Cho vay không dễ

Từ chỗ căng thẳng thanh khoản kéo dài, đến nay hệ thống NH có biểu hiện thừa vốn với nguyên nhân sức hấp thụ vốn của DN giảm mạnh, cho thấy nguy cơ sản xuất đình đốn và bộc lộ khó khăn của khu vực sản xuất kinh doanh.

Ngân hàng thừa tiền

Lãi suất giao dịch bình quân bằng VND trên liên ngân hàng tiếp tục xu hướng giảm và ở mức rất thấp. Nửa cuối tháng tư, lãi suất bình quân qua đêm theo đó chỉ ở mức 6,69%/năm; lãi suất bình quân kỳ hạn 1 và 2 tuần thậm chí chỉ còn 5,79% và 5,93%/năm; các kỳ hạn dài hơn cũng phổ biến quanh 10%, cao nhất là 12,04%/năm kỳ hạn 6 tháng. Xu hướng lãi suất liên ngân hàng xuống thấp tiếp tục được khẳng định, trong ngày 3/5 lãi suất qua đêmm ở mức 6,91%/năm; kỳ hạn 2 tuần chỉ là 4,72%/năm; 6 tháng là 8,69%/năm. Lãi suất giao dịch bình quân bằng VND trên thị trường liên ngân hàng ở kỳ hạn 1 tuần, đã rơi xuống dưới 4%/năm, ở mức 3,91%/năm. Sự bình ổn này cho thấy thực tế các NHTM đã thoát khỏi tình trạng khó khăn thanh khoản giai dẳng, lượng vốn khả dụng đang dồi dào.

Một dữ liệu khác cũng cho thấy thực trạng này, số liệu của NHNN trong tháng 4 NHNN đã bơm ra thị trường mở (OMO) ở nghiệp vụ cho vay thế chấp là 9.055 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày với lãi suất 12% - 13%/năm và hút về 10.962 tỷ đồng. Đồng thời, cơ quan này cũng phát hành tín phiếu hút về là 51.431 tỷ đồng kỳ hạn 28 ngày, 91 ngày, 182 ngày với lãi suất từ 6,2% - 12,5%/năm. tính chung trong tháng 4 vừa qua, tổng lượng vốn NHNN hút về ở nghiệp vụ repo và tín phiếu là 53.338 tỷ đồng. Đáng chú ý là trong thời gian cuối tháng 4 lãi suất tín phiếu liên tục giảm theo từng ngày, việc lãi suất liên ngân hàng liên tục giảm thì đương nhiên lãi suất tín phiếu cũng phải giảm theo.

Vào giữa tháng 4, Thống đốc Nguyễn Văn Bình đã công bố trong cuộc họp báo, từ giữa tháng 3 đến đầu tháng 4/2012, cơ quan này đã rút về 45.000 tỷ đồng qua nghiệp vụ phát hành tín phiếu các kỳ hạn 1, 3 và 6 tháng.

Xu hướng giảm của lãi suất trên thị trường liên ngân hàng cùng với lãi suất tín phiếu Ngân hàng Nhà nước phát hành đã thể hiện rõ từ giữa tháng 4/2012. Quy mô giao dịch khá lớn và đều tại những mức lãi suất đó đang thể hiện trạng thái vốn khả dụng của hệ thống đang dồi dào.

Khi NHTM thừa tiền, theo cơ chế thị trường lãi suất huy động sẽ xuống thấp, nhưng thực tế có vẻ nghịch lý khi lãi suất huy động tại các NH vẫn luôn kịch trần 12%, đường cong lãi suất từ lâu vẫn thẳng băng ở các kỳ hạn từ 1 tháng trở lên. Đồng thời lãi suất cho vay vẫn ở mức rất cao, từ 17 – 20%/năm không kể khu vực được ưu tiên.

Đảo lại nợ cũ lãi cao

Một con số rất quan trọng là tăng trưởng tín dụng ở mức -1,96% trong quý 1, cho thấy dòng vốn đang ách tắc mặc dù DN đang ở giai đoạn rất khó khăn về vốn. Con số DN giải thể, phá sản tăng nhanh cho thấy phần nổi khó khăn của cộng đồng DN, tình trạng co cụm sản xuất, thể trạng ốm yếu đang trở nên phổ biến hơn, khiến DN không thể tiếp nhận vốn vào giai đoạn này, một mặt họ không đủ điều kiện để được vay vốn, mặt khác họ kiệt sức để có thể tái đầu tư phát triển sản xuất. Về phía NH họ cẩn trọng hơn với các hồ sơ vay vốn dù khách hàng có tài sản bảo đảm, nguồn vốn gần như đóng hoàn toàn với một số ngành như théo, vật liệu xây dựng.

Với định hướng hạ nhiệt lãi suất của Chính phủ cùng với tín hiệu hỗ trợ DN, nhiều DN vẫn kẹt với các khoản vay cũ lãi suất cao, đang cần được cơ cấu lại. Một DN ngành xây dựng có khoản vay 220 tỷ đồng, sau khi đã cơ cấu trả nợ NH còn lại 50 tỷ đồng, lãi suất từ 24%/năm đã được NH giảm xuống 22,5%/năm, trong khi nhiều NH khác đã đưa lãi suất xuống dưới 20%/năm. Họ rất muốn chuyển khoản vay này về NH có lãi suất thấp hơn nhưng không có nguồn nào để trả nợ trước hạn.

Nhắm tới việc xử lý nợ xấu, giãn nợ cho một số đối tượng gặp khó khăn tạm thời, các NH đã đưa ra nhiều gói cho vay ưu đãi kể từ đầu năm tới nay. Từ đầu tháng 4, NH TMCP Đại Á (DaiABank) triển khai chương trình cho vay “tái cấu trúc doanh nghiệp” với tổng hạn mức 1.000 tỉ đồng, thời gian vay từ 3 - 5 năm, hạn mức cho vay mỗi khách hàng 30 tỉ đồng, LS cho vay dao động từ 14 - 19%/năm. Nhưng thực tế qua 1 tháng triển khai, NH này chưa tiếp nhận được nhiều hồ sơ vay của khách hàng.

Để giúp DN thoát khỏi cảnh nợ cũ lãi cao, nhiều NH đã chủ động cho DN cơ cấu lại nợ. Một số NH nhanh chân thực hiện việc cho DN vay mới trả nợ cũ để cơ cấu lại nợ đang có xu hướng nợ quá hạn và nợ xấu tăng cao. Ngay NH lớn như BIDV, cũng vừa triển khai cho vay đối với DN bị mất cân đối vốn do thiếu nguồn vốn đầu tư dự án, mua sắm tài sản cố định và có khả năng khắc phục tình trạng mất cân đối vốn, đảm bảo khả năng trả nợ NH. BIDV cũng cho DN vay cơ cấu lại dòng tiền, tái cơ cấu tài chính, khắc phục tình trạng mất cân đối vốn. Thực tế, khi NH áp dụng chiêu này, họ đã nghĩ đến quyền lợi của mình trước tiên, cơ cấu lại các khoản có nguy cơ trở thành nợ xấu khiến bảng cân đối kế toán đẹp hơn, giảm con số nợ xấu trên giấy tờ. Về phía DN cũng sẽ có một khoảng thời gian dễ thở hơn bởi sự thúc ép của các khoản nợ xấu, và với xu hướng cắt giảm lãi suất như hiện nay, họ sẽ phải trả ít tiền lãi hơn.

Lê Minh