Thị trường chứng khoán Việt Nam 2010: Lắng nghe để đổi mới

Để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển một cách bền vững thì công tác hoạch định chính sách ngày càng phải hoàn thiện hơn.

Cho dù Uỷ ban chứng khoán nhà nước - SSC đã có nhiều biện pháp tích cực trong những năm qua nhưng dường như những biện pháp này vẫn chưa đủ, nhất là cần phải lắng nghe ý kiến phản hồi từ thị trường nhiều hơn nữa.

Tính từ thời điểm thành lập Uỷ ban chứng khoán nhà nước (SSC) cho đến nay đã hơn 10 năm, công tác hoạch định chính sách của SSC đã có nhiều tiến bộ. Đội ngũ hoạch định chính sách được đào tạo nhiều hơn, kiến thức tăng lên cùng với quá trình tích luỹ kinh nghiệm từ thực tế và kinh nghiệm quốc tế. Đặc biệt, SSC đã lắng nghe nhiều hơn những giải pháp và ý kiến đóng góp từ các bên tham gia thị trường, nhất là phản ứng về hoạch định chính sách ở giai đoạn hiện hành nhanh hơn so với thời kỳ 5 năm đầu phát triển; khung pháp lý về các mặt hoạt động của các bên tham gia thị trường chứng khoán gần như đều đã có những qui định.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù đã có nhiều tiến bộ nhưng công tác hoạch định chính sách của SSC vẫn còn rất nhiều hạn chế. Theo đánh giá của VAFI, đó là hạn chế so với năng lực nội tại của SSC, hạn chế so với những qui định theo thông lệ quốc tế và hạn chế so với những đòi hỏi, nhu cầu từ sự phát triển nội tại của thị trường chứng khoán Việt Nam. Phân tích của VAFI cho rằng, đội ngũ hoạch định chính sách của SSC hiện nay chưa chủ động đưa ra nhiều sáng kiến giải pháp phát triển thị trường, chưa thực sự cầu thị trong việc tiếp thu nhanh những ý kiến đóng góp từ thị trường. Hiện nay, các chính sách ra nhiều ( quyết định, thông tư, nghị định...) nhưng chất lượng văn bản còn thấp, hiệu lực pháp lý không cao. Chẳng hạn như chưa có những giải pháp hữu hiệu trong công tác giám sát thị trường, vì vậy tình trạng vi phạm pháp luật về chứng khoán ngày càng tăng, thậm chí có những vi phạm pháp luật gây bất ổn cho thị trường chứng khoán, làm mất lòng tin và gây thua lỗ cho nhà đầu tư (ví dụ như dịch vụ sử dụng đòn bẩy tài chính chưa có qui định hợp lý và chế tài). Tình trạng thắt cổ chai trong việc ban hành chính sách đang diễn ra mà chưa có giải pháp khắc phục.

Bên cạnh đó, nghị định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực chứng khoán đã được sửa đổi nhiều lần, thậm chí đưa 1 số nội dung vào Bộ Luật hình sự, bộ máy thanh tra giám sát thị trường tại SSC và các Sở giao dịch chứng khoán đã được tăng cường nhiều nhân sự nhưng tình trạng vi phạm pháp luật về chứng khoán không hề giảm mà ngày càng tăng lên. VAFI cho rằng, sở dĩ có tình trạng như vậy là do SSC không có những giải pháp chế tài mạnh.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký VAFI cho rằng, thời điểm hiện nay, nên ưu tiên đổi mới công tác hoạch định chính sách theo hướng lựa chọn một số giải pháp phát triển thị trường quan trọng nhất làm cơ sở để hoạch định chính sách, không nên ban hành nhiều chính sách như hiện nay mà chưa rõ mục tiêu ưu tiên hay chưa rõ hiệu quả của việc ban hành chính sách.

“SSC cần tổ chức nhiều buổi gặp gỡ để lắng nghe những ý kiến đóng góp từ thị trường. Các lãnh đạo cao nhất tại SSC nên dành thời gian cho những buổi gặp mặt này, cho các buổi hội thảo xây dựng chính sách. Điều quan trọng là lãnh đạo SSC ở các cấp phải hiểu sâu sắc những mặt hạn chế của thị trường chứng khoán Việt Nam so với thông lệ quốc tế, lắng nghe những ý kiến từ thị trường, trên cơ sở đó mới có được những giải pháp tích cực”, ông Hải nói.

Bên cạnh đó, theo ông Hải, một số giải pháp phát triển thị trường cần ưu tiên thực hiện trong năm 2010 là nên sửa đổi chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động đầu tư chứng khoán áp dụng cho các tổ chức đầu tư trong nước; sửa đổi những thủ tục cấp mã số giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài cũng như việc cho phép nhà đầu tư được mở nhiều tài khoản giao dịch.

Ngoài ra, theo VAFI, SSC cũng nên nghiên cứu thực hiện giải pháp T + 0 nhằm thúc đẩy phong trào đầu tư giá trị đồng thời làm tăng tính thanh khoản cho thị trường chứng khoán ; sử dụng công cụ chứng chỉ hành nghề để quản lý công ty chứng khoán tốt hơn ( như treo có thời hạn, ghi lỗi sai phạm ...với các sai phạm cụ thể; xã hội hoá công tác thanh tra giám sát thị trường bằng qui định khuyến khích các tổ chức và cá nhân phát hiện sai phạm bằng cách hưởng thù lao...).

Quynh Chi