Nóng chuyện xử lý nợ xấu

Nợ xấu vẫn luôn còn đó ám ảnh nền kinh tế, quá trình xử lý nợ xấu chưa có bước tiến đáng kể cho tới hôm 1/10, khi Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) ký hợp đồng mua 27 khoản nợ đầu tiên của Agribank, mở ra giai đoạn VAMC bắt tay xử lý nợ xấu.

Chính thức hoạt động từ 26/7, nhưng cho tới nay VAMC mới ký kết hợp đồng mua những khoán nợ xấu đầu tiên. Công ty này có vốn điều lệ 500 tỷ đồng, và đạt mục tiêu xử lý 35.000 – 40.000 tỷ đồng nợ xấu.

Chạm tới nợ xấu khổng lồ của Agibank

Theo hợp đồng VAMC ký với Agribank, công ty này sẽ mua 27 khoản nợ xấu của 11 khách hàng là DN, trị giá nợ gốc là 2.534 tỷ đồng với giá mua 1.723 tỷ đồng. Chênh lệch này được lãnh đạo VAMC giải thích là do trừ đi phần Agribank đã trích lập dự phòng.VAMC thanh toán cho Agribank bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành. Trái phiếu đặc biệt này Agribank được sử dụng để vay tái cấp vốn tại NHNN. Lãi suất tái cấp vốn qua kênh này đang chờ Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, dự kiến sẽ ở mức thấp để hỗ trợ các ngân hàng tái tạo vốn.

Hãy khoan bàn đến giá trị của thương vụ mua bán đắt hay rẻ, chỉ tính riêng ý nghĩa khởi động của kế hoạch xử lý nợ xấu đã mang ý nghĩa tích cực vào thời điểm này. Với việc bán các khoản nợ xấu cho VAMC đợt này, Agribank giảm được 7,56% tổng nợ xấu của toàn hệ thống. Agribank sẽ thoát khỏi một số khoản nợ xấu đóng băng, có thể tiếp nhận thêm nguồn vốn mới bằng cách mang thế chấp trái phiếu tại NHNN. Nguồn vốn này sẽ được đầu tư trở lại cho nền kinh tế, nhất là đối với một NH có mạng lưới hoạt động rộng khắp nước tới tận mỗi huyện kể cả vùng sâu vùng xa và đối tượng cho vay chính là nông thôn và nông dân.

Agribank là ngân hàng ôm nhiều nợ xấu nhất hiện nay. Với việc bán được 7,56% nợ xấu cho VAMC, có thể tính tổng nợ xấu của Agribank hiện tại lên tới 33.518 tỷ đồng.

Dư nợ cho vay của Agribank tại thời điểm 30/8 là 512.636 tỷ đồng, bằng 6,35% tổng dư nợ của nền kinh tế tuy nhiên nợ xấu lại chiếm xấp xỉ 24% tổng nợ xấu của cả hệ thống. So với cuối năm 2012, nợ xấu của Agribank đã tăng thêm tới 5.715 tỷ đồng, tốc độ tăng tương đương 20%.

Lãnh đạo VAMC cho biết, việc chọn Agribank là ngân hàng đầu tiên mua lại nợ xấu bởi đây là thành viên có thị phần tín dụng lớn nhất trong hệ thống, cũng như là đầu mối chính dẫn vốn cho lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn. Sau đó, VAMC sẽ tiếp tục ký hợp đồng mua nợ xấu của các thành viên khác như SCB, SHB, PGBank… Từ nay đến cuối năm, theo kế hoạch, đến hết năm 2013, VAMC sẽ thực hiện mua hơn 30 nghìn tỷ đồng nợ xấu của các NH.

Tăng nguồn lực xử lý nợ xấu

Nợ xấu là vấn đề nghiêm trọng của nền kinh tế, làm ách tắc tín dụng, ngân hàng không đẩy được vốn ra và DN cũng không thể tiếp cận nguồn vốn mới. Quy mô nợ xấu theo số liệu chính thức tính đến cuối tháng 8/2013, tổng nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống NH là 142,27 nghìn tỷ đồng, chiếm 4,64% tổng dư nợ, tăng 20,15% so với cuối năm 2012. “Tốc độ tăng này thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng 59,2% trong 8 tháng đầu năm 2012” - ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Chánh Thanh tra Giám sát NHNN đánh giá.

Tốc độ tăng nợ xấu thấp không có nghĩa là nợ xấu đã giảm hoặc đã tốt hơn. Những khoản nợ xấu đang nằm chờ được xử lý để lành mạnh hệ thống NH và khơi dòng tín dụng.

Công bằng mà nói, toàn hệ thống NH chú trọng đặc biệt tới nợ xấu, kiềm chế gia tăng nợ xấu qua việc tăng cường thu hồi nợ, cơ cấu lại nợ, xử lý tài sản bảo đảm và trích lập dự phòng rủi ro. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm mạnh tại một số NH, tuy không loại trừ việc che dấu nợ xấu, hoặc chưa gọi đúng tên các khoản nợ đáng lý là nợ xấu.

Ngoài nỗ lực của VAMC, cho dù đạt mục tiêu xử lý khoảng 40.000 tỷ nợ xấu, vẫn là con số nhỏ so với khoản nợ xấu cần chơ cấu lại của toàn hệ thống. Theo Đề án “Xử lý nợ xấu của hệ thống tổ chức tín dụng” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, một trong những nguyên tắc xử lý nợ xấu là huy động mọi nguồn lực trong xã hội và hạn chế sử dụng vốn ngân sách. Điều này có nghĩa là các thành phần kinh tế, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài sẽ có vai trò quan trọng thúc đẩy quá trình xử lý nợ xấu và phát triển thị trường mua, bán nợ trong bối cảnh các nguồn lực trong nước còn hạn chế.

Hiện cũng đã có các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm nợ xấu của Việt Nam, được coi là một thị trường chưa được khai thác và tiềm năng rất lớn. Sự quan tâm này đến từ các quỹ và một số NH ở mức độ tìm hiểu. Tuy được đánh giá có tiềm năng lớn, nhưng môi trường pháp lý chưa hoàn thiện là rào cản để các nhà đầu tư nước ngoài đổ tiền mua các khoản nợ xấu trong nước.

Rào cản đối với các nhà đầu tư nước ngoài còn ở chỗ thị trường thiếu tính minh bạch. Số liệu đánh giá nợ xấu thường không thống nhất. Số liệu chính thức các NH đưa ra và của cơ quan quản lý nhà nước thường thấp hơn nhiều đánh giá của các tổ chức khác. Minh bạch thông tin luôn là một vấn đề của thị trường.

Một trở ngại khác là thủ tục tại Việt Nam quá rườm rà mất thời gian. Quá trình haofn thiện hồ sơ, mua bán tài sản sẽ tốn nhiều thời gian của các nhà đầu tư khiến họ ngần ngại tham gia.

Những trở ngại này nếu không được khắc phục thì khối nợ xấu khổng lồ tại Việt Nam dù có hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài, cũng chưa chắc nhanh chóng sang tay cho họ.

Nhưng một số ý kiến vẫn thận trọng lo ngại các chuyện các DN nội bị thâu tóm một cách rẻ mạt và nhanh gọn bởi bàn tay các nhà đầu tư nước ngoài. Tài sản hiện nay đang được nhận định ở mức giá thấp, và một khi các quy định quản lý, cơ chế mua bán nợ thông thoáng hơn, rất có thể câu chuyện thôn tính tài sản giá rẻ sẽ diễn ra. Một chiến lược hợp lý cần được tính toán ngay từ lúc này, sao cho tiến độ xử lý nợ phù hợp thực tế, tránh tình trạng bán tháo tài sản ồ ạt với bất cứ giá nào, cho bất cứ nhà đầu tư nào.

Bảo Châu