Nóng giá thép

Giá phôi thép tăng mạnh cùng với giá điện, xăng dầu điều chỉnh tăng, khiến giá thép trong nước liên tục điều chỉnh tăng trong những tháng đầu năm.

Mặc dù thị trường đang rơi vào tình trạng trầm lắng do hàng loạt công trình lớn giãn tiến độ để nghe ngóng biến động giá cả và những khó khăn thực tế về nguồn vốn bị thu hẹp, lượng thép tiêu thụ giảm mạnh, nhưng không vì thế mà giá thép không sốt nóng. Giá thép được điều chỉnh tăng nhiều lần và được dự báo vẫn trong xu hướng tăng, do biến động của nguyên liệu đầu vào như phôi, thép phế cùng với giá điện, theo đánh giá của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA). Giá thép hiện giao dịch phổ biến ở mức 17,5-18 triệu đồng mỗi tấn, chưa bao gồm thuế VAT và chi phí vận chuyển.

Cú đánh mạnh nhất vào giá thép phải kể tới việc tăng giá điện từ 1/3. Điện chiếm 5- 6% trong cơ cấu giá thép, nên đợt tăng giá điện vừa qua làm giá thép tăng khoảng 0,6 0,7%, theo tính toán của VSA. Đó là chưa kể tình trạng thiếu điện được dự báo còn trầm trọng trong năm nay, các nhà máy sẽ phải tính đến việc cắt điện luân phiên làm giảm sản lượng và tăng giá thành sản xuất thép.

Thêm vào đó, tỷ giá biến động mạnh làm tăng giá phôi thép nhập khẩu, trong khi giá các nguyên liệu này trên thị trường thế giới cũng tăng mạnh. Giá phôi vẫn đang giữ mức kỷ lục ở 690 USD mỗi tấn, thép phế cũng vọt lên 550 USD và có chiều hướng tiếp tục tăng. Theo Chủ tịch VSA Phạm Chí Cường, từ cuối năm 2010, giá bán quặng sắt và than cốc trên thị trường thế giới đã tăng cao. Các nước Australia, Brazil chiếm đến 70% thị phần thế giới. Họ gần như độc quyền và mỗi năm đều tăng giá từ 30 - 40%. Than cốc nhập khẩu từ Trung Quốc vừa rồi đã tăng giá đến 70%. Chính vì vậy giá phôi thép trên thị trường thế giới tăng mạnh.

Lãi suất ngân hàng thương mại lên tới 17 – 18%/năm làm khó bất cứ DN sản xuất nào, trong khi ngành thép vẫn dựa nhiều vào vốn vay ngân hàng. Tất cả các yếu tố đầu vào đồng loạt tăng cao buộc các DN sản xuất thép phải tính lại giá bán, họ buộc phải tăng giá nếu không muốn lỗ nặng hoặc ngừng sản xuất.

Theo đánh giá của VSA, sau đợt tăng giá thép cuối tháng 2 với mức tăng từ 500.000 – 1 triệu đồng mỗi tấn, sức tiêu thụ thép tháng 2 ước tính chỉ 400.000 tấn, giảm khoảng 60.000 tấn so với tháng 1, lượng tồn kho đến cuối tháng 2 là trên 200.000 tấn. Tính chung 2 tháng đầu năm, toàn Hiệp hội sản xuất được 850.000 tấn và tiêu thụ được gần 950.000 tấn với các chỉ số tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Thông tin từ VSA khẳng định, với lượng tồn kho sản phẩm và lượng phôi sản xuất trong tháng 3 của các công ty có lò điện hồ quang khoảng 500 nghìn tấn đủ cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy cán thép trong nước, thị trường trong nước ngay cả mùa cao điểm sắp tới cũng không lo thiếu thép.

Vấn đề quan trọng nhất chính là giá thành. Bài toán tăng giá bán sẽ làm sản phẩm thép trong nước sẽ kém cạnh tranh với thép nhập khẩu. Thực tế cho thấy, các nước trong khu vực và Trung Quốc với ngành thép phát triển, mức độ tăng trưởng sản xuất thép của Trung Quốc và ASEAN vẫn rất cao. Theo số liệu thống kê của Hải quan, tổng lượng thép nhập khẩu vào Việt Nam tính đến 15/2 đạt 976.000 tấn với kim ngạch nhập khẩu đạt hơn 676 triệu USD. VSA cho rằng, nếu thép trong nước tiếp tục tăng giá nữa, ngành thép sẽ phải chống đỡ với thép nhập khẩu từ Trung Quốc và các nước ASEAN. Với nguồn cung đảm bảo, mặc dù giá nguyên nhiên liệu đầu vào và các tác động chính sách ảnh hưởng khá nhiều đến giá thành thép sản xuất trong nước, nhưng các doanh nghiệp sản xuất thép sẽ khó tăng giá bán thép tương ứng bởi áp lực cạnh tranh với thép nhập khẩu, hiện đang rẻ hơn thép trong nước từ 600 - 700 nghìn đồng/tấn.

Công nghệ lạc hậu của các DN thép trong nước chính là nguyên nhân đẩy giá thành sản phẩm thép trong nước tăng cao, giảm sức cạnh tranh với sản phẩm ngoại nhập, yếu thế ngay cả trên “sân nhà”. Cả nước ta hiện có 32 nhà máy đang luyện cán thép thì chỉ có 4 nhà máy áp dụng công nghệ hiện đại của các nước G7, là thép Việt Ý, thép Việt, TCty thép Việt Nam, Hòa Phát, đều đầu tư xây dựng sau năm 2005. 10 nhà máy công nghệ trung bình và 18 nhà máy có công nghệ rất lạc hậu, công suất sản xuất thép nhỏ, khoảng 10-20 vạn tấn/năm, có cả của nhà nước và tư nhân, xây dựng cách đây 20 – 30 năm. Nhà máy thép hiện đại chỉ tiêu hao 30 lít dầu/tấn khi cán thép, trong khi nhà máy lạc hậu có thể tiêu hao tới 60-70 lít dầu/tấn. Một lò luyện hiện đại chỉ tiêu hao 350 - 400 kWh/tấn, nhưng tại những nhà máy tiêu hao tới 600 kWh/tấn.

Một khi giá nguyên nhiên vật liệu của ngành thép tăng mạnh, cộng thêm các chi phí khác từ tỷ giá và lãi suất, DN thép sẽ đối diện khó khăn rất lớn. Đó là câu chuyện của năm 2008, khi giá phôi thép liên tục tăng cao và lập kỷ lục ở mức 1.150 USD/tấn đã kéo giá thép lên tới 22 - 23 triệu đồng/tấn và ngay trong những tháng cuối năm giá phôi đột ngột giảm mạnh xuống còn 330 USD/tấn đã làm cho giá thép trong nước rớt thê thảm, nhiều DN thép thua lỗ nặng nề.

Lê Minh