Việt Nam- Canada: Đối tác vì sự phát triển

Trong suốt thời gian qua, quan hệ Việt Nam - Canađa đã không ngừng được củng cố và tăng cường trên mọi lĩnh vực, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân cả hai nước, đồng thời đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực. Nhân dịp kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, Tạp chí Vietnam Business Forum có cuộc phỏng vấn ông Hà Kim Ngọc - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam. Nguyễn Mai thực hiện.

Xin ông cho biết những dấu mốc và kết quả đạt được trong quan hệ giữa Việt Nam và Canada trong 40 năm qua?

Năm nay, Việt Nam và Canada long trọng kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên, quan hệ gắn bó giữa hai nước và hai dân tộc đã hình thành từ lâu trong lịch sử. Chúng ta vẫn ghi nhớ sự đóng góp của Canada đối với việc chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam qua hai lần tham gia Uỷ ban quốc tế kiểm soát và giám sát việc thi hành Hiệp định hoà bình Geneve 1954 và Paris 1973 về Việt Nam. Trên cơ sở những tiền đề đó. Tôi xin điểm lại một số dấu mốc và kết quả quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Canada trong 4 thập kỷ qua:

Thứ nhất, quan hệ chính trị-ngoại giao không ngừng được củng cố và tăng cường, đánh dấu bằng các chuyến thăm của Lãnh đạo cấp cao, lãnh đạo Chính phủ, Quốc hội và nhiều Bộ, ngành, đối tác, tổ chức đoàn thể, quần chúng hai nước. Đặc biệt, trong chuyến thăm Canada của Thủ tướng Phan Văn Khải tháng 6/2005, hai bên đã thiết lập khuôn khổ quan hệ đối tác toàn diện, ổn định và lâu dài. Các cuộc tiếp xúc cấp cao và khuôn khổ đối tác toàn diện vừa thể hiện sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau, vừa giúp đưa quan hệ giữa hai nước ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.

Thứ hai, cùng với sự phát triển không ngừng của quan hệ chính trị-ngoại giao, quan hệ kinh tế-thương mại cũng tăng lên đáng kể (chỉ tính từ năm 1995 đến nay đã gấp hơn 20 lần, từ 75 triệu USD lên trên 1,6 tỉ USD năm 2012). Đầu tư Canada vào Việt Nam hiện đứng thứ 14 với 130 dự án trị giá khoảng 4,7 tỷ USD. Các nhà đầu tư lớn của Canada như Olympus Pacific Minerals, Nortel, ACDL, Manulife, Bombardier, Talisman, Vinacapital, Sun Life Financial… đã có mặt tại Việt Nam. Đồng thời, hai nước đã kí được nhiều hiệp định, thỏa thuận kinh tế, thương mại. Đáng chú ý là, Việt Nam và Canada đang phối hợp chặt chẽ với nhau trong khuôn khổ đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), hiệp định thương mại tự do lớn nhất khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Thứ ba, hợp tác phát triển cũng là điểm sáng và là nét rất đặc thù trong quan hệ Việt Nam - Canada. Canada nối lại viện trợ phát triển chính thức cho Việt Nam năm 1990. Năm 2009, Canada đưa Việt Nam vào danh sách 20 nước ưu tiên nhận viện trợ và hiện vẫn duy trì Việt Nam trong danh sách này. Tính đến hết năm tài khóa 2011-2012, thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada (CIDA), Chính phủ Canada đã cung cấp hơn 600 triệu USD ODA cho Việt Nam (khoảng 18 triệu/năm theo kênh song phương và khoảng 29 triệu/năm nếu tính cả kênh NGO và các tổ chức quốc tế). Các dự án viện trợ của Canada đã và đang được triển khai ở nhiều tỉnh thành của Việt Nam và phát huy hiệu quả tích cực, góp phần cải thiện điều kiện sống của nhiều cộng đồng dân cư địa phương. Ngoài ra, Canada cũng dành sự hỗ trợ có ý nghĩa cho Việt Nam trong các lĩnh vực khác như y tế, tài chính - ngân hàng… Dự án Môi trường Việt Nam - Canada (1996 -2006) trị giá 21,5 triệu USD được coi là một trong những dự án thành công nhất của CIDA tại Đông Nam Á.

Thứ tư, về giáo dục - đào tạo, thông qua CIDA, Chính phủ Canada đã hỗ trợ việc thực hiện những dự án phát triển giáo dục cơ sở, giúp đỡ trẻ em thiệt thòi được đi học, xây dựng mô hình các trường đại học, cao đẳng cộng đồng phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Về hợp tác du học, cho đến nay, khoảng 70 cơ sở giáo dục của Canada đã có quan hệ hợp tác với Việt Nam trong đào tạo nguồn nhân lực và tính đến năm 2011, số du học sinh Việt Nam đang theo học tại Canada là hơn 3000 người, đứng thứ 16 trong số các nước có du học sinh tại Canada.

Bên cạnh đó, hai nước cũng đã có sự phối hợp tốt với khá nhiều quan điểm tương đồng tại các diễn đàn khu vực và quốc tế quan trọng như Liên Hợp quốc, APEC, Francophonie, WTO, ARF…

Nhìn lại chặng đường hợp tác 40 năm qua, tôi cho rằng, vượt qua khoảng cách xa xôi về địa lý, Việt Nam và Canada đã không ngừng nỗ lực tăng cường sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy quan hệ phát triển trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, với tiềm năng hợp tác to lớn giữa hai nước, các kết quả đạt được vẫn còn khiêm tốn. Vì vậy, kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ chính là thời điểm quan trọng để hai bên quyết tâm đưa khuôn khổ quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam - Canada ngày càng đơm hoa kết trái, xứng đáng với mong muốn của nhân dân hai nước và với tầm quan trọng của Việt Nam và Canada trong một khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đang phát triển sôi động.

Được biết, vừa qua, Thứ trưởng đã có cuộc hội đàm với Thứ trưởng Ngoại giao Canada Morris Rosenberg trao đổi về các biện pháp nhằm tăng cường quan hệ song phương. Xin ông nêu một số biện pháp để thúc đẩy mối quan hệ này ngày càng phát triển toàn diện và sâu rộng?

Quan hệ hữu nghị, hợp tác Việt Nam - Canada tuy đã được củng cố và phát triển trên nhiều lĩnh vực, song nếu so với tiềm năng của hai bên thì những gì đạt được vẫn còn rất khiêm tốn. Do đó, thời gian tới, hai bên cần tiếp tục tìm hiểu và khai thác tối đa tiềm năng của nhau, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế-thương mại, đầu tư; khoa học-công nghệ, giáo dục… Về phía ta, cần có sự chủ động, tích cực hơn nữa của các Bộ/ Ngành, giới doanh nghiệp cũng như các tổ chức, cá nhân trong việc tìm kiếm các cơ hội hợp tác thiết thực và hiệu quả với Canada.

Trước mắt, cần triển khai một số biện pháp cụ thể sau: Thứ nhất, hai bên cần tăng cường các hoạt động chính trị-ngoại giao, nhất là các chuyến thăm cấp cao nhằm tạo không khí chính trị thuận lợi cho việc thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác giữa hai nước. Thứ hai, về kinh tế-thương mại, đầu tư, thúc đẩy Canada mở cửa hơn nữa cho hàng hóa Việt Nam vào thị trường Canada và gia tăng đầu tư vào Việt Nam; đồng thời ta cần nghiên cứu, học hỏi để đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn chất lượng của bạn. Ngoài ra, bên cạnh việc tiếp tục đàm phán kí kết Hiệp định Khuyến khích và bảo hộ đầu tư (FIPA) và cùng các đối tác khác đàm phán Hiệp định TPP, hai bên cần rà soát và thúc đẩy việc kí kết các thỏa thuận hợp tác cụ thể trên các lĩnh vực kinh tế-thương mại. Thứ ba, chúng ta cũng sẽ đẩy mạnh hợp tác về khoa học-công nghệ, nhất là công nghệ về môi trường, sinh học… và thúc đẩy hơn nữa hợp tác về giáo dục giữa hai nước. Hai bên cũng cần thúc đẩy hợp tác giữa các địa phương, thúc đẩy giao lưu nhân dân nhằm tăng cường hiểu biết giữa hai nước.

Xin Thứ trưởng cho biết Việt Nam và Canada đã và đang phối hợp như thế nào trong việc triển khai các hoạt động kỉ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước?

40 năm là một dấu mốc hết sức quan trọng trong quan hệ giữa hai nước. Đây là dịp để hai bên vừa nhìn nhận lại chặng đường hợp tác trong 4 thập kỷ qua, vừa tiếp tục tăng cường quan hệ hữu nghị thông qua các hoạt động giao lưu, quảng bá hình ảnh về đất nước và con người Việt Nam tại Canada, cũng như Canada tại Việt Nam. Với tinh thần đó, thời gian qua, Bộ Ngoại giao đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ ngành, cơ quan, tổ chức của ta và với Đại sứ quán Canada tại Hà Nội cũng như Đại sứ quán ta tại Canada trong việc triển khai nhiều hoạt động kỉ niệm phong phú và đa dạng.

Trong lĩnh vực chính trị-ngoại giao, từ đầu năm đến nay hai bên đã tiến hành các cuộc gặp gỡ, thăm viếng để trao đổi các biện pháp tăng cường quan hệ hai nước cũng như các biện pháp kỉ niệm 40 năm quan hệ, như đoàn của Tổng Vụ trưởng phụ trách châu Á của Bộ Ngoại giao Canada thăm Việt Nam (tháng 1/2013), đoàn Bộ trưởng Ngoại giao Canada (3/2013), đoàn Thứ trưởng Ngoại giao Canada (6/2013); đoàn Thứ trưởng Ngoại giao Hồ Xuân Sơn thăm Canada (2/2013)…

Đối với các hoạt động kỷ niệm, về phía Canada, tháng 5 vừa qua, Đại sứ quán Canada tại Hà Nội đã tổ chức lễ kỉ niệm và mời nghệ sỹ dương cầm nổi tiếng Canada Alain Lefevre biểu diễn tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh; tháng 6/2013, ĐSQ Canada tổ chức Gala Dinner, trong đó có giới thiệu các món ăn, rượu vang Canada… Ngoài ra, ĐSQ Canada cũng phối hợp với ta đã phát động thi thiết kế biểu tượng (logo) kỷ niệm 40 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước… Về phía Việt Nam, chúng ta đang tích cực chuẩn bị Tuần Việt Nam tại Canada dự kiến diễn ra vào đầu tháng 10 với nhiều hoạt động đa dạng, phong phú. Đây là sự kiện trọng tâm trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 40 năm quan hệ của ta. Trong tháng 8 tới, Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam sẽ tổ chức buổi gặp mặt hữu nghị với Đại sứ quán, doanh nghiệp và bạn bè Canada tại Việt Nam. Đồng thời, ta cũng đang trong quá trình biên soạn Đặc san 40 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Canada, với sự đóng góp các bài viết đa dạng từ cả hai phía Việt Nam và Canada như Chính quyền, Quốc hội, Đại sứ quán, Tổng Lãnh sự quán, địa phương, Doanh nghiệp, tổ chức hữu nghị, các nhân vật lịch sử…

Được tích cực triển khai với tinh thần thiết thực, hiệu quả, các hoạt động kỷ niệm nêu trên sẽ thực sự góp phần tăng cường hơn nữa sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước, củng cố vững chắc nền tảng để quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam – Canada tiếp tục đi vào chiều sâu, bền vững, mang lại thịnh vượng cho cả hai nước.