PPP Việt Nam – Nhật Bản: Hoàn thiện khung pháp lý

Theo các chuyên gia từ nay đến năm 2020, nhu cầu vốn cho phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng của Việt Nam khoảng 15 tỷ USD/năm. Trong khi ngân sách quốc gia còn khó khăn, thì việc tìm kiếm một nhà đầu tư nước ngoài tham gia quá trình này theo hình thức hợp tác công tư (PPP) được xem là có tính khả thi cao. Đó cũng là nội chính trong Hội nghị Đối thoại chính sách công tư Việt – Nhật lần thứ 2, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức, đã diễn ra ngày 15.8, tại Hà Nội.

Cần có hành lang pháp lý thông thoáng

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, trong bối cảnh nền kinh tế trong nước và thế giới đang gặp phải nhiều khó khăn việc các nhà đầu tư Nhật Bản vẫn giữ ổn định mức hỗ trợ vốn ODA cho Việt Nam ngay trong những lĩnh vực đầu tư cơ bản như kết cấu hạ tầng, sân bay, cảng biển là một tín hiệu tốt. Tuy nhiên, việc đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng cơ sở, đặc biệt về giao thông, đòi hỏi chi phí đầu tư cao, thời gian nghiệm thu dài. Do đó trong thời gian tới, hai chính phủ Việt Nam – Nhật Bản cần có sự hợp tác chặt chẽ hơn nữa, đặc biệt trong vấn đề tạo ra nhiều, khung pháp luật, hành lang pháp lý thông thoáng.

Câu chuyện phát triển kết cấu hạ tầng thông qua mô hình hợp tác công tư (PPP) đã được nhiều quốc gia phát triển trên thế giới áp dụng điển hình như Pháp, Anh, Đức... Các nước công nghiệp mới nổi đã hợp tác thành công như Trung Quốc, Ấn Độ... Riêng tại Việt Nam hình thức hợp tác này vẫn được coi là khá mới. Mặc dù về mặt văn bản quy phạm pháp luật đã có Nghị định 108/2009/NĐ-CP quy định hình thức đầu tư BOT,BT, PPP truyền thống…

song tính ứng dụng thực tiễn chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu đặt ra. Do đó, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho rằng, Việt Nam hiện rất cần sự hỗ trợ từ các nhà tài trợ quốc tế trong việc giúp xây dựng một khung chính sách hợp tác công tư phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như hoàn cảnh của Việt Nam. Theo đó, hiện Nhật Bản cũng là nước có rất nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực hợp tác công tư. Do đó, trong khuôn khổ hội nghị đối thoại công tư Việt Nam – Nhật Bản lần này không chỉ giúp Việt Nam hoàn thiện khung chính sách pháp luật về hợp tác công tư mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư Nhật Bản tham gia vào các dự án lớn của Việt Nam.

Về phía Nhật Bản, ông Yukio Edano, Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) cho biết, Nhật Bản có thế mạnh và sẵn sàng hợp tác các lĩnh vực cơ sở hạ tầng, sân bay, đường, sản xuất điện, góp sức thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam. Việc DN hai bên trao đổi thẳng thắn, cởi mở sẽ giúp tháo gỡ những vướng mắc, tăng cường hiệu quả hợp tác. Tuy nhiên, phía Nhật Bản cũng có ý kiến về tiêu chuẩn cấp phép cơ sở bán lẻ thứ 2, đồng thời đặt vấn đề về một số thủ tục thông quan còn rườm rà, công nghiệp phụ trợ của Việt Nam còn yếu.

Đại diện Công ty Sumitomo Corporation cho rằng, để các doanh nghiệp Nhật Bản có thể đặt chân đến các lĩnh vực đầu tư cơ sở hạ tầng thì Việt Nam cũng cần phải có chính sách mở rộng việc quy đổi tiền đồng ra ngoại tệ, tạo điều kiện thuận lợi cho các DN Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam. Ngoài ra, các quy định trong lĩnh vực đấu thầu cũng cần phải sửa đổi theo hướng không chỉ quan tâm tới giá cả cạnh tranh mà còn phải chú ý tới cả yếu tố công nghệ. Phải lựa chọn được những công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, đóng góp vào sự phát triển bền vững của Việt Nam. Không chỉ vậy, thủ tục đấu thầu cũng cần được cải tiến theo thướng thông thoáng, nhanh gọn hơn. Ngoài ra về vấn đề vận hành bảo trì các công trình sau khi đưa vào hoạt động, phía Nhật Bản rất chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, chuyển giao các công nghệ vận hành,, bảo dưỡng cho các kỹ sư Việt Nam. Song phía Việt Nam cũng cần phải có những chuẩn bị chu đáo để làm tốt công tác này.

Tạo điều kiện cho nhà đầu tư Nhật Bản

Về những đề xuất và kiến nghị của Nhật Bản, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh khẳng định, sẽ tiếp tục điều chỉnh các cơ sở pháp lý và chính sách cho phù hợp. Tuy nhiên, việc lấy ý kiến và tiến hành sửa dổi cần phải có thời gian và lộ trình. Về vấn đề thông quan, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho biết, việc giảm bớt thủ tục, cắt ngắn thời gian cũng là mối quan tâm lớn của ngành cũng như của chính phủ Việt Nam. Hiện các cơ quan chức năng của Việt Nam hiện đang rất nỗ lực, đẩy nhanh lộ trình triển khai thủ tục hải quan điện tử.

Riêng về các quy định trong lĩnh vực đấu thầu, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho biết, hiện thời gian đấu thầu các dự án còn chậm, gây khó khăn trong việc thực hiện tiến độ dự án. Do đó, việc sửa đổi Luật Đấu thầu đang được tích cực triển khai. Trong đó, phía Việt Nam cũng chú ý hơn đến chất lượng công nghệ, đánh giá “sâu hơn” về công nghệ. Việc tiến hành triển khai đấu thầu cũng phải đảm bảo nhanh và minh bạch hơn, đảm bảo để tổng mức đầu tư không thay đổi. Đối với việc quy đổi tiền đồng ra ngoại tệ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có văn bản kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét mở rộng hơn quy định này.

Liên quan đến lĩnh vực cấp phép, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Đỗ Nhất Hoàng cho biết, việc mở cơ sở bán lẻ thứ 2 phụ thuộc vào tình hình kinh tế xã hội từng thời kỳ. Nếu so với các nước khác, việc thâm nhập thị trường bán lẻ của Việt Nam là tương đối chậm, do đó, nếu ban hành các tiêu chuẩn cụ thể thì chính các DN Nhật Bản sẽ gặp một số khó khăn nhất định. Tuy nhiên, phía Việt Nam cũng sẽ lưu tâm và sẽ dành những ưu đãi nhất định cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp Nhật Bản có ý định thâm nhập vào thị trường này.

Trên cơ sở những kết quả đạt được tại hội nghị, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh khẳng định, Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện những nội dung trong sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản. Và phía Việt Nam cũng kêu gọi các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp phụ trợ, không chỉ là các tập đoàn doanh nghiệp lớn mà cả những doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs)./.

Anh Phương