Luật PPP: Tạo cơ hội thu hút vốn đầu tư tư nhân

4:27:19 PM | 18/8/2020

Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật PPP) vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV. Luật PPP gồm 11 chương và 101 điều, thống nhất điều chỉnh hoạt động đầu tư, thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư một số lĩnh vực hạ tầng quan trọng  theo phương thức PPP.

Yêu cầu cấp thiết

Việt Nam là quốc gia có nhiều tiềm năng lớn để phát triển các dự án Hợp tác đối tác công tư hay còn gọi là PPP. Việt Nam cũng có nhiều dư địa để các dự án PPP có khả năng thành công, đặc biệt là trong một số lĩnh vực quan trọng như: năng lượng, giao thông, phát triển cơ sở hạ tầng… Việc xây dựng, soạn thảo Luật PPP tại thời điểm này là hết sức quan trọng và cần thiết bởi nhu cầu đặt ra của thực tiễn ngày càng lớn, đòi hỏi nguồn lực ngày càng nhiều trong khi ngân sách Nhà nước có hạn.

Luật PPP tập trung vào 5 lĩnh vực thiết yếu để đầu tư theo phương thức PPP nhằm tập trung nguồn lực như: Giao thông, lưới điện, nhà máy điện (trừ nhà máy thủy điện và trường hợp Nhà nước độc quyền theo quy định của Luật Điện lực); Thủy lợi, cung cấp nước sạch, thoát nước, xử lý nước thải, chất thải; Y tế, giáo dục - đào tạo; Hạ tầng công nghệ thông tin.

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, dự án xây dựng Luật PPP là rất khó, nhưng cần thiết nhằm tạo lực đẩy, giúp nhanh chóng phục hồi nền kinh tế sau dịch COVID-19. Luật PPP cần được xây dựng với tinh thần bình đẳng, hợp tác và tối ưu hóa hiệu quả thu được.

Việc nâng cấp quy định về PPP từ Nghị định lên cấp Luật là một bước đặc biệt quan trọng để hoàn thiện khung pháp lý về PPP tại Việt Nam. Luật PPP đi vào cuộc sống sẽ giải quyết được những vướng mắc hiện tại do chồng chéo giữa các luật, đáp ứng được kỳ vọng của cộng đồng nhà đầu tư trong và ngoài nước, giúp điều hành thống nhất, ổn định hoạt động đầu tư theo phương thức PPP. Đặc biệt, Luật PPP mở ra nhiều cơ hội mới để thu hút vốn tư nhân đầu tư vào kết cấu hạ tầng quốc gia trong thời gian tới.

Nhiều quy định mang yếu tố đột phá

Về quy mô đầu tư, Luật PPP quy định quy mô tổng mức đầu tư tối thiểu để đầu tư theo phương thức PPP là 200 tỉ đồng. Đối với một số dự án ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn hoặc trong lĩnh vực y tế, giáo dục - đào tạo, giá trị này là 100 tỉ đồng.

Về phân loại dự án PPP và thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, Luật quy định việc phân loại dự án gắn với thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, gồm Quốc hội; Thủ tướng Chính phủ; Bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan trung ương, cơ quan khác và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư là cấp quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Về vốn nhà nước trong dự án PPP, Luật quy định cụ thể mục đích sử dụng, phương thức quản lý vốn nhà nước trong dự án PPP. Trong đó, với phần vốn nhà nước sử dụng để hỗ trợ xây dựng công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng và giải phóng mặt bằng, hạn mức tham gia trong dự án PPP không quá 50% tổng mức đầu tư và được quản lý, sử dụng theo 2 phương thức: Tách thành tiểu dự án trong dự án PPP; bố trí vào hạng mục cụ thể theo tỉ lệ và giá trị, tiến độ và điều kiện quy định tại hợp đồng.

Về lựa chọn nhà đầu tư, quy định về lựa chọn nhà đầu tư, dự án PPP lần đầu được tích hợp tại một văn bản quy phạm pháp luật về PPP, bảo đảm tính thống nhất, chỉnh thể và tính liên tục của quy trình thực hiện một dự án PPP; đồng thời, thu hẹp trường hợp chỉ định nhà đầu tư so với quy định hiện hành tại Luật Đấu thầu năm 2013.

Về cơ chế chia sẻ phần tăng, giảm doanh thu, Luật quy định cơ chế chia sẻ được áp dụng cho tất cả các dự án PPP với tỉ lệ cố định 50%-50% cho hai bên và trên cơ sở kiểm soát định kì doanh thu hàng năm. Việc chia sẻ phần giảm doanh thu khi doanh thu thực tế chỉ đạt 75% doanh thu trong phương án tài chính chỉ được áp dụng khi đã thực hiện đầy đủ các biện pháp điều chỉnh mức giá, phí sản phẩm, dịch vụ công hoặc thời hạn hợp đồng và phải được Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán phần giảm doanh thu.

Về huy động vốn của doanh nghiệp dự án, bên cạnh kênh huy động vốn truyền thống là từ vốn tín dụng của các ngân hàng, Luật PPP cho phép doanh nghiệp dự án PPP được phát hành trái phiếu doanh nghiệp để huy động vốn thực hiện dự án PPP.

Về Kiểm toán Nhà nước đối với dự án PPP, Luật quy định cụ thể phạm vi, nội dung Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán đối với dự án PPP, bao gồm việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công trong dự án PPP.

Về Dự án BT (xây dựng – chuyển giao), Luật PPP thể chế chủ trương dừng thực hiện các dự án BT trong giai đoạn tới. Theo đó, quy định chuyển tiếp cho các dự án đang triển khai được quy định cụ thể tại Luật. Đặc biệt, kể từ ngày 15.8.2020, các dự án BT chưa được phê duyệt chủ trương đầu tư phải dừng thực hiện.

Các Nghị định hướng dẫn Luật PPP

Chính phủ dự kiến ban hành 3 Nghị định hướng dẫn Luật PPP, cụ thể: Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật PPP (Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì); Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật PPP về lựa chọn nhà đầu tư (Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì);

Nghị định quy định về cơ chế tài chính trong đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Bộ Tài chính chủ trì).

Dự kiến các Nghị định sẽ sớm được ban hành để kịp thời hướng dẫn thực hiện Luật PPP và có hiệu lực thi hành vào 01/01/2021.

Hương Ly (Vietnam Business Forum)