền vững và vươn lên tầm cao mới.

Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam là kênh đối thoại thường niên giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp. Sự kiện do Bộ Tài chính, Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Tài chính quốc tế và Liên minh Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam đồng tổ chức. Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng giữ vai trò đồng Chủ tịch Liên minh Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam

Theo thống kê, quý I/2026, bức tranh doanh nghiệp có nhiều điểm sáng với hơn 57.400 doanh nghiệp thành lập mới và hơn 38.600 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số lên khoảng 96.000 doanh nghiệp, tăng hơn 31% so với cùng kỳ. Những con số này phản ánh xu hướng tích cực và cho thấy môi trường kinh doanh đã được cải thiện đáng kể. Đặc biệt, số hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp đang tăng mạnh, cho thấy nhận thức về kinh doanh minh bạch, bài bản đang được nâng lên. Hiện cả nước có trên 5,5 triệu hộ kinh doanh và hơn 30.000 hợp tác xã. Đây là lực lượng rất lớn, là nguồn hình thành doanh nghiệp trong tương lai. Trong khi đó, chúng ta mới có gần 1 triệu doanh nghiệp và mục tiêu đến năm 2030 là khoảng 2 triệu doanh nghiệp.

Hơn nữa, so với các nước phát triển, mật độ doanh nghiệp trên dân số của Việt Nam vẫn còn thấp. Ở nhiều quốc gia, bình quân cứ 7-10 người dân đã có một doanh nghiệp, trong khi theo tính toán của VCCI, ở Việt Nam hiện nay khoảng 100 người dân mới có một doanh nghiệp. Khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển khu vực doanh nghiệp còn rất lớn.

Chỉ số phát triển doanh nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ với chỉ số việc làm và mức sống của người dân. Trong bối cảnh khu vực công đang được sắp xếp, tinh gọn theo các chủ trương cải cách và điều chỉnh địa giới hành chính, khả năng tạo việc làm mới sẽ phụ thuộc chủ yếu vào khu vực doanh nghiệp. Muốn làm được điều này, cần có những doanh nghiệp tiên phong, những mô hình kinh doanh hiệu quả, có trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu của thị trường, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa và trở thành nguồn cảm hứng cho các chủ thể kinh doanh khác.

Trong bối cảnh chi phí logistics tăng cao và tình hình kinh tế thế giới còn nhiều biến động, theo ông, các doanh nghiệp cần làm gì để duy trì sức cạnh tranh?

Những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, đặc biệt tại khu vực Trung Đông đang khiến cộng đồng doanh nghiệp đối mặt với nhiều khó khăn, cụ thể là các điểm nghẽn về logistics phát sinh, luồng vận chuyển hàng hóa có thể bị ảnh hưởng, thậm chí gián đoạn. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động tính toán các phương án, tìm kiếm các tuyến vận chuyển và hướng đi mới, đồng thời tối ưu chi phí để tránh làm gia tăng giá thành sản phẩm, qua đó giữ vững các thị trường hiện có và từng bước mở rộng sang thị trường mới.

Hiện nay, hàng hóa Việt Nam đã hiện diện tại hơn 200 đối tác thương mại, tuy nhiên hoạt động xuất khẩu vẫn tập trung chủ yếu ở một số thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ và một số quốc gia châu Âu. Nhiều thị trường khác vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Vì vậy, VCCI đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan để mở rộng các kênh xúc tiến, đưa hàng Việt ra thế giới, đồng thời tận dụng lợi thế từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài để quảng bá sản phẩm.

Ông có thể chia sẻ những kết quả nổi bật của VCCI thời gian qua và các định hướng nhằm tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam?

Trải qua 63 năm hình thành và phát triển, VCCI luôn đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với Đảng, Nhà nước, thúc đẩy cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần khẳng định vị thế doanh nghiệp Việt trên trường quốc tế.

Hiện nay, VCCI sở hữu mạng lưới hội viên rộng lớn với hơn 11.000 hội viên chính thức, trên 200.000 doanh nghiệp thông qua các hiệp hội trực thuộc và hơn 200 hiệp hội doanh nghiệp thành viên, tạo nên hệ sinh thái liên kết doanh nghiệp quy mô toàn quốc. Đây chính là nền tảng quan trọng để VCCI thực hiện vai trò “đầu mối” kết nối, đại diện tiếng nói của doanh nghiệp Việt Nam trong các hoạt động hợp tác quốc tế.

Đặc biệt, trong 20 năm qua, VCCI đã triển khai các chương trình đánh giá năng lực cạnh tranh cấp tỉnh - PCI. Chỉ số PCI đã trở thành công cụ quan trọng phản ánh chất lượng điều hành kinh tế, mức độ minh bạch, chi phí gia nhập thị trường và mức độ thuận lợi của môi trường đầu tư kinh doanh tại các địa phương. Sắp tới, VCCI sẽ tiếp tục nghiên cứu, bổ sung chỉ số phát triển doanh nghiệp vào hệ thống đánh giá này, nhằm phản ánh đầy đủ hơn chất lượng môi trường kinh doanh và động lực phát triển của từng địa phương.

Ngoài các hoạt động giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần nâng cao hình ảnh và giá trị thương hiệu cho doanh nghiệp, VCCI còn tổ chức hiệu quả nhiều hoạt động bình chọn, khen thưởng và tôn vinh doanh nhân, doanh nghiệp thông qua các giải thưởng uy tín như: “Doanh nhân Việt Nam tiêu biểu”, “Doanh nhân nữ Việt Nam tiêu biểu” - Cúp Bông Hồng Vàng, “Doanh nghiệp vì người lao động”, Chương trình xếp hạng các doanh nghiệp bền vững,… cho các doanh nghiệp, doanh nhân tiêu biểu.

Trên bình diện quốc tế, VCCI luôn giữ vai trò trung tâm trong việc kết nối cộng đồng doanh nghiệp trong nước với mạng lưới đối tác quốc tế, qua đó góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng. Đến nay, VCCI đã thiết lập quan hệ với gần 200 tổ chức xúc tiến thương mại, phòng thương mại và đối tác quốc tế, đồng thời là thành viên tích cực của nhiều cơ chế hợp tác kinh tế khu vực và toàn cầu như APEC Business Advisory Council (ABAC), ASEAN Business Advisory Council (ASEAN BAC), Phòng Thương mại Quốc tế (ICC),… Thông qua các kênh này, VCCI giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thông tin thị trường, tiêu chuẩn quốc tế, cũng như tham gia trực tiếp vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, VCCI thường xuyên tổ chức các diễn đàn doanh nghiệp, hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại - đầu tư, các đoàn khảo sát thị trường và kết nối B2B, qua đó tạo cơ hội gặp gỡ trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài. Những hoạt động này không chỉ hỗ trợ tìm kiếm bạn hàng mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập của doanh nghiệp trong nước.

Có thể thấy, với mạng lưới rộng khắp và vai trò cầu nối chiến lược, VCCI đang trở thành “hạ tầng mềm” quan trọng của nền kinh tế, giúp cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam mở rộng không gian phát triển, gia tăng hiện diện trên thị trường quốc tế và từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng trao giải cho các Doanh nhân Việt Nam tiêu biểu

Trong bối cảnh cạnh tranh FDI gay gắt giữa các tỉnh, thành, tỉnh Bắc Ninh nổi lên là địa phương thu hút FDI hàng đầu tại Việt Nam với những dự án quan trọng. Theo ông, Bắc Ninh cần duy trì lợi thế cạnh tranh cốt lõi nào để duy trì vị trí trong top đầu cả nước?

Tỉnh Bắc Ninh đã quyết liệt triển khai các giải pháp đồng bộ từ quản trị đến hạ tầng, tạo thế và lực mới cho hình ảnh “đại bàng cất cánh”. Trong những năm qua, tỉnh Bắc Ninh là một trong những địa phương luôn chú trọng đến việc cải thiện chỉ số PCI, trong đó, với quyết tâm phát triển kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư, Bắc Ninh đã thực hiện nhiều giải pháp cải cách hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp ngày càng thuận lợi hơn.

Để tăng cường thu hút FDI chất lượng cao và khẳng định vị thế dẫn đầu, việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại tỉnh cần được thực hiện thường xuyên và sát sao. Trong đó, cần rà soát lại hiệu quả sử dụng đất tại các khu công nghiệp, chủ động chuẩn bị hạ tầng năng lượng và nguồn nhân lực chất lượng cao để sẵn sàng đón đầu dòng dịch chuyển vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới. Trọng tâm cốt lõi là hoàn thiện các quy hoạch chung của tỉnh và đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng để sớm đưa cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các công trình phục vụ APEC vào sử dụng.

Song song với phát triển công nghiệp, Bắc Ninh cũng cần chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn để tạo nguồn cung tài năng bền vững. Hiện Bắc Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và ngành công nghiệp bán dẫn phục vụ nền công nghiệp công nghệ số, khẳng định quyết tâm của tỉnh trở thành đối tác tin cậy, là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng sản xuất bán dẫn toàn cầu.

Với môi trường đầu tư thông thoáng, cơ sở hạ tầng hiện đại, nguồn lao động tại chỗ và nhập cư lớn, Bắc Ninh tiếp tục khẳng định được vị thế là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư. Làn sóng đầu tư từ các nước lớn tại khu vực châu Á như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc trong lĩnh vực công nghiệp phần mềm, chất bán dẫn càng khẳng định rõ nét những thay đổi về chất trong thu hút vốn FDI vào Bắc Ninh. Đây sẽ là nền tảng vững chắc để Bắc Ninh kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hấp dẫn, thu hút thành công các dự án FDI quy mô lớn và công nghệ hiện đại, thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa kinh tế Bắc Ninh bay cao, bay xa.

Trân trọng cảm ơn ông!

Lan Anh (Vietnam Business Forum)