Tăng cường năng lực xác định và quản lý các dự án PPP

Đứng trước nhu cầu cơ sở hạ tầng tại Việt Nam ngày càng tăng nhanh mà ngân sách của Chính phủ và các nhà tài trợ có giới hạn, mô hình hợp tác công tư (PPP) đang dần được xem như một đòn bẩy nhằm cải thiện chất lượng và mở rộng độ bao phủ của các dịch vụ cơ sở hạ tầng tại Việt Nam hiện nay.

Mô hình hợp tác công tư (PPP) tuy mới mẻ đối với Việt Nam nhưng đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng từ hơn 50 năm nay. Kinh nghiệm thế giới cho thấy, nhờ áp dụng hình thức PPP mà nhiều vấn đề bức xúc của nhiều đô thị lớn đã được giải quyết như tình trạng ùn tắc giao thông, cung cấp nước, tạo việc làm cho người lao động...

Vì còn là một khái niệm tương đối mới tại Việt Nam nên từ các cơ quan hành chính trung ương đến chính quyền các địa phương đều có rất ít kinh nghiệm trong việc chuẩn bị và xây dựng các dự án PPP. Đặc biệt là các vấn đề liên quan đến yêu cầu về kỹ thuật và tài chính, các khía cạnh pháp lý hoặc xây dựng các hợp đồng dài hạn. Sự thiếu kinh nghiệm này của các đơn vị hành chính Việt Nam thậm chí còn được chỉ ra trong một báo cáo của các chuyên gia Ngân hàng Phát triển Châu Á và AFD vào tháng 5 năm 2010 và coi đó như một khó khăn chính trong việc triển khai các dự án PPP tại Việt Nam.

Trước tình hình đó, việc ban hành Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg ngày 9-11-2010 của Thủ tướng Chính phủ về các điều kiện, thủ tục và nguyên tắc áp dụng thí điểm đối với một số dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công theo hình thức PPP đã đặt các đơn vị hành chính Việt Nam phải đứng trước yêu cầu cấp thiết về tăng cường năng lực trong việc xác định và quản lý các dự án PPP.

Để giải quyết thực trạng này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phải tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhà tài trợ nhằm thiết lập một khung chuẩn trong việc chuẩn bị và ký kết các hợp đồng PPP. Kết quả, tổ chức phát triển Pháp AFD đã tài trợ cho Việt Nam thực hiện một Gói hỗ trợ kỹ thuật và phương pháp luận cho các đơn vị hành chính địa phương Việt nam trong việc lập các dự án Hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp thoát nước. Để triển khai dự án này, Hà nội đã thiết lập 1 tổ công tác gồm đại diện các sở, ban ngành và đơn vị liên quan như Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Quỹ đầu tư phát triển thành phố Hà Nội, Công ty Nước sạch hà nội, ... Thời gian triển khai dự án sẽ kéo dài từ tháng 8/2012 đến hết tháng 11/2012.

Là đơn vị tư vấn đã có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cấp thoát nước tại Việt Nam, Infra-Thanglong đã được lựa chọn làm tư vấn trong nước, kết hợp với đơn vị tư vấn quốc tế có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực PPP – Công ty ASPA Utilities (Pháp). Các đơn vị tư vấn được lựa chọn sẽ đưa ra những phân tích về lĩnh vực nước sạch, xây dựng hướng dẫn phương pháp luận và nghiên cứu tiền khả thi một dự án thí điểm Hợp tác công tư trong lĩnh vực nước sạch tại Hà Nội.

Cũng trong khuôn khổ của dự án, một buổi Hội thảo kỹ thuật sẽ được tổ chức vào tháng 10 tới. Hội thảo sẽ là cơ hội để các thành viên của tổ công tác nêu trên nghe đơn vị tư vấn phân tích về lĩnh vực nước sạch tại Hà Nội và các mô hình PPP phù hợp với các điều kiện thực tế; mô tả dự án thí điểm được chọn lựa trong lĩnh vực nước sạch và giải trình về chọn lựa này, mô tả cụ thể các bước cần tiến hành để triển khai các dự án PPP trong lĩnh vực nước sạch; khảo sát về nội dung hợp đồng kèm theo các phương án khác nhau tùy theo dự án cũng như các rủi ro có thể gặp phải.

Đồng thời, các đơn vị tư vấn cũng lên kế hoạch về một khóa đào tạo trong nước và một khóa tham quan học tập tại Châu Âu để các thành viên của tổ công tác không những có cơ hội nắm bắt và vận dụng các kết quả đã được đơn vị tư vấn tập hợp trong báo cáo nghiên cứu mà còn được học hỏi thêm kinh nghiệm thực tế của các nước phát triển về các dự án PPP trong lĩnh vực nước sạch nói chung và phát triển hạ tầng nói riêng. Khóa đào tạo trong nước sẽ diễn ra trong vòng 2 ngày vào tháng 10 tới. Còn khóa tham quan học tập ở Châu Âu dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 11 và kéo dài trong khoảng 2 tuần.

Nguyễn Mai