Cho vay dựa vào kết quả thực hiện

“Việc áp dụng các phương thức cho vay mới sẽ góp phần khắc phục được những hạn chế của phương thức truyền thống”, đây là khẳng định của bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia WB tại Việt Nam tại Hội thảo giới thiệu phương pháp cho vay mới dựa vào kết quả (P4R) do Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam (WB) và Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức tại Hà Nội vừa qua.

Đây là chương trình được thiết kế để hỗ trợ các quốc gia, ngành và chương trình, đồng thời cũng giúp WB cân đối nguồn vốn của mình hiệu quả hơn và hợp tác với các tổ chức phát triển khác nhằm hỗ trợ cho các chương trình quốc gia.

Sẽ thông qua vào cuối năm tài chính 2011

Phương pháp mới sẽ bổ sung cho cả hai phương pháp cho vay hiện nay của WB là phương thức cho vay theo đầu tư (hỗ trợ cho các dự án cụ thể và giải ngân theo những giao dịch cụ thể) và phương thức cho vay phát triển chính sách (hỗ trợ cho cải cách chính sách và thể chế).

Phương pháp cho vay mới dựa trên kết quả- P4R hướng trọng tâm một cách trực tiếp hơn vào hiệu quả thông qua việc lấy kết quả thực hiện là cơ sở để giải ngân.

Phương pháp mới này sẽ hướng sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính của World Bank vào phát triển thể chế của quốc gia nhận vay một cách mạnh mẽ hơn. Đặc biệt là tập trung vào năng lực giám sát kết quả và tăng cường hệ thống chi tiêu quốc gia.

Theo đó, WB sẽ cung cấp tài chính cho chương trình chi tiêu theo lĩnh vực cụ thể hoặc tiểu lĩnh vực, chỉ giải ngân sau khi đã đạt được kết quả và dựa vào các chỉ số thực hiện, không phải chi phí phát sinh đầu vào. Các khoản cho vay sẽ chú trọng vào việc tăng cường năng lực thể chế cần thiết để đảm bảo các chương trình đạt được kết quả như dự kiến và có tính bền vững; đảm bảo nguồn vốn của WB sẽ được sử dụng phù hợp và các tác động, rủi ro về môi trường - xã hội được xác định hợp lý.

P4R sẽ chuyển giao dần quyền chủ động thực hiện và quản lý, giám sát từ phía nhà cho vay sang chính phủ và chính quyền địa phương. Từ đó, WB có thể nâng cao được năng lực cho hệ thống thể chế cũng như tăng cường được trách nhiệm giải trình, tính minh bạch cũng như hiệu quả dự án thực hiện.

Hai dự án đang được đề nghị áp dụng P4R tại Việt Nam là Chuẩn bị sẵn sàng cho học sinh mầm non và Cấp nước và vệ sinh nông thôn.

Hiện phương pháp do WB đề xuất mới trong giai đoạn tham vấn ý kiến từ các đối tác bên ngoài, các quốc gia vay và các tổ chức xã hội dân sự… Theo dự kiến, chi tiết cuối cùng của phương pháp cho vay mới sẽ được đề xuất lên Ban quản lý WB để thảo luận và thông qua vào cuối năm tài chính 2011.

Chi phí tăng lên?

Theo Tiến Sĩ. Cao Viết Sinh, Thứ trưởng thường trực Bộ Kế hoạch và Đầu tư, việc nghiên cứu thí điểm phương thức cho vay mới có ý nghĩa quan trọng để tăng cường hiệu quả viện trợ.

Tuy nhiên, theo ông Sinh, chi phí xây dựng và giám sát, đánh giá dự án chắc chắn sẽ tăng lên. Bên cạnh đó, nếu dựa vào kết quả rồi mới cấp vốn có thể ảnh hưởng đến việc giải ngân. Việc phổ cập phương thức mới này cũng cần có quá trình thực tiễn, đúc rút và chia sẻ kinh nghiệm để nâng cao tốc độ triển khai, giải ngân mỗi dự án, để có thể đạt được sự hài hòa về quyền lợi và kiểm soát của các bên liên quan, trong đó chú trọng tới việc lồng ghép với mục tiêu nâng cao năng lực quản lý vốn vay…

Theo ông Sinh, các bên liên quan cần nghiên cứu kỹ, tính toán chi phí cơ hội, nên thí điểm trước ở lĩnh vực, địa phương, bộ, ngành nào đó. Đồng thời, cần tăng cường năng lực cho chính quyền địa phương, không thể có dự án rồi mới tăng cường năng lực. Đặc biệt là cần có sự điều phối tốt nguồn vốn giữa các nguồn tài trợ WB hay các nguồn khác nhau.

Bà Victoria Kwa Kwa khẳng định, trong quá trình chuyển dần trách nhiệm thực hiện, giám sát, nắm quyền chủ động từ phía nhà cho vay sang chính phủ, chính quyền địa phương, WB sẽ không giảm bớt trách nhiệm của mình. Việc thực hiện đều dựa trên cơ sở phối hợp từ hai phía để đi đến hiệu quả cuối cùng trong khi giảm thiểu được chi phí và rút ngắn thủ tục.

Quỳnh Chi