Thanh lọc trên sàn

Cả hai sàn giao dịch chứng khoán HSX và HNX đều đang phập phù chưa thoát khỏi giai đoạn giảm điểm. Xu hướng giảm giá dài hạn cùng kết quả kinh doanh tồi tệ của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn đã đẩy nhiều mã chứng khoán đến bờ vực hủy niêm yết, dù tự nguyện hay không. Rất nhiều công ty chứng khoán cũng đã “chết lâm sàng" tính đến thời điểm này.

Hủy niêm yết

Kinh doanh thua lỗ, lãnh đạo dính bê bối nợ nần, nhiều DN lâm vào cảnh sống dở chết dở, họ buộc phải lựa chọn hủy niêm yết tự nguyện hoặc đuổi khỏi sàn giao dịch chứng khoán. Trường hợp bị đuổi có thể kể tới việc hủy niêm yết gần 16 triệu CP của CTCP Sông Đà 3 (SD3) vào ngày 26/10 vừa qua. Trước đó Công ty cổ phần Cavico Việt Nam Khai thác mỏ và Xây dựng (MCV) cũng đã bị hủy niêm yết từ 11/5.

Lý do bị đuổi của 2 DN này là không tôn trọng nghĩa vụ công bố thông tin, không đơn thuần là làm ăn thua lỗ. MCV coi thường các quy định của TTCK một cách nghiêm trọng. Doanh nghiệp này đã liên tục bị HOSE nhắc nhở về việc không công bố báo cáo tài chính quý IV/2011 và Báo cáo tài chính kiểm toán 2011, thậm chí bị đưa vào diện tạm ngừng giao dịch trong một thời gian dài.

Một số cái tên nổi tiếng trên thị trường cũng hủy niêm yết, như Công ty cổ phần Hóa Dược phẩm Mekophar (MKP). Những cái tên một thời được các tổ lái săn đón, cũng ra đi không kèn không trống như Công ty cổ phần chế biến và xuất nhập khẩu Thủy sản Cadovimex (CAD), Công ty Cổ phần Basa (BAS)…

Khi giá cổ phiếu xuống thấp và việc phát hành CP không còn thuận lợi như trước, nếu như không muốn nói là không thể trong thời điểm này, thì thị trường cũng không còn sức hấp dẫn với nhiều DN. Không chỉ bị đuổi khỏi sàn, một số DN tính chuyện hủy niêm yết tự nguyện. Đầu tháng 10, Công ty Cổ phần Gò Đàng (AGD) công bố nghị quyết Đại hội cổ đông bất thường, theo đó đại hội đã thông qua phương án hủy niêm yết toàn bộ cổ phiếu đang lưu hành hiện đang được giao dịch tại Sở giao dịch Tp.HCM. “Công ty rời sàn là để huy động vốn từ nhà đầu tư nước ngoài, không phải vì kinh doanh sụt giảm”, ông Nguyễn Tùng Dương, Phó Tổng Giám đốc Gò Đàng, cho biết.

Công ty Cổ phần Xây dựng Công nghiệp - Descon (DCC) cũng là một trường hợp gây chú ý. 10,3 triệu cổ phiếu DCC bị hủy niêm yết từ ngày 15/12/2011 do Descon đã vi phạm nghiêm trọng quy định về công bố thông tin. Điều đáng nói, không phải DN làm ăn thua lỗ, mà cái tên DCC còn được nhiều nhà đầu tư kỳ vọng sẽ vào top 5 doanh nghiệp xây dựng công nghiệp hàng đầu Việt Nam, kết quả kinh doanh của DN khá tốt.

Sự kiện dẫn tới sự trơ ỳ công bố thông tin của DCC là cuộc họp đại hội cổ đông bất thường, một số thành viên HĐQT bị phế truất, thay vào đó là những cái tên mới. Và sau đó là thông tin không tốt đẹp gì cho những cổ đông nhỏ đang nắm giữ DCC: bị đưa vào diện cảnh báo ngày 31/8/2011, cảnh cáo toàn thị trường ngày12/9, tạm ngừng giao dịch ngày 14/9, HĐQT quyết định hủy niêm yết ngày12/10 và đỉnh điểm là việc bị HOSE buộc phải rời sàn vì lỗi vi phạm nghiêm trọng trong công tác công bố thông tin.

26/10/2012 chính thức hủy niêm yết cổ phiếu SME của Công ty Cổ phần Chứng khoán SME trên HNX, với giá trị cổ phiếu hủy niêm yết theo mệnh giá là 225 tỷ đồng. SME là trường hợp công ty niêm yết và cũng là công ty chứng khoán thành viên của hai sàn liên tục vi phạm các quy định trên thị trường chứng khoán. DN này đã bị đình chỉ hoạt động giao dịch nhiều lần.

Với báo cáo tài chính quý 3 tiếp tục u ám, nhiều DN đã thua lỗ trong nhiều quý niêm tiếp, danh sách các DN rời sàn dự báo nhiều thêm nhanh chóng. Theo các cơ quan chức năng, số lượng cổ phiếu bị hủy niêm yết từ đầu năm đến nay tăng lên trong khi lượng doanh nghiệp đăng ký mới lại giảm đi so với nhiều năm trước. Sức hút của thị trường đã giảm đi khá nhiều đối với cả DN và giới đầu tư.

Nhiều công ty chứng khoán hết thời

Cái tên SME chỉ là một điển hình với giá CP gần như giấy lộn là 200 đồng/CP, nhưng việc mua bán hầu như không thể. Còn rất nhiều công ty chứng khoán đang trong cuộc vật lộn sinh tử, hoặc đã buông tay chờ chết.

Báo cáo quý 3/2012 của nhiều công ty chứng khoán (CTCK) cho thấy họ bị thua lỗ nặng nề. Có tới 28 CTCK bị lỗ, kể cả những công ty lớn, thị phần cao. Quý 3, CTCK Kim Long (KLS) lỗ 91,52 tỉ đồng và lũy kế 9 tháng đầu năm vẫn còn lỗ 41,54 tỉ đồng; CTCK Sài Gòn - Hà Nội (SHS) lỗ trong quý 3 là 59 tỉ đồng (9 tháng đầu năm lỗ 28 tỉ đồng); CTCK Rồng Việt lỗ quý 3/2012 là 10,76 tỉ đồng (9 tháng đầu năm lỗ 7,47 tỉ đồng)...

Nguyên nhân thua lỗ được lý giải do thanh khoản thị trường chứng khoán xuống thấp, doanh thu môi giới không đủ bù đắp cho chi phí hoạt động. Thị giá nhiều loại cổ phiếu xuống thấp, nhiều công ty chứng khoán bắt sai đáy thị trường đã gánh lỗ khủng trong mảng tự doanh. Đa phần lỗ đến từ trích lập dự phòng cao.

Nhìn vào kết quả của KLS, có thể thấy các công ty chứng khoán gặp khó ra sao. Với số lỗ 91,5 tỷ đồng, doanh thu trong kỳ của KLS chỉ đạt 34 tỷ đồng, giảm tới 64% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh thu từ môi giới chỉ chiếm 3%, đạt chưa tới 1 tỷ đồng. Trong quý 3, chi phí hoạt động kinh doanh của KLS đã cao gấp hơn 3 lần so với cùng kỳ năm 2011, ngốn tới 130,8 tỷ đồng. Trong đó, có tới 120 tỷ là dự phòng giảm giá chứng khoán.

Đó trường hợp điển hình chung cho hoạt động khó khăn, thua lỗ của các DN chứng khoán trong giai đoạn này. Tiến sĩ Vũ Thị Kim Liên, Phó Chủ tịch UBCKNN, cho hay, hiện có 40/105 CTCK khó khăn về thanh khoản không đảm bảo chỉ tiêu an toàn tài chính; có 71 CTCK bị thua lỗ (do giá cổ phiếu giảm thấp và đầu tư không hiệu quả).

Khó khăn kéo dài khiến nhiều công ty chứng khoán “chết”. Khoảng 10 CTCK trong Top đầu đã chiếm tới 60% thị phần, rất nhiều CTCK vốn nhỏ nay đã cạn tiền, không có thị phần sớm muộn sẽ phải dừng cuộc chơi.

Từ đầu năm đến nay đã có nhiều công ty chứng khoán phải xin rút nghiệp vụ môi giới. Điều này đồng nghĩa những CTCK này sẽ xóa sổ hoạt động. Hiện UBCK đang xem xét, công bố đợt đầu những CTCK thuộc diện kiểm soát đặc biệt để đảm bảo quyền lợi khách hàng.

Thời điểm hiện tại UBCKNN đang hoàn thiện khung pháp lý dọn đường thanh lọc các công ty chứng khoán, bao gồm sửa đổi Quyết định 27 về quy chế tổ chức và hoạt động của CTCK liên quan quản trị rủi ro, vấn đề hạn chế đầu tư, vay, tái cơ cấu CTCK, quản lý tiền; Xây dựng quy chế về quản lý rủi ro đối với CTCK theo thông lệ quốc tế. Cơ quan này cũng sẽ ban hành một quy chế về cảnh báo từ xa để phân loại, đánh giá CTCK.

Dự báo của các chuyên gia và cơ quan quản lý, trong tổng số các CTCK hiện nay, sẽ chỉ còn khoảng 1/3 tồn tại, khi mà các quy định quản lý CTCK ngày càng chặt chẽ.

Cái khó của các công ty chứng khoán là họ không dễ tìm ra các cơ hội M&A như đối với các ngân hang. Các ngân hàng có nhiều lợi thế về vốn, chi nhánh, hệ thống khách hàng, trong khi công ty chứng khoán không có được. Hoạt động yếu kém, không có khách hàng, công nghệ kém, giấy phép đăng ký kinh doanh chứng khoán cũng không còn sức hấp dẫn. Sẽ có nhiều cái tên phải chia tay thị trường trong thời gian sắp tới.

Lê Minh