Việt Nam trở thành nước có thu nhập trung bình

Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam luôn là diễn đàn thảo luận thẳng thắn giữa Chính phủ Việt Nam và các đối tác phát triển về những cơ hội và thách thức đối với Việt Nam. Để ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững, ODA chính là một trong những nguồn giúp Việt Nam vượt qua thử thách.

Tổng số vốn ODA các nhà tài trợ cam kết dành cho Việt Nam trong năm 2010 đến từ 15 quốc gia thuộc cộng đồng chung châu Âu (EU), 9 quốc gia tài trợ trực tiếp, 5 tổ chức phát triển với tổng vốn lên tới 8,06 tỷ USD. Đặc biệt, trong 5 tổ chức phát triên, WB là nhà tài trợ lớn nhất cho Việt Nam với gần 2,5 tỷ USD, sau đó là ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) với gần 1,5 tỷ USD. Về phía các quốc gia tài trợ trực tiếp cho Việt Nam, Nhật Bản vẫn là quốc gia tài trợ quan trọng nhất, với 1,64 tỷ USD; Hàn Quốc hơn 411 triệu USD, các tổ chức phi chính phủ quốc tế hơn 270 triệu USD, Pháp hơn 221 triệu USD, (15 nhà tài trợ thuộc EU cam kết tài trợ trên 1,08 tỷ USD)...

Theo đánh giá của Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, WB đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong việc chống chọi với suy thoái kinh tế và con số ấn tượng về tăng trưởng GDP năm 2009 đạt hơn 5% trong khi nhiều nước khác tăng trưởng âm. Tốc độ tăng trưởng GDP cả năm 2010 đạt khoảng 6,7%. Tăng trưởng GDP cho cả giai đoạn 5 năm 2006-2010 đạt khoảng 7% và GPD bình quân đầu người đạt khoảng 1.160 USD. Việt Nam đã đạt được hầu hết các mục tiêu thiên nhiên kỷ. Đặc biệt, họ đánh giá cao về kết quả giải ngân vốn ODA hai năm qua tuy không cao nhưng cũng đã được cải thiện nhiều so với những năm trước. Bà Victoria Kwakwa cũng đánh giá cao những dự án có nguồn vốn ODA mà Việt Nam đã hoàn thành đạt kết quả tốt. Tuy nhiên, Việt Nam có thể làm tốt hơn nữa trong quá trình thực hiện, đây sẽ là trọng tâm trong những năm tới. “Việc Việt Nam xác định những bước đi mới trong 5 -10 năm tiếp theo như thế nào mới là điều các nhà tài trợ thực sự quan tâm,” bà Kwakwa nhấn mạnh.

Bên cạch những thành tích đã đạt được, nền kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần khắc phục, vượt qua. Cơ sở hạ tầng còn yếu kém, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế thấp, nguồn nhân lực bất cập, thể chế cần hoàn thiện.

Tiếp tới, những khó khăn và thách thức của Việt Nam 2011 là làm sao đạt được các mục tiêu tăng tính ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Điều này phải gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn năm 2010 và nâng cao chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế. Hơn nữa, làm sao phải đảm bảo an sinh và phúc lợi xã hội, cải thiện đời sống nhân dân. Mặc dù phải rất nỗ lực song nếu thiếu nguồn hỗ trợ từ vốn ODA, Việt Nam khó mà thực hiện đúng theo tiến độ và vượt qua thử thách này.

Mặc dù Việt Nam đã hội nhập, đã đạt được tiến bộ lớn song Việt Nam cần phải có những hành động cụ thể và cần có công cụ để tránh những cú sốc so với nền kinh tế thế giới. ODA có vai trò lớn giúp Việt Nam vượt qua khó khăn này, Tuy nhiên, trong năm 2011 tới, các chuyên gia kinh tế nhận định, có nhiều thách thức mà Việt Nam phải giải quyết và một số rủi ro đang nổi lên khi Việt Nam là nước thu nhập trung bình thấp. Việt Nam cần đưa ra các biện pháp ổn định kinh tế vĩ mô, tăng cường quản trị nhà nước, giảm thiểu tham nhũng, giúp cho xã hội phát triển bền vững và hoà nhập.

Việt Nam cũng cần tăng cường tính minh bạch, cách quản lý kinh tế vĩ mô, tạo lòng tin, tránh bóp méo thị trường, áp lực chỉ số giá. Bên cạnh đó, Việt Nam cần có công cụ quản lý gián tiếp thay vì các công cụ hành chính, cần có sự thay đổi phù hợp chính sách tiền tệ, tài khoá, thêm những biện pháp để ổn định quản lý khu vực kinh tế nhà nước, tách vai trò quản lý của Chính phủ với tập đoàn, áp dụng mô hình quản lý hiện đại, giám sát minh bạch Báo cáo tài chính, ban hành luật mới liên quan đến kiểm toán tại các tập đoàn. Chính phủ Việt Nam cần tạo sân chơi bình đẳng giữa khu vực tư và khu vực công để nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm nguy cơ tham nhũng, cần đưa ra những biện pháp làm giảm nhẹ rủi ro

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc cho rằng, Việt Nam đã trở thành một nước thu nhập trung bình thấp trong năm 2010, điều này cũng có nghĩa rằng các khoản vay ưu đãi, các khoản viện trợ không hoàn lại sẽ tiếp tục giảm, chuyển thành các khoản vay thương mại. Điều đó sẽ ảnh hưởng không nhỏ đối với Việt Nam trong việc hoàn thành các mục tiêu của Thiên niên kỷ về bảo vệ môi trường, chống lại căn bệnh HIV/AIDS… Trong bối cảnh đó, quan hệ đối tác mới giữa Nhóm 6 Ngân hàng phát triển và Chính phủ được mở ra. Cùng với hoạt động truyền thống nhằm cải thiện tình hình thực hiện các dự án ODA, Nhóm 6 Ngân hàng Phát triển đã thảo luận và đàm phán với Chính phủ về những vấn đề đang nổi lên của nước có thu nhập trung bình thấp như tăng cường cải thiện hệ thống quốc gia về quản lý đấu thầu; quản lý tài chính; đánh giá tác động xã hội và môi trường cũng như cải tổ các Ban quản lý dự án.

“Mong rằng trong thời gian tới các nhà tài trợ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công Chiến lược 10 năm 2011-2020 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2010-2015 với những đột phá quan trọng là: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; Xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, với một số công trình hiện đại, quy mô lớn...” Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc đã cho biết.

Kim Phượng