Tái cơ cấu Vinashin: Nên chuyển các khoản nợ thành vốn cổ phần

Chủ trương tái cơ cấu Vinashin của Chính phủ Việt Nam đã được các chuyên gia kinh tế công nhận là hoàn toàn đúng đắn. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng, tái cơ cấu Vinashin là giải quyết 1 bài toán khó, khó nhất từ trước tới nay và Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm để giải quyết vấn đề này.

Vinashin nợ khoảng 80.000 tỷ, chỉ riêng lãi vay phải trả hàng năm đã trên 10.000 tỷ đồng

Khó khăn lớn nhất của Vinashin là vay nợ nhiều, vốn tự có thấp. Đến thời điểm 31/12/2009, Vinashin nợ khoảng 80.000 tỷ, chỉ riêng lãi vay phải trả hàng năm đã trên 10.000 tỷ đồng và Tập đoàn đã ở vị thế tổng nợ lớn hơn tổng tài sản. Nhiều tài sản của Vinashin có hiệu quả đầu tư thấp như mua tàu già, tàu cũ, giá vốn cao, hiệu quả sinh lời thấp; Vinashin có nhiều tài sản không sinh lời như đầu tư đa ngành, đầu tư tài chính, đầu tư đất đai… trong khi đại bộ phận vốn đầu tư là vốn vay. Không những thế, tập đoàn Vinashin ít có thành viên “mạnh” (mạnh về khả năng tài chính, khả năng quản trị doanh nghiệp để có thể góp phần trong quá trình tái cơ cấu).

Bên cạnh đó, theo Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam- VAFI, Hội đồng quản trị hiện nay của Tập đoàn chưa phải là HĐQT mạnh, bao gồm những nhà quản trị doanh nghiệp xuất sắc và có kinh nghiệm trong ngành cũng như kinh nghiệm tái cơ cấu. “Để tìm những nhà quản trị tài ba trong lĩnh vực đóng, sửa chữa tàu không phải là đơn giản, vì người tài trong ngành này hiếm và để xây dựng một HĐQT mạnh chắc đòi hỏi phải cần nhiều thời gian”, VAFI nhận định.

Mặt khác, Ban chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin rất mạnh về mặt chính quyền, đây là 1 thuận lợi, tuy nhiên hiện Ban chỉ đạo còn thiếu những chuyên gia giỏi về quản trị tài chính doanh nghiệp và giỏi về tái cơ cấu.

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký VAFI, tái cơ cấu Vinashin là một tiến trình đầy khó khăn và thách thức nhưng Việt Nam có thể xây dựng được một ngành đóng tàu và sửa chữa tàu có tính cạnh tranh cao, có thể phát huy được những lợi thế của đất nước là có bờ biển dài và nguồn nhân công mang tính cạnh tranh.

Vì vậy, theo đề xuất của VAFI, cần nhanh chóng bán, thanh lý những tài sản có hiệu quả đầu tư thấp, những tài sản không sinh lời trong tương lai gần nhằm thu hồi một phần vốn đầu tư đã bỏ ra cho dù các khoản đầu tư đó lỗ, nhằm bổ sung nguồn vốn lưu động.

“Những khoản đầu tư không hiệu quả, chẳng hạn như Tàu Hoa Sen cần nhanh chóng bán, chấp nhận lỗ còn hơn phải mất tiền để trông nom bảo quản con tàu, trong khi lãi vay hàng năm phải trả tương đối lớn. Những khoản đầu tư tài chính hay những công ty “con”, công ty “cháu” không liên quan đến ngành nghề kinh doanh chính cũng cần xúc tiến người mua để nhanh chóng thu hồi vốn”, ông Hải nói.

Bên cạnh đó, theo ông Hải, cần nhanh chóng thực hiện tái cơ cấu các khoản nợ. Yêu cầu các chủ nợ khoanh nợ, giãn nợ là chủ trương đúng, tuy nhiên Tập đoàn Vinashin vay nợ quá nhiều, cộng với việc dòng tiền trong kinh doanh đóng tàu, sửa chữa tàu không lớn, tỷ lệ khấu hao và sinh lời thấp, vì vậy, cần phải có thêm những giải pháp tốt hơn để thực hiện tái cơ cấu các khoản nợ.

Theo phân tích của VAFI, để tránh áp lực vay nợ lớn, giải pháp tốt nhất là chuyển các khoản nợ thành vốn cổ phần, tức là các chủ nợ sẽ trở thành cổ đông công ty tại các đơn vị thành viên của Vinashin. Đây là 1 kinh nghiệm tốt trên thế giới. Trong giai đoạn hiện nay, nếu thực hiện việc cổ phần hóa các đơn vị thành viên Vinashin bằng cách bán đấu giá cổ phần cho công chúng hoặc cho các nhà đầu tư tài chính thì sẽ không thành công vì các đơn vị của Vinashin không hấp dẫn nhà đầu tư.

Với các qui định hiện hành về khoán, bán, cho thuê doanh nghiệp nhà nước như hiện nay, có thể chuyển đa phần các đơn vị thành viên Vinashin thành công ty cổ phần với các cổ đông ban đầu là các chủ nợ. Tiến trình này nên ưu tiên thực hiện nhanh (trong 3 tháng) bằng cách thuê nhiều công ty kiểm toán thực hiện kiểm toán và định giá doanh nghiệp đồng thời tại nhiều đơn vị thành viên của Vinashin.

Để tiến trình này thu được thành công, không nên giữ quan niệm là Tập đoàn cần chiếm cổ phần chi phối, mà nên hướng tới mục tiêu là cơ cấu lại tài chính doanh nghiệp, chuyển đổi cơ chế quản trị doanh nghiệp để các đơn vị thành viên có điều kiện phát triển tốt.

Đặc biệt, sau khi hoàn thành việc chuyển đổi các đơn vị thành viên Vinashin, củng cố bộ máy quản trị doanh nghiệp, tăng cường minh bạch tình hình tài chính và tăng cường công tác tiếp thị sẽ thu hút được nhiều nhà đầu tư chiến lược nước ngoài trong lĩnh vực sửa chữa đóng tàu vào các đơn vị thành viên Vinashin. Vinashin đã thành công trong việc thu hút đối tác Huyndai để hình thành liên doanh đóng tàu Huyndai – Vinashin nên việc thu hút những đối tác chiến lược như vậy sẽ rất khả thi.