PCI 2009: Thu hẹp “khoảng cách” giữa DN và chính quyền địa phương

Kết quả điều tra năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2009 của VCCI cho thấy, các tỉnh thành đã có nỗ lực rất nhiều để nâng thứ hạng của mình lên. Trong bảng xếp hạng năm nay, đã có 6 tỉnh vươn lên thứ hạng Rất tốt, lần lượt là Đà Nẵng, Bình Dương, Lào Cai, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Vĩnh Phúc, và chỉ còn lại Cao Bằng ở thứ hạng Thấp, trong khi năm ngoái chỉ có 3 địa phương đạt thứ hạng Rất tốt và có tới 6 địa phương ở thứ hạng Thấp.

Đây là năm thứ 5 VCCI phối hợp cùng Dự án Nâng cao Năng lực Cạnh tranh VN (VNCI) thực hiện điều tra và công bố kết quả năng lực cạnh tranh cấp tỉnh tại VN. Có thể nói dự án này có quy mô DN tham gia lớn nhất trong các cuộc khảo sát, điều tra về mối quan hệ giữa chính quyền địa phương và DN. Ông Trần Hữu Huỳnh, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI, tại buổi lễ công bố PCI 2009 diễn ra mới đây tại HN cho biết, về bản chất, PCI 2009 là tập hợp tiếng nói của 9.890 DN dân doanh tại 63 tỉnh thành đánh giá chất lượng điều hành kinh tế và sự thuận lợi của môi trường kinh doanh cấp tỉnh.

Bước tiến đáng kể

61/63 tỉnh thành phố có sự cải thiện về điểm số trong bảng xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2009, trong đó Đà Nẵng tiếp tục dẫn đầu cả nước, tiếp đến là Bình Dương, tỉnh đã từng dẫn đầu trong 3 năm (2005, 2006, 2007). PCI 2009 cũng chỉ ra các tỉnh Điện Biên, Cà Mau và Long An có thành tích tốt nhất về cải cách chất lượng điều hành kinh tế theo kết quả điều tra PCI từ năm 2006 đến nay.

Điện Biên cải thiện đáng kể trong cắt giảm các chi phí không chính thức, nâng cao tính năng động của lãnh đạo tỉnh và thúc đẩy chất lượng đào tạo lao động. Trong khi đó, Cà Mau thực hiện các biện pháp giảm Chi phí gia nhập thị trường và Chi phí không chính thức. Còn các bước tiến của Long An là nhờ cải thiện chỉ số Tính minh bạch tăng, mà thí dụ điển hình nhất về cải thiện này là ngay cửa trụ sở của Sở Tài nguyên và Môi trường Long An có đặt máy tính nối mạng, giúp người dân tiếp cận với các kế hoạch sử dụng đất, văn bản pháp luật và tiến độ xử lý các hồ sơ.

Chia sẻ kinh nghiệm về điều hành của Cà Mau trong thời gian qua, ông Nguyễn Xuân Hồng, Phó Chủ tịch tỉnh Cà Mau cho biết, Cà Mau thực hiện tốt và đầy đủ các chính sách ưu đãi của Chính phủ, đồng thời chỉ đạo quyết liệt cải cách thủ tục hành chính. Lãnh đạo tỉnh luôn lắng nghe ý kiến của DN về những khó khăn, bức xúc và sẵn sàng dành thời gian với DN khi DN yêu cầu.

Đối với lĩnh vực lao động, các địa phương như Bình Dương, Tp.HCM và Đà Nẵng đã cố gắng xây dựng được đội ngũ lao động có chất lượng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, và theo tổ nghiên cứu, các địa phương này xứng đáng nhận được sự ghi nhận của cộng đồng.

Bình Dương, Đồng Nai và TP.HCM, 3 đầu tàu công nghiệp của khu vực Đông Nam Bộ Vn, với sản lượng chiểm ¼ GDP (ko tính sản lượng dầu khí) của cả nước là 3 địa phương có điểm số cao nhất về chỉ số Cơ sở hạ tầng. Trong khi đó, không nằm ngoài dự đoán, các tỉnh khu vực miền núi phía Bắc Vn gồm Bắc Kạn, Lai Châu, Cao Bằng và Lạng sơn là các địa phương có điểm Cơ sở hạ tầng thấp.

Phần lớn các chỉ số thành phần được cải thiện rõ rệt

Có thể thấy rõ sự thay đổi trong công tác điều hành cấp tỉnh khi quan sát các kết quả ở tỉnh trung vị của từng chỉ tiêu cụ thể trong từng năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy điểm trung vị tiếp tục tăng thể hiện chỉ tiêu trên cả nước được cải thiện. Các lĩnh vực Chi phí gia nhập thị trường, Tiếp cận và ổn định trong sử dụng đất đai, Chi phí thời gian, Chất lượng lao động, và Lòng tin vào thiết chế pháp lý cho thấy những cải thiện rõ rệt trong năm qua.

Kết quả điều tra PCI 2009 cũng cho thấy Gia nhập thị trường luôn là điểm sáng nhất trong những năm qua. Theo tổ nghiên cứu, điều này có sự tác động của thể chế chính sách và nỗ lực rất lớn của chính quyền địa phương.

Chi phí thời gian có cải thiện đáng kể nhất sau nhiều năm “giậm chân tại chỗ”. Tổng thời gian mà DN phải bỏ ra để thực hiện các thủ tục hành chính đã giảm từ 22% xuống còn 15%, trong khi đó thời gian trung bình của mỗi đợt thanh tra, kiểm tra thuế giảm từ 8h xuống còn 5h. Ngoài ra, khoảng 47% DN ở tỉnh trung vị cho biết công việc liên quan đến thủ tục hành chính đã giảm trong vòng 2 năm qua, 44% DN nhận định các cán bộ, công chức đã làm việc tốt hơn trong giải quyết các thủ tục hành chính. Các kết quả này cho thấy Đề án 30 và công cuộc cải cách hành chính đã phần nào đạt được những tiến bộ đáng khích lệ.

Tuy vậy, các chỉ số Tính minh bạch và tiếp cận thông tin, Chi phí không chính thức, và Tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh lại thể hiện sự sụt giảm đáng lo ngại. Ông Huỳnh cho biết, khả năng tiếp cận tài liệu kế hoạch của địa phương và tỉ lệ DN cho rằng phải có “mối quan hệ” mới tiếp cận được các tài liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh (61,26%) giảm về mức năm 2006 sau khi đã có những cải thiện liên tục theo thời gian. Tương tự, tỷ lệ DN cho rằng có thể dự đoán được việc thực thi các chính sách của tỉnh (8,4%) và tỉ lệ DN phải thương lượng với cán bộ thuế địa phương (41%) giảm xuống dưới mức năm 2007.

Hiệu quả thiết thực

Theo VCCI, đã có trên 40 cuộc hội thảo được tổ chức tại các tỉnh thành nhằm đánh giá điểm mạnh, điểm yếu trong môi trường kinh doanh của các địa phương. Cũng tại đây, nhiều bài học kinh nghiệm đã được đưa ra để các địa phương có thể học hỏi lẫn nhau. Kể cả các tỉnh thuộc nhóm dẫn đầu như Đà Nẵng, Bình Dương cũng đã tổ chức các hội thảo chuyên đề để nhìn nhận những điểm yếu trong chỉ số PCI của địa phương mình.

Các sở Kế hoạch và Đầu tư của nhiều địa phương đã trở thành đầu mối giúp lãnh đạo tỉnh xây dựng phương án và giám sát việc cải thiện năng lực cạnh tranh. Lãnh đạo Hà Nội trong năm vừa qua đã chỉ đạo xây dựng một bản đề án cải thiện chỉ số PCI và đưa vào chương trình trọng tâm hoạt động của thành phố.

Đánh giá về kết quả PCI, Đại sứ Hoa Kỳ Michael W.Michalak cho rằng, Chính phủ VN có thể sử dụng PCI như công cụ hữu hiệu trong quá trình thiết lập chính sách.

Ông Vũ Tiến Lộc, chủ tịch VCCI khẳng định, các tỉnh thành rất quan tâm đến chỉ số PCI, với nhiều địa phương, kết quả điều tra hàng năm được công bố giúp lãnh đạo cấp tỉnh nhìn nhận rõ năng lực điều hành và có động lực để thực hiện cải cách, cải thiện hơn nữa môi trường kinh doanh. Cũng theo ông Lộc, cải thiện PCI ko chỉ cải thiện hình ảnh mà còn góp phần thu hút đầu tư, tăng thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Vietnam Business Forum xin giới thiệu một số kinh nghiệm và bài học thực tiễn của một số tỉnh trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh.

Khó khăn của doanh nghiệp là khó khăn của tỉnh – thành công của các doanh nghiệp là nhiệm vụ của chúng tôi

Ông Dương Quốc Xuân, Chủ tịch UBND tỉnh Long An

Với phương châm trên, cải thiện lớn nhất của tỉnh là thực hiện cơ chế một đầu mối tiếp nhận đầu tư, giảm thiểu chi phí, thời gian tiến hành các thủ tục hành chính và tiếp cận, sử dụng ổn định đất, thực hiện chính sách phát triển khu vực tư nhân, nâng cao tính minh bạch và tiếp cận thông tin.

Long An đã thành công vang dội từ việc huy động vốn tư nhân cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội với 20 khu công nghiệp, 43 cụm công nghiệp và trên 50 khu dân cư đô thị với diện tích 15.000 ha.

Hiện tỉnh đang cố gắng tiến hành cho doanh nghiệp đăng ký kinh doanh qua mạng từ 2010.

Long An năm 2009 được đánh giá có PCI ở mức tốt, đứng ở vị trị 12/63.

Giảm chi phí gia nhập thị trường góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh

Tiến sĩ Nguyễn Phương Bắc, Phó GĐ Sở KH-ĐT tỉnh Bắc Ninh

PCI của Bắc Ninh đứng thứ 23/42 năm 2005, năm đầu tiên VCCI và VNCI công bố điều tra này. UBND tỉnh rất quan tâm đến phương pháp luận và ý nghĩa của PCI, từ đó dựa vào nội dung các chỉ số thành phần để đề ra và thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng điều hành kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh. Cụ thể, tỉnh đã đặt trọng tâm vào cải thiện mạnh mẽ điều kiện gia nhập thị trường của doanh nghiệp, xây dựng mô hình đơn giản hoá thủ tục thành lập doanh nghiệp.

Từ năm 2007, tỉnh đã xây dựng và áp dụng cơ chế “một cửa liên thông”, nhằm giảm thời gian đăng ký, thành lập doanh nghiệp từ 30 ngày xuống còn tối đa 7 ngày, giảm số lần đi lại xin giấy phép kinh doanh từ 13 lần xuống 3 lần. Mô hình này đã tác động tích cực tới sự gia tăng mạnh mẽ số lượng doanh nghiệp và vốn đăng ký, tác động kép tới 3 chỉ số thành phần: chi phí thời gian, chi phí không chính thức và nâng cao tính minh bạch.

Năm 2009, PCI của Bắc Ninh đã vươn lên thứ 10 trong số 63 tỉnh thành được điều tra.

Công khai, minh bạch trong điều hành và phát triển kinh tế

Ông Nguyễn Thái Xây, Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre

Sau thời gian triển khai thực hiện kế hoạch cải thiện PCI của tỉnh đề ra từ 2006, Bến Tre đã đạt được nhiều tiến bộ vượt bậc so với các tỉnh ĐBSCL nói riêng và cả nước nói chung trong việc cải thiện môi trường kinh doanh.

Tỉnh đã công khai, minh bạch trong điều hành và phát triển kinh tế nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận đầy đủ thông tin về quy hoạch, các quy định liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Tỉnh đã xây dựng cổng thông tin kinh tế - xã hội; họp mặt đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp hàng năm; cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa”. Riêng lĩnh vực cấp giấy chứng nhận đầu tư, tỉnh đang thực hiện theo đúng quy định của Luật đầy tư là 15 ngày.

Bến Tre là tỉnh áp dụng khá sớm hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2000 trong các cơ quan quản lý hành chính. Đến nay, có 15 đơn vị với 93 phòng ban áp dụng.

Đến nay, toàn tỉnh có 3.488 doanh nghiệp với tổng số vốn đăng ký là 4.359 tỷ VNĐ, trong đó có 26 doanh nghiệp FDI với tổng số vốn đầu tư 170 triệu USD.

Thời gian cấp đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế và con dấu chỉ còn 5 ngày

Ông Hồ Quốc Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định

Cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã đánh giá rất cao những mặt mạnh mà tỉnh Bình Định đã thực hiện khá tốt như giảm chi phí gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, tính minh bạch và tiếp cận thông tin, tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh.

Hầu hết các thủ tục hành chính tại tỉnh đều được giải quyết sớm hơn so với quy định, hoàn tất thủ tục đăng ký kinh doanh trong 5 ngày, rút ngắn thời gian cấp chứng nhận đầu tư xuống còn 73% so với quy định của Chính phủ.

Tư duy “Phục vụ, đáp ứng” đã được áp dụng ở hầu hết các cơ quan để chính quyền tỉnh thực sự là người đồng hành của nhà đầu tư, coi lợi ích của nhà đầu tư là lợi ích của chính mình.

N.Thoa – T.Nam