Bắc Ninh với việc xây dựng thành phố thông minh

15:09:05 | 15/5/2018

Bắc Ninh là một trong những tỉnh đầu tiên của cả nước được Thủ tướng Chính phủ cho phép thí điểm triển khai xây dựng mô hình thành phố thông minh (TPTM). Những lợi thế về địa kinh tế, văn hóa, xã hội sẽ là những tiền đề quan trọng để Bắc Ninh triển khai xây dựng với những điểm khác biệt so với các tỉnh, thành phố trong cả nước. Để tìm hiểu thêm quá trình chuẩn bị, Tạp chí Vietnam Business Forum có buổi trao đổi với ông Nguyễn Việt Hùng, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bắc Ninh.

Tỉnh Bắc Ninh đang trên đà đô thị hoá mạnh mẽ để sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; để thúc đẩy hoạt động bưu chính viễn thông (BCVT) và công nghệ thông tin (CNTT) phát triển xứng tầm, ngành đã và đang tham mưu, thực hiện những giải pháp, đồ án nào?

Trong những năm qua, Sở Thông tin và Truyền thông đã tham mưu thực hiện nhiều chủ trương, giải pháp nhằm phát triển các hoạt động thông tin, truyền thông đáp ứng nhu cầu đô thị hóa. Cụ thể, Sở đã phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tham mưu tổng kết Nghị quyết số 09- NQ/TU ngày 15/8/2007 về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT. Trên cơ sở đó, đã tham Tỉnh uỷ ban hành Nghị quyết số 14-NQ/TU về Phát triển bưu chính, viễn thông và CNTT tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Đây là văn bản có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc phát huy vai trò của BCVT-CNTT trong phát triển kinh tế - xã hội, từ đó huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị vào phát triển BCVT-CNTT, coi CNTT là một trong các động lực quan trọng phát triển kinh tế tri thức, xã hội thông tin, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh trong quá trình hội nhập quốc tế, bảo đảm phát triển nhanh và bền vững.

Về lĩnh vực CNTT, Sở đã tham mưu đề án xây dựng, triển khai mô hình TPTM tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn đến 2030 (theo chỉ đạo của Thủ tướng về việc thí điểm xây dựng mô hình TPTM tỉnh Bắc Ninh). Đây là đề án quan trọng đối với tỉnh Bắc Ninh bởi quá trình đô thị hóa của tỉnh Bắc Ninh tiến tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đang đặt ra nhiều thách thức, cần có giải pháp thỏa đáng và Bắc Ninh lựa chọn TPTM là một trong các giải pháp đột phá trong quản trị xã hội để đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân của các cấp chính quyền. Trong triển khai xây dựng chính quyền điện tử và TPTM, Sở còn chú trọng tham mưu việc dùng chung để nâng cao hiệu quả các hệ thống CNTT, theo đó, các cơ quan nhà nước sẽ dùng chung hạ tầng mạng truyền số liệu, dùng chung trung tâm dữ liệu, dùng chung các giải pháp CNTT và tiến tới dùng chung dữ liệu để chung tay phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Về lĩnh vực viễn thông, Sở đã tham mưu giúp UBND tỉnh ban hành các đồ án, quy hoạch: Quyết định số 53/QĐ-UBND ngày 26/01/2018 của UBND tỉnh Bắc Ninh, về việc phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển BCVT và CNTT tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030; Quyết định số 113/QĐ-UBND ngày 12/02/2018 của UBND tỉnh Bắc Ninh, về việc phê duyệt Đồ án quy hoạch hệ thống hạ tầng, đường dây thông tin liên lạc trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.

Tỉnh Bắc Ninh đang triển khai Đề án án xây dựng triển khai mô hình TPTM tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2017 - 2022, tầm nhìn đến 2030. Ông có đánh giá thế nào về việc triển khai Đề án này trong giai đoạn hiện nay?

Trên thế giới, có nhiều cách hiểu khác nhau về “Thành phố thông minh”, song các chuyên gia chỉ ra rằng: Một thành phố chỉ thực sự thông minh khi hội tụ 3 yếu tố hạ tầng hiệu quả, phát triển bền vững và môi trường sống thân thiện, dựa trên 6 tiêu chí: nền kinh tế thông minh, di chuyển thông minh, công dân thông minh, môi trường thông minh, quản lý điều hành thông minh và cuộc sống thông minh. Tuy nhiên, mỗi thành phố cũng lại xác định một hướng trọng tâm, chẳng hạn như các nước châu Âu thường hướng tới môi trường xanh, tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là các ứng dụng trong lĩnh vực giao thông thông minh. Các nước ở khu vực châu Á- Thái Bình Dương hướng nhiều hơn đến việc ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực chính quyền điện tử, y tế, giao thông, giáo dục, quản lý đô thị….

Việt Nam hiện có 787 đô thị (tính đến hết 2015 tuy chỉ chiếm hơn 10% diện tích nhưng đóng góp 70% thu ngân sách, trong đó, 5 thành phố trực thuộc Trung ương chiếm 50% GDP cả nước. Trong những năm gần đây, số lượng đô thị tăng nhanh nhưng chất lượng đô thị chưa bảo đảm, hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp đà phát triển lại xuống cấp nhanh dẫn đến những hậu quả về kẹt xe, thiếu nước sinh hoạt, ngập úng nước thải, nước mưa, rác thải ô nhiễm môi trường... và đặc biệt hầu hết thiếu các nguồn lực và cơ chế, chính sách ứng phó với xu thế đô thị hóa. Do vậy, xu hướng xây dựng các đô thị thông minh sẽ là xu hướng tất yếu.

Hơn thế, quá trình bùng nổ ứng dụng CNTT trong mọi mặt của đời sống xã hội đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động tổ chức, quản lý Nhà nước ở mọi quốc gia và hình thành nên các xu hướng rõ rệt. Giai đoạn trước 2010 là xây dựng Chính phủ điện tử, giai đoạn sau 2010 là xu hướng xây dựng thành phố, đô thị thông minh. Đến nay, cả nước chủ yếu tập trung xây dựng Chính quyền điện tử các cấp, mới chỉ có thành phố Đà Nẵng là xây dựng “Thành phố thông minh hơn” bắt đầu từ năm 2012, thành phố Hà Nội đang triển khai đề án “Thành phố thông minh hơn” giai đoạn 2015-2025 và định hướng đến 2030”. Một số tỉnh, thành phố khác như TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Hải Phòng, Quảng Ninh... đang sẵn sàng cho quá trình xây dựng TPTM.

Từ năm 2012, Đà Nẵng là đô thị đầu tiên của nước ta được Tập đoàn công nghệ IBM chọn là 1 trong 33 thành phố trên thế giới triển khai TPTM. Đà Nẵng khi đó được nhận tài trợ từ chương trình thành phố thông minh hơn với tổng giá trị tài trợ hơn 50 triệu USD, sử dụng giải pháp điều hành trung tâm thông minh để đảm bảo chất lượng nguồn nước phục vụ người dân, cung cấp giao thông công cộng tốt nhất và giảm thiểu ách tắc giao thông, song song với đó là hoàn thiện mô hình Chính quyền điện tử. Xây dựng TPTM là một chiến lược lâu dài, cần chia làm nhiều giai đoạn và sau mỗi giai đoạn phải có những đánh giá cho phù hợp. Vì vậy cần phải lựa chọn một mô hình phát triển TPTM phù hợp. Sau khi nghiên cứu các mô hình phát triển TPTM, tư vấn lựa chọn mô hình trưởng thành của TPTM của IDC là mô hình khá phổ biến hiện nay giúp các thành phố xây dựng chiến lược và lộ trình thích hợp.

Đề án xây dựng, triển khai mô hình TPTM tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn đến 2030 là một đề án lớn, quan trọng của tỉnh, được HĐND tỉnh xác định là giải pháp đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn từ nay đến năm 2030. Mục tiêu của đề án là lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp trong quá trình đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và phát triển bền vững.

Đề án xác định 6 lĩnh vực cốt lõi của TPTM gồm: nền kinh tế thông minh, cư dân thông minh, quản trị thông minh, dịch chuyển thông minh, môi trường thông minh và cuộc sống thông minh; với 27 lĩnh vực chính và 90 chỉ tiêu cụ thể.

Thuận lợi trong việc triển khai đề án là sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, trong đó tỉnh cũng đã thành lập Ban chỉ đạo xây dựng mô hình TPTM do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, thủ trưởng các sở ban ngành và các địa phương làm thành viên. Bên cạnh đó, những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra nhiều giải pháp công nghệ hiệu quả cho việc triển khai mô hình TPTM.

Song đề án cũng gặp nhiều khó khăn do tỉnh Bắc Ninh nằm trong số các tỉnh đầu tiên trong cả nước triển khai xây dựng mô hình TPTM, chưa có kinh nghiệm thực tiễn và thiếu các hành lang pháp lý, kỹ thuật và các quy định cụ thể. Việc triển khai thí điểm vừa đòi hỏi phải đáp ứng được về tiến độ để bảo đảm hiệu quả đầu tư trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, vừa đòi hỏi phải lựa chọn các giải pháp phù hợp với đặc thù của Bắc Ninh trong khi chưa có nhiều kinh nghiệm triển khai và thiếu hướng dẫn cần thiết, đó là điều hết sức khó khăn.

Bắc Ninh đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong cải cách hành chính (CCHC)

Việc triển khai ứng dụng CNTT trong CCHC, xây dựng chính quyền đã đạt được những kết quả ban đầu. Trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, các hệ thống CNTT dùng chung như thư điện tử, hệ thống quản lý văn bản điều hành, các hệ thống thông tin quản lý chuyên ngành đã giúp đội ngũ cán bộ, công chức làm việc hiệu quả hơn, khoa học hơn. Đối với hoạt động ứng dụng CNTT phục vụ người dân, doanh nghiệp, tỉnh đã xây dựng Cổng thông tin điện tử để cung cấp thông tin một cách đầy đủ, kịp thời. Hệ thống tiếp nhận, trả lời phản ánh kiến nghị của tổ chức, công dân hoạt động ngày càng có hiệu quả. Cổng dịch vụ công trực tuyến và hệ thống một cửa điện tử tại các trung tâm hành chính công cấp tỉnh, cấp huyện và bộ phận tiếp nhận và trả kết quả ở cấp xã đã phục vụ ngày một tốt hơn, nâng cao sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.