Nâng cao vai trò báo chí trong phòng, chống tham nhũng

Mới đây, Dự án Sáng kiến Xây dựng tính Nhất quán và Minh bạch trong Quan hệ Kinh doanh tại Việt Nam (ITBI) thuộc Văn phòng doanh nhiệp vì sự Phát triển Bền vững, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chính thức khởi động sáng kiến thành lập Mạng lưới báo chí về phòng chống tham nhũng, một hoạt động nhằm tăng cường vai trò của báo chí trong việc đẩy mạnh tính liêm chính, công khai và minh bạch trong kinh doanh tại Việt Nam.

Thực tế cho thấy, nhiều thủ tục hành chính quá rườm rà là cơ hội cho tham nhũng và hối lộ hoành hành. Theo báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu 2011- 2012 do Diễn đàn kinh tế Thế giới công bố, để bắt đầu hoạt động kinh doanh ở Việt Nam, các doanh nghiệp cần trung bình 9,94 thủ tục giấy tờ trong thời gian 44 ngày (đứng thứ 113 trên 142 nước), tình trạng lãng phí trong chi tiêu của chính phủ xếp thứ 102 (đạt 2,2/7 điểm), việc chi trả các khoản phí không chính thức xếp thứ 104 (tương ứng 3,2/7 điểm), tính minh bạch trong quá trinh hoạch định chủ trương, chính sách xếp thứ 91 (tương ứng 4/7 điểm). Các dấu hiệu về môi trường kinh doanh cho thấy tình trạng tham nhũng vẫn cần nhiều nỗ lực và hành động để cải thiện.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững tại buổi họp

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững cho biết, đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay ở Việt Nam (mà con số đó chiếm đa số tới 90% tổng số doanh nghiệp hoạt động), việc họ sẵn sàng áp dụng bộ quy tắc ứng xử, các chính sách, quy định và chương trình liêm chính, phòng chống hối lộ, chính sách quà tặng, tiếp khách còn là một khoảng cách. Các quy định, chính sách này chưa thực sự được lồng ghép vào trong chiến lược kinh doanh của công ty trong khi hối lộ, tham nhũng chắc chắn có ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, đặc biệt đối với các doanh nghiệp còn thiếu nền tảng giá trị cốt lõi và văn hóa doanh nghiệp.

Ông Vinh cho biết, kể từ năm 2010 tới nay, Dự án ITBI đã triển khai nhiều hoạt động như nghiên cứu thực trạng tham nhũng trong khu vực doanh nghiệp tại Việt Nam; nâng cao nhận thức, đào tạo hỗ trợ doanh nghiệp về tính liêm chính trong kinh doanh nhằm tạo ra giá trị bền vững; đối thoại chính sách giữa các cơ quan quản lý nhà nước như Thanh tra chính phủ, Ngân hàng, Quản lý đất đai với cộng đồng doanh nghiệp; cập nhật Luật phòng chống tham nhũng, Luật khiếu nại tố cáo, Luật đất đai … Việc khởi động thành lập mạng lưới báo chí về phòng chống tham nhũng nằm trong chuỗi hoạt động chính của dự án nhằm chung tay cùng cải thiện môi trường và các thực tiễn kinh doanh tại Việt Nam.

Với việc khởi động thành lập Mạng lưới báo chí phòng chống tham nhũng dự kiến gồm 40-60 nhà báo, đang hành nghề tại các cơ quan báo chí trong nước, ITBI tiếp tục cam kết sẵn sàng chia sẻ thông tin về các hoạt động, kết quả nghiên cứu khảo sát liên quan đến liêm chính và minh bạch, đồng thời đẩy nhanh quá trình tiếp cận, công khai thông tin cho báo chí. ITBI sẽ thường xuyên cập nhật, chia sẻ thông tin liên quan đến phòng chống tham nhũng cho các nhà báo tham gia mạng lưới.

Về vai trò của các cơ quan báo chí trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, ông Vinh nhấn mạnh, bên cạnh các nỗ lực của chính phủ, sự hợp tác của doanh nghiệp và các bên có liên quan, công cuộc phòng, chống tham nhũng rất cần có sự tham gia tích cực của các cơ quan báo chí, thông tấn.

Ông Dương Xuân Nam, nguyên Tổng Biên tập Báo Tiền phong khẳng định, báo chí, truyền hình, các phương tiện truyền thông nước ta thời gian qua đã có nhiều đóng góp có hiệu quả vào công cuộc phòng, chống tham nhũng. Tuy nhiên vẫn chưa làm đến nơi đến chốn hoặc làm chưa thật sự hiệu quả trong việc tìm ra nguyên nhân sâu xa và có giải pháp cơ bản, có hệ thống để công cuộc phòng chống tham nhũng khó khăn này có hiệu quả hơn. Theo ông Nam, quá trình tác nghiệp liên quan tới phòng chống tham nhũng của nhà báo rất khó khăn, thậm chí nguy hiểm. Vì vậy, cần có biện pháp để bảo vệ nhà báo trong quá trình tác nghiệp cũng như tránh sự thoái hóa của nhà báo khi tham gia vào lĩnh vực này.

Ông cũng đưa ra đề xuất, cần có cơ chế để bảo vệ phóng viên viết bài, bảo vệ các tòa soạn báo; Hội nhà báo Việt Nam nên có giải thưởng báo chí quốc gia riêng cho các bài, tin, ảnh, phóng sự, điều tra về chống tham nhũng, lãng phí có hiệu quả. Giải độc lập với giải báo chí quốc gia hiện nay và nên tổ chức hàng năm. Ngoài ra, trong việc quy định nhuận bút nên có điều khoản ghi rõ: Các bài viết phòng chống tham nhũng, lãng phí có hiệu quả thì được trả nhuận bút cao gấp 2 hoặc 3 lần… “Phải có các giải pháp cụ thể như vậy mới khuyến khích báo chí chống tham những tích cực, hiệu quả”- nguyên Tổng Biên tập Báo Tiền phong nhấn mạnh.

Thu Hà