Lúng túng trong phát triển công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam

Phát triển công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam còn rất nhiều điều phải bàn là chủ đề thảo luận trong hội nghị “Hợp tác VN-Nhật Bản trong ngành công nghiệp hỗ trợ và sự phát triển của DN NVV” do VCCI phối hợp với các đối tác Nhật Bản tổ chức mới đây tại HN.

Hiện trạng

Từ nhiều năm qua, phía Nhật Bản đã có nhiều dự án, hoạt động hợp tác với Việt Nam nhằm phát triển ngành công nghiệp phụ trợ. Nếu tính từ tháng 2/2008 đến nay, thì Nhật đã trao những khoản viện trợ lên tới 180 triệu USD nhằm hỗ trợ tài chính cho các DN SME với trọng tâm là các Dn trong ngành công nghiệp phụ trợ. Đại sứ Nhật Bản Mitsuo Sakaba cho biết, phía Nhật đã đưa sang VN các chuyên gia cao cấp tổ chức các khoá đào tạo kinh doanh cho các DN SME, đồng thời tiếp tục nỗ lực thu hút các Dn trong ngành công nghiệp phụ trợ từ Nhật vào VN.

Vn đã xây dựng khu công nghiệp phụ trợ ở Quế Võ - Bắc Ninh. Theo kế hoạch công ty Kinh Bắc sẽ xây dựng khoảng 10 nhà xưởng và sẽ mời các Dn nước ngoài đến đầu tư. Tuy nhiên, theo ông Ngô Văn Trụ, Vụ phó Vụ Công nghiệp nặng, Bộ Công thương, hiện nay mới là sự chủ động của phía Vn, cụ thể là của công ty Kinh Bắc, còn chưa có sự phối hợp Việt-Nhật để xây dựng một mô hình mẫu, Chính phủ VN cũng chưa có sự hỗ trợ.

Ở Vn hiện nay, các ngành công nghiệp có chỉ số “hàm lượng công nghiệp phụ trợ” cao và có triển vọng để phát triển công nghiệp phụ trợ là các ngành: dệt may, da giày, điện tử tin học, sản xuất lắp ráp ô tô, cơ khí chế tạo. Tuy nhiên, đơn cử như ngành dệt may hiện nay hầu hết nguyên phụ liệu ngành may đều phải nhập khẩu, nhà máy lọc dầu Dung Quất thì mới chỉ đáp ứng được 20% nhu cầu về sợi polyeste, chưa đáp ứng nhu cầu về phụ tùng, chi tiết kim loại cho ngành dệt, nhập khẩu ...

Hiện nay, VCCI đang tiến hành điều tra nhu cầu của các Dn Nhật và lập danh sách các nhóm sản phẩm công nghiệp phụ trợ mà Vn sẽ cần trong vòng 3-5 năm tới. Ví dụ trong ngành ô tô, sản phẩm công nghiệp phụ trợ hiện có của Vn gồm tấm ốp trong đơn giản, dây điện, sơn. Kế hoạch trong vòng 3-5 tới sẽ cần có ép nhựa, lốp cao su, đúc nhôm, kính, công tắc điện, đồ gá, nhiệt luyện, xử lý mạ.

Cần xây dựng kế hoạch hành động khả thi

Chia sẻ kinh nghiệm về phát triển ngành công nghiệp phụ trợ tại Nhật bản, ông Noriyuki Yonemura, nguyên Chủ tịch hiệp hội tư vấn quản lý DN NVV cho biết, việc xây dựng kế hoạch hành động khả thi để phát triển ngành công nghiệp phụ trợ cần phải tuân theo 3 nguyên tắc chính, đó là: phải kế hoạch thiết thực và minh bạch, sử dụng hiệu quả nhất các nguồn lực sẵn có, và phải có mục tiêu thiết thực.

Theo ông, đầu tiên phải chọn ra lĩnh vực mục tiêu, tại Nhật bản, hạng mục thứ nhất sẽ là lĩnh vực kinh doanh của các nhà lắp ráp, các công ty thầu phụ Nhật; hạng mục thứ 2 sẽ là các lĩnh vực được chỉ định bởi Bộ Công thương. Tiếp sau đó xét đến cấp độ mục tiêu, trong đó đáp ứng nhu cầu của người mua; xem xét mục tiêu kinh doanh và kỹ thuật của từng loại sản phẩm. Các yếu tố khác cũng cần phải xem xét bao gồm: các ngành công nghiệp hỗ trợ tiềm năng, cơ chế hỗ trợ kinh doanh, công ty dẫn đầu, môi trường kinh doanh thuận lợi, hiệp hội kinh doanh, nền tảng pháp lý.

Ông Masao Higeta, Chủ tịch công ty khuôn đúc Akiba cho rằng, ngành công nghiệp phụ trợ địa phương tại VN nên liên kết với các công ty chuyên nghiệp có kiến thức về công nghiệp và về kinh nghiệm kinh doanh thực tế sẽ thu được kết quả cao.

Đề xuất kế hoạch hành động hợp tác, phía Nhật Bản trong ngắn hạn có kế hoạch lập danh sách các nhóm sản phẩm công nghiệp phụ trợ mà Vn cần, trong trung hạn sẽ cử các chuyên gia cần thiết cho công tác hoàn thiện hệ thống pháp luật, và trong dài hạn sẽ cung cấp các thông tin cần thiết cho việc sửa đổi các kế hoạch hành động và các hỗ trợ khác.

Còn phía VN sẽ quyết định ngành công nghiệp phụ trợ cần phát triển, hoàn thiện các văn bản pháp luật cần thiết, đánh giá - sửa đổi kế hoạch hành động. Phía Nhật cũng sẽ hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ vốn, hỗ trợ thu hút đầu tư, kết nối kinh doanh.

Huyền Nhi