Rào cản trong xuất khẩu 4 tháng cuối năm

Trong 8 tháng đầu năm 2010, kim ngạch xuất khẩu của nhiều ngành đã đạt và vượt ngưỡng 1 tỷ USD. Tuy nhiên, cũng có ý kiến tỏ ra lo lắng khi một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam dự báo sẽ gặp khó khăn trong 4 tháng cuối năm.

Thiếu nguyên liệu và lao động

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên, tuy kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong những tháng vừa qua đã có những bước phát triển đột phá. Song nhiều ngành vẫn bộc lộ nhiều khó khăn, hạn chế cơ bản, nên phần nào chưa đáp ứng được nhu cầu của thực tế. Đơn cử, như ngành dệt may tình trạng thiếu lao động tay nghề cao, nguồn nguyên liệu vẫn phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung từ nước ngoài. Tuy nhiên, một điều đặt ra cho ngành là hiện nay, 70% đơn hàng dệt may sản xuất tại Việt Nam vẫn chủ yếu là hàng gia công. Đại diện nhiều chủ doanh nghiệp trong ngành dệt may đều thừa nhận thực tại này, họ mong muốn doanh nghiệp mình có thể sản xuất hàng FOB theo tiêu chí, nhà xuất khẩu có thể tự chủ hầu hết công đoạn hoàn thiện một sản phẩm dệt may từ khâu thiết kế mẫu mã, chọn nguyên phụ liệu (NPL), chào hàng đến nhà nhập khẩu (NNK), sản xuất, giao hàng. Song trên thực tế, cái FOB mà các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang làm chủ yếu vẫn là tình trạng gia công sản phẩm cộng thêm một khoản tiền trách nhiệm.

Một số ngành khác cũng trong tình trạng tương tự như phụ thuộc quá lớn vào nguyên liệu nhập khẩu như các ngành đồ gồ, chế biến thủy hải sản, nhựa... Ngành thủy sản Việt Nam cũng cho hay, hiện ngành đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu nguồn nguyên liệu trầm trọng, tình hình xấu trên cũng có thể kéo dài đến hết năm, kể cả với các mặt hàng vốn có tiềm năng và thế mạnh xuất khẩu thủy sản của nước ta là tôm và cá tra. Cụ thể, theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) , sản lượng khai thác 8 tháng đầu năm đã tăng hơn 16% so với cùng kỳ năm 2009; nuôi trồng thủy sản đang vào mùa thu hoạch của năm với mức sản lượng khoảng 295 nghìn tấn, đưa tổng sản lượng nuôi trồng 8 tháng đầu năm lên con số hơn 1,7 triệu tấn, tăng khoảng 1,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, trước nhu cầu lớn của thị trường thế giới, mức sản lượng này không đáp ứng được nhu cầu về chế biến và xuất khẩu của ngành. Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, giá trị xuất khẩu thủy sản của năm 2010 ước đạt gần 4,78 tỷ USD.

Đối mặt với nhập siêu

Bộ Công Thương, cơ quan đầu mối chụi trách nhiệm quản lý nhà nước về tình hình xuất nhập khẩu của cả nước cho biết, vừa qua ngoài việc ban hành các giải pháp thông thoáng về cơ chế chính sách cho hoạt động xuất nhập khẩu để tăng kim ngạch. Bộ còn đang có kế hoạch giảm tình trạng nhập siêu đang có chiều hướng gia tăng trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, các cảnh báo về phía các chuyên gia kinh tế trong nước liên tiếp được đưa ra nhấn mạnh rằng, hiện tượng nhập siêu của Việt Nam từ thị trường Trung Quốc là quá lớn chiếm đến hơn 90% trong tổng số nhập siêu thời gian qua. Theo lý giải của Bộ Công Thương sở dĩ có tình trạng gia tăng kim ngạch nhập khẩu trong 8 tháng đầu năm là do giá cả của hầu hết các mặt hàng từ đầu năm đến nay đều tăng, cụ thể: giá xăng dầu tăng 35,3%; khí đốt hoá lỏng tăng 38,6%; chất dẻo nguyên liệu tăng 32,4%; cao su tăng 57,6%; giấy các loại tăng 27,1%; bông các loại tăng 40,1%; sợi các loại tăng 27,7%; sắt thép các loại tăng 31,6%; kim loại thường tăng 32,4%... đây được xem là những nguyên nhân chính khiến tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của cả nước trong 8 tháng đầu năm tăng. Theo kinh nghiệm, nhập khẩu những tháng cuối năm thường có xu hướng tăng cao thì nguy cơ tình trạng nhập siêu vượt con số 20% sẽ xảy ra nếu ngay từ bây giờ không có những giải pháp tháo gỡ.

Giải pháp giảm nhập siêu cho 4 tháng cuối năm được các chuyên gia kinh tế khuyến cáo là các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp cần hết sức khẩn chương tập chung tối đa nguồn lực gia tăng năng lực sản xuất và phát triển mạng lưới thị trường trong nước. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng nên thận trọng và có những chiến lược để đối phó với các rào cản thương mại khắc khe từ phía các nhà nhập khẩu khó tính như Hoa Kỳ, EU... Ngoài ra, cần tăng cường hơn nữa các hoạt động hội nhập quốc tế, đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại nhằm tìm kiếm các thị trường tiềm năng mới.