Nhập siêu giảm: mừng hay lo?

Theo số liệu thống kê vừa công bố của Tổng cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước từ đầu năm đến hết ngày 15-7-2012 đạt hơn 115 tỷ USD, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm 2011. Trong đó, xuất khẩu đạt 57,5 tỷ USD, tăng 20,2% và nhập khẩu là 57,9 tỷ USD, tăng 6%.

Số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan cũng cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 7 (từ 1 đến 15-7) đạt 8,39 tỷ USD, giảm 12,1% so với kết quả thực hiện trong nửa cuối tháng 6-2012.

Cán cân thương mại hàng hoá của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 7 thặng dư 50 triệu USD. Như vậy, tính đến hết ngày 15-7-2012 nhập siêu của cả nước là 423 triệu USD, bằng 0,7% kim ngạch xuất khẩu và thấp hơn rất nhiều so với con số 6,8 tỷ USD nhập siêu cùng kỳ năm trước. Đây hẳn là con số chưa vội mừng vì Việt Nam vốn là nước “nhập siêu” suốt trong những năm qua để đầu tư phát triển sau đó xuất khẩu.

Tình hình nhập khẩu của Việt Nam những tháng qua liên tục giảm. Kim ngạch nhập khẩu 15 ngày đầu tháng 7-2012 giảm 402 triệu USD so với nửa cuối tháng 6-2012; trong đó, xăng dầu giảm 147 triệu USD; phương tiện vận tải và phụ tùng giảm 68 triệu USD; điện thoại các loại và linh kiện giảm 49 triệu USD; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện giảm 39 triệu USD;…

Theo lãnh đạo Tổng cục Hải quan, nếu nhìn qua có thể cho là việc kiềm chế nhập siêu có tác dụng đặc biệt là sau khi nghị quyết 11 của Chính phủ được thực hiện mạnh mẽ. Tuy nhiên, nhìn vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam mấy tháng qua thì nhập siêu lại là điều đáng lo, cho thấy tình hình kinh tế và hoạt động của doanh nghiệp đang suy giảm, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Báo cáo của Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc tại kỳ họp QH vừa qua về hoạt động của doanh nghiệp cho biết, 30% số doanh nghiệp đã dừng hoạt động hoặc phá sản. Trong 3 loại hình DN, DN ngoài nhà nước phá sản, giải thể chiếm tỷ lệ cao nhất với 9,2%, tiếp đến là khu vực DNNN với 2,7% và thấp nhất là khu vực DN có vốn ĐTNN (FDI) với 2,6%. Tính theo địa phương, Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có tỷ lệ DN phá sản, giải thể cao nhất cả nước với 13,6%.

Giải thích thêm cho con số nhập siêu giảm là mừng hay lo, nhiều chuyên gia kinh tế đã khẳng định, từ trước tới giờ, hầu hết các ngành công nghiệp của Việt Nam đều phụ thuộc vào nguyên nhiên liệu, máy móc nhập khẩu từ nước ngoài có khi phải nhập khẩu tới 80% nguyên liệu đầu vào. Đơn cử như ngành Dệt may luôn chiếm tỷ trọng cao trong xuất khẩu thì hầu như đều phải nhập khẩu bông, vải từ các nước khác trong khu vực: Ấn Độ, Trung Quốc…. Vì vậy, nhập siêu giảm là tín hiệu cho thấy sự ngưng trệ và đình đốn của sản xuất trong nước. Bởi doanh nghiệp ngưng sản xuất nên không nhập nguyên liệu, thị trường giảm sức mua.

Một điều đáng chú ý trong thời gian gần đây, nhập siêu qua dự án nước ngoài rất lớn trong khi các ngành khác lại rất thấp. Thông kê của Hải Quan cho thấy, trị giá nhập khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp FDI trong kỳ này đạt 2,25 tỷ USD, giảm 10,3% so với 15 ngày cuối tháng 6-2012, nâng tổng kim ngạch nhập khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ đầu năm đến hết ngày 15-7-2012 lên 30,15 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 52% tổng trị giá nhập khẩu của cả nước. Do đó, bên cạnh việc tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ để tăng khả năng cung ứng nguyên phụ liệu cho hàng xuất khẩu, cần có giải pháp quản lý chặt nguồn hàng hóa, nguyên, nhiên vật liệu và thiết bị qua con đường dự án đầu tư của nước ngoài, tránh hiện tượng gian lận thuế của DN FDI.

Như vậy, song song với giảm nhập siêu, Việt Nam cần có một chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu, đặc biệt là đối với các mặt hàng chủ lực của ta như nông sản, chăn nuôi,... Nếu không làm được như vậy, việc giảm nhập siêu không những không thúc đẩy kinh tế phát triển mà ngược lại, sẽ còn đẩy nền kinh tế Việt Nam càng khó khăn hơn.

Lê Hiền