Ngoại giao văn hoá: Đồng hành cùng quá trình phát triển cộng đồng doanh nghiệp

Mỗi doanh nghiệp hãy là một Đại sứ văn hóa cho Việt Nam là lời Ông Phạm Sanh Châu, Vụ trưởng vụ văn hóa Bộ Ngoại giao nhắn nhủ tới các DN tại hội thảo Ngoại giao văn hóa Việt Nam và đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp tổ chức tại Hòn Tằm (Nha Trang - Khánh Hòa) mới đây.

Xin ông cho biết những tiền đề về cơ sở để VN xây dựng lộ trình thực hiện chương trình ngoại giao văn hóa?

Việt Nam đang triển khai chính sách Ngoại giao hiện đại và toàn diện dựa trên 3 trụ cột là Ngoại giao Chính trị, Ngoại giao Kinh tế và Ngoại giao Văn hóa. Tiền đề để chúng ta xây dựng lộ trình thực hiện chương trình Ngoại giao Văn hóa gồm một số yếu tố cơ bản sau đây:

Thứ nhất, với một dân tộc ngàn năm văn hiến, giàu bản sắc văn hóa và có truyền thống lâu đời như dân tộc Việt Nam, nhân tô văn hóa tự bản thân nó là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền ngoại giao Việt Nam truyền thống và hiện đại. Lịch sử hào hùng của Việt Nam đầy ắp những dấu ấn của Ngoại giao Văn hóa trong quan hệ với bên ngoài nhằm thiết lập bang giao, giải quyết các bất hòa nhằm tạo dựng quan hệ hữu nghị lâu bền với các nước. Kết tinh của Ngoại giao Văn hóa chính là sự khoan dung và tinh thần hòa hiếu của ngoại giao thể hiện qua kinh nghiệm đánh-đàm, “cử biện sĩ bàn hòa”, “ngoại giao tâm công”, qua phương châm “hòa mục là đạo rất hay trong việc trị nước và dùng binh” hay tư tưởng “thêm bạn bớt thù” và văn hóa ứng xử vừa nhân văn vừa dí dỏm, thâm thúy trong giao tiếp đối ngoại của các bậc tiền nhân.

Thứ hai, hiện nay, hòa bình hợp tác và phát triển đang ngày càng trở thành xu thế phổ biến trên thế giới. Từ bối cảnh đó, giao lưu hợp tác văn hóa, đối thoại giữa các nền văn hóa, văn minh đang là chủ đề của nhiều hoạt động song phương và trên các diễn đàn đa phương.

Thứ ba, Về điều kiện trong nước: sau hơn 20 năm đổi mới và hội nhập quốc tế, với thế và lực mới, Việt Nam hiện nay có điều kiện để đẩy mạnh nền ngoại giao toàn diện và hiện đại dựa trên 3 trụ cột như đã nêu ở trên. Trong những năm vừa qua, chúng ta đã đẩy mạnh ngoại giao Chính trị và Ngoại giao Kinh tế. Đây có thể coi là thời điểm thích hợp để đẩy mạnh Ngoại giao Văn hoá, nhằm hỗ trợ và bổ sung cho Ngoại giao Chính trị và Ngoại giao Kinh tế.

Những hiệu quả mà ngoại giao văn hóa đã mang lại ở các quốc gia khác và ở VN trong thời gian qua. Vấn đề ngoại giao văn hóa theo ông sẽ hỗ trợ như thế nào với DN, doanh nhân VN trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế toàn cầu hóa hiện nay, thưa ông?

Trong bối cảnh thế giới hiện nay, dù là các nước phát triển hay đang phát triển, ngoại giao văn hoá đều giữ vai trò quan trọng đối với tiến trình phát triển kinh tế-xã hội. Bởi yếu tố văn hoá thẩm thấu trên mọi lĩnh vực và đang cấu thành sức mạnh mềm của mỗi quốc gia. Trên thế giới có rất nhiều tấm gương sáng về thành công trong việc triển khai các hoạt động ngoại giao văn hoá như Mỹ, Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore… Trong đó, Hàn Quốc đưa ra chiến lược về điện ảnh và đã tạo ra một phong cách thời trang mang đậm chất Hàn Quốc, được giới trẻ thế giới ưu thích, mang lại những khoản lợi nhuận khổng lồ cho các hãng mỹ phẩm, thời trang của nước này. Còn nhắc tới Mỹ người ta nghĩ ngay tới kinh đô điện ảnh Hollywood, còn nói đến Nhật Bản người ta thường nghĩ ngay đến hoa anh đào, truyện tranh Đôrêmon… Tất cả những thương hiệu đó đều do hoạt động ngoại giao văn hoá mang lại.

Đối với VN, cùng với quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa, xây dựng và phát triển đất nước, ngoại giao văn hoá đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển chung của cả nước và hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế toàn cầu hóa như hiện nay. Các doanh nghiệp cần xây dựng thương hiệu của mình và xác định văn hóa trong kinh doanh để có thể tồn tại và phát triển trong quá trình cạnh tranh mạnh mẽ với thế giới. Hơn lúc nào hết, ngoại giao đang thực sự hỗ trợ và đồng hành cùng với quá trình phát triển của cộng đồng doanh nghiệp.

Vậy chương trình ngoại giao văn hóa VN sẽ được thực hiện trong năm ngoại giao văn hóa 2009 như thế nào?

Các hoạt động Ngoại giao Văn hóa trong trong thời gian tới sẽ được triển khai một cách mạnh mẽ hơn, trên bình diện rộng hơn với nội dung sâu sắc, đa dạng và phong phú hơn, tạo bước chuyển biến lớn hơn về nhận thức, hành động và tạo động lực mới cho ngoại giao nói chung. Dự kiến một số phương hướng trong năm 2009 như sau:

Mở đường góp phần khai thông quan hệ: Phối hợp với Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch triển khai Tuần lễ Văn hóa Việt Nam tại các nước nam Châu Phi, Mỹ La tinh… cũng như chương trình biểu diễn của dàn nhạc giao hưởng New York Philharmonic tại Việt Nam.

Xúc tác thắt chặt quan hệ: Phối hợp với Bộ Văn hoá, thể thao và du lịch tổ chức Tuần lễ Văn hoá Việt Nam tại Anh, Cuba, đặc biệt Năm Việt Nam tại Đức, Năm Hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc 2010 và triển khai Đề án “Văn hóa tâm linh đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài”.

Quảng bá hình ảnh đất nước: Triển khai đề án “Tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, Nhà văn hóa kiệt xuất, ở nước ngoài” và “Đẩy mạnh công tác giảng dạy tiếng Việt đối với người Việt Nam ở nước ngoài” và xây dựng một số Quy chế như “Ngày/Tuần Việt Nam ở nước ngoài”, “Thống nhất về nghi thức Nhà nước trong khánh tiết tại các Cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài”, “Chuẩn hóa quà tặng và trang phục đối ngoại”, “Bổ nhiệm và chấp thuận danh nhân nước ngoài, người Việt Nam ở nước ngoài làm Đại sứ Thiện chí – văn hóa Việt Nam”…

Vận động các danh hiệu văn hoá thế giới: Vận động UNESCO công nhận khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long là di sản văn hoá thế giới, Hồ sơ “Hát ca trù của người Việt” và “Dân ca quan họ Bắc Ninh” là di sản phi văn hoá vật thể của thế giới... và đưa tác phẩm “Vừa đi đường vừa kể chuyện” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, “Bia Tiến sĩ Văn Miếu”, “Mộc bản triều Nguyễn” vào chương trình Ký ức thế giới của UNESCO; vận động UNESCO ra nghị quyết tham gia kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại: Biên soạn và xuất bản một số ấn phẩm về Ngoại giao Văn hóa như sách “Ngoại giao Văn hoá vì một bản sắc Việt Nam trên trường quốc tế, phục vụ hoà bình, hội nhập và phát triển bền vững”, “Kinh nghiệm Ngoại giao Văn hóa của Việt Nam và các nước”; tổ chức Hội thảo Ngoại giao Văn hoá trong khuôn khổ ASEM về “Phối hợp các hoạt động văn hóa nhằm quảng bá hình ảnh ASEM”, Hội thảo “Ngoại giao Văn hoá Việt Nam và đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp”; Hội thảo về Ngoại giao Văn hóa với việc quảng bá hình ảnh quốc gia…

Theo ông, để thúc đẩy các DN VN tham gia có hiệu quả vào chương trình ngoại giao văn hóa VN cần có những điều kiện, cơ chế như thế nào?

Đây sẽ là vấn đề chính được thảo luận trong hội thảo. Tôi tin rằng, buổi hội thảo với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, địa phương, các học giả, các nhà hoạch định chính sách, các vị Đại sứ và các doanh nghiệp, chúng ta sẽ tạo dựng được những cơ chế và hành lang pháp lý để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia có hiệu quả vào các hoạt động ngoại giao văn hoá.

Trong buổi hội thảo, chúng tôi sẽ thảo luận để đưa ra cơ chế trách nhiệm xã hội đối với các doanh nghiệp nhằm gắn kết hơn nữa doanh nghiệp vào các hoạt động ngoại giao văn hoá của đất nước, đồng thời chúng tôi cũng xây dựng các cơ chế quyền lợi cho doanh nghiệp thông qua chính sách thuế và các hình thức vinh danh đối với các doanh nghiệp có thành tích đóng góp vào sự nghiệp ngoại giao văn hoá của quốc gia.

Đã có nhiều cuộc hội thảo đã không có được tính kế thừa sau khi tổ chức theo ông Bộ Ngoại giao và các cơ quan chức năng cần có những hành động như thế nào để sau cuộc hội thảo này các DN VN sẽ có sự tham gia mạnh mẽ vào công cuộc ngoại giao văn hóa VN?

Trước hết xin nói rằng, hội thảo với doanh nghiệp lần này nằm trong chương trình hoạt động “Năm Ngoại giao Văn hóa 2009”, mà lộ trình đã được xây dựng từ trước. Hơn nữa, hội thảo này cũng là sự kế thừa những kết quả của Năm ngoại giao kinh tế. Và tất nhiên sau hội thảo này chúng tôi cũng đã có những kế hoạch tiếp theo.

Chúng tôi sẽ kêu gọi sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp vào những hoạt động ngoại giao văn hóa cụ thể như: hỗ trợ việc xuất bản sách, ấn phẩm, phim ảnh, tư liệu… về ngoại giao văn hóa, hoặc đóng góp để thành lập các quỹ về văn hóa, quỹ di sản…phục vụ cho các sự kiện văn hoá đối ngoại cụ thể và lâu dài. Về phần mình, bộ Ngoại giao, bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các cơ quan có liên quan đang xây dựng hành lang pháp lý cho hoạt động Ngoại giao Văn hóa, tích cực triển khai chủ trương xã hội hóa các hoạt động Văn hóa đối ngoại theo chủ trương của Chính phủ, đồng thời xây dựng quy chế “sứ giả văn hóa” từ đó gắn kết hơn nữa sự tham gia của các doanh nghiệp.

Nguồn SGTT