Hỗ trợ doanh nghiệp: Cần có sự chung tay của nhiều ban ngành

Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cả nước hiện có khoảng 50.000 doanh nghiệp làm ăn thua lỗ. Riêng quý I/2012 đã có gần 12.000 doanh nghiệp tuyên bố phá sản hoặc đóng cửa (cả năm 2011 có 7.611 doanh nghiệp giải thể- thống kê của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam). Theo các chuyên gia kinh tế, nếu tình hình kinh tế vĩ mô không được cải thiện thì đến cuối năm số lượng doanh nghiệp phải đóng cửa có thể lên tới 50.000.

Thực trạng đáng lo ngại trên đang dóng lên hồi chuông cảnh tỉnh về viễn cảnh của nền kinh tế. Cứu doanh nghiệp đang trở thành cụm từ được nhắc tới nhiều trong thời gian qua. Và hạ lãi suất cho vay đang là một phương án được tính tới để “cứu” doanh nghiệp.

Khó về vốn

Trung tuần tháng 3 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã tiến hành giảm lãi suất huy động từ 14% xuống còn 13%, mới đây đã tiếp tục hạ xuống mức 12% và lãi suất cho vay cũng được hạ thêm một mức nữa. Tuy nhiên, trên thực tế, khả năng tiếp cận nguồn vốn ngân hàng của các doanh nghiệp vẫn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo các doanh nghiệp, bên cạnh việc hạ lãi suất, ngân hàng cần phải có những cơ chế, chính sách linh hoạt để doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn, đây được xem là điều kiện đủ để chính sách giảm lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đi vào thực tế. Các chuyên gia tài chính- ngân hàng cho rằng, với tình hình hiện nay, cần phải có thời gian để chính sách hạ lãi suất có thể chuyển hóa thành các khoản cho vay giá rẻ. Hiện các ngân hàng thương mại vẫn khá thận trọng với lãi suất cho vay, bởi dù muốn hay không, các ngân hàng vẫn phải đối diện với một thực tế là: thanh khoản vẫn chưa được cải thiện, nợ xấu vẫn ở mức cao.

Với 80% vốn hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa vào nguồn vốn ngân hàng, vì thế vòng xoáy lãi suất luôn trở thành áp lực lớn. Theo tính toán, hiện nay lợi nhuận của các doanh nghiệp thường rơi vào khoảng từ 10- 15%. Nếu doanh nghiệp hoạt động chủ yếu bằng nguồn vốn vay ngân hàng với lãi suất như thời gian vừa qua là 20% thì lợi nhuận của doanh nghiệp chảy vào túi ngân hàng và đành chấp nhận chịu lỗ. Đây chính là nguyên nhân khiến cho tỷ lệ nợ xấu hiện nay đang ở mức cao, tính thanh khoản thiếu ổn định nêu dù lạm phát đã được kiềm chế nhưng ngân hàng vẫn chưa thể mở rộng hầu bao, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo chuyên gia tài chính Nguyễn Thị Mùi, số doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận được nguồn vốn từ ngân hàng mới chỉ chiếm khoảng 30%, hiện nay đối tượng mà các ngân hàng cho vay rất hạn chế ở những khách hàng thân thiết, quen thuộc và có thế lực kinh tế mạnh. Năng lực doanh nghiệp đang trở thành điều kiện tiên quyết trong việc tiếp cận nguồn vốn vay. Trong khi đó, đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam phát triển mạnh mẽ về số lượng nhưng chất lượng và hiệu quả vẫn ở mức thấp bởi công nghệ lạc hậu, nhận thức về quản trị doanh nghiệp của nhiều doanh nhân vẫn manh mún, chạy theo lợi ích trước mắt, nặng về giá cả mà không quan tâm đến phát triển thị trường.

Cứu bằng cách nào?

Theo chuyên gia kinh tế- Tiến sĩ. Vũ Đình Ánh, với một lượng lớn các doanh nghiệp cần được “cứu” hiện nay, ngân hàng nên quan tâm và có cơ chế phù hợp đối với những doanh nghiệp hoạt động hiệu quả nhưng vì không tiếp cận được vốn tín dụng nên họ “chết” mà thực ra không đáng phải “chết”. Đây được xem là biện pháp cần làm ngay bởi đi liền với sự tồn tại của doanh nghiệp là doanh thu đối với ngân sách nhà nước, công ăn việc làm của rất nhiều lao động…

Về lâu dài, theo TS. Nguyễn Trọng Tài- Học viện Ngân Hàng, đối với bất kỳ một nền kinh tế nào tỷ lệ lãi suất cho vay luôn là yếu tố quyết định đối với sự ổn định và phát triển kinh tế, nhà nước cần có lộ trình phù hợp để đến giữa năm 2012 lãi suất có thể hạ xuống dưới 10%/năm. Đây sẽ là cơ sở cho sự phát triển của nền kinh tế.

Theo Tiến sĩ Tài, lợi ích của doanh nghiệp và ngân hàng luôn gắn liền với nhau, doanh nghiệp phát triển ổn định thì “sức khỏe” của ngân hàng mới được đảm bảo. Nếu lãi suất cao quá sức chịu đựng của các doanh nghiệp và nền kinh tế thì tính thanh khoản sẽ kém đi. Nó khiến cho dòng vốn bị lệch lạc, hiệu quả sử dụng kém đi và rủi ro sẽ tăng lên..

Theo các chuyên gia kinh tế, để khơi thông dòng vốn cho phát triển doanh nghiệp cần phải xử lý những vấn đề bất ổn mang tính vĩ mô của nền kinh tế. Đây chính là nguyên nhân gây ra câu chuyện lãi suất cao và gián đoạn về tín dụng.

Lương Tuấn