Lãi suất: Đón đầu xu hướng

Lãi suất cao đến 17 - 18%/năm gây không chỉ gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, mà còn khiến nền kinh tế kém thanh khoản. Chính phủ và NHNN định hướng sẽ kéo lãi suất xuống để hỗ trợ vốn cho nền kinh tế. Trong khi đó, WB lại khuyến cáo, Việt Nam nên tăng lãi suất tiền đồng vừa để giảm sức ép giảm phát, vừa có lợi cho việc huy động vốn và giảm sức ép ngoại tệ.

Tăng lãi suất chống lạm phát?

Trong buổi công bố báo cáo cập về tình hình kinh tế Đông Á Thái Bình Dương tại Hà Nội mới đây, WB khuyên Việt Nam cần tăng lãi suất vì đây là một mũi tên trúng hai đích. Tăng lãi suất làm nguội sức ép của lạm phát. Bên cạnh đó, động thái này cũng có hiệu ứng đối với các dòng vốn tài chính, kéo dòng vốn quay lại. Những người dân đang nắm giữ USD sẽ chuyển sang gửi tiền đồng, giảm sức ép ngoại tệ.

WB đánh giá, những thành tích mà Việt Nam đã đạt được là khả quan, với tăng trưởng kinh tế quý một năm nay đạt 5,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Ông Martin Rama, chuyên gia kinh tế trưởng WB tại Việt Nam nhận định Việt Nam đã làm tốt hơn mức kỳ vọng ở một số lĩnh vực. Dự báo cho tăng trưởng kinh tế 2010 vẫn được WB giữ nguyên ở mức 6,5%.

Tuy nhiên, dấu hiệu của việc lạm phát quay trở lại đang bộc lộ rõ ràng hơn, theo đánh giá của WB. Việc tăng giá động nội tệ, tăng giá xăng dầu, tăng giá nguyên vật liệu do giá thế giới tăng, khiến giá cả các mặt hàng trong nước đồng loạt tăng cao, là nhữn nhân tố kích thích lạm phát. WB cho rằng: Với nền kinh tế toàn cầu đang phục hồi tốt hơn nhiều so với 2009, sắp đến lúc Việt Nam cần rút dần càng biện pháp kích thích kinh tế của mình.

Hai tháng sau tết Nguyên đán, giá cả tăng mạnh khiến các chuyên gia quốc tế lo ngại lạm phát có thể quay trở lại. Lời khuyên trong vấn đề này là Việt Nam nên tăng lãi suất tiền đồng để thắt chặt tín dụng, đối phó với nguy cơ lạm phát.

Bắt tay giảm lãi suất?

Lãi suất ở mức cao như hiện nay không chỉ gây khó khăn cho người đi vay, mà chính giới NH cũng lo ngại. Các ngân hàng không muốn cho vay vì họ sợ rằng với mức lãi suất cao như vậy chỉ có doanh nghiệp chịu rủi ro cao mới dám vay, trong khi đó thì những doanh nghiệp làm ăn tốt, an toàn thì không thể vay với mức lãi suất quá cao. Cho nên, chính các ngân hàng là người muốn giảm lãi suất, bởi chỉ có như vậy thì mức độ rủi ro trong hoạt động tín dụng của họ mới giảm xuống và tăng trưởng ổn định.

Chính sách tiền tệ thắt chặt đã được NHNN thực hiện thông qua thị trường mở trong cả quý I. Tuy nhiên đã có những động thái cho thấy NHNN chuyển hướng chính sách vào những ngày cuối tháng 3 khi tiền bắt đầu được bơm vào lưu thông. Việc NHNN hỗ trợ thanh khoản cho các NH cũng như cho phép thực hiện cơ chế lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay ngắn hạn sẽ tạo động lực cho các ngân hàng cạnh tranh giảm lãi suất cho vay.

Thực hiện định hướng giảm lãi suất, các NH lớn có thị phần chi phối đã ngồi lại cùng nhau để cắt giảm lãi suất. Lãnh đạo của ba ngân hàng quốc doanh Vietcombank, Vietinbank và Agribank đều cho rằng do bị khống chế mức trần, để huy động được tiền trong dân các ngân hàng phải khuyến mại, cộng thêm lãi suất, vô hình chung tạo ra hệ thống lãi suất ngầm, thiếu minh bạch và khó quản lý. Lãi suất huy động sau khi đã cộng các khoản khuyến mãi lên tới 11% ở các ngân hàng quốc doanh và 12% ở các ngân hàng cổ phần, cao hơn nhiều so với mức trần 10,5%. Tổng giám đốc Vietinbank Phạm Xuân Lập đề nghị: "Nên bỏ các hình thức khuyến mại, cộng thêm lãi suất, để ổn định mặt bằng huy động như hiện nay tiến tới giảm dần".

Tuy nhiên, các NH quy mô nhỏ cho rằng, nếu giảm chi phí huy động vốn trong lúc này sẽ rất khó thu hút được khách hàng gửi tiền, đặc biệt trước áp lực thu hút vốn từ các kênh đầu tư khác đang ngày một hấp dẫn hơn. Trong bối cảnh hiện nay, nếu bỏ trần lãi suất tiền gửi, sẽ có sự dịch chuyển lớn về dòng vốn giữa các ngân hàng. Ngân hàng nhỏ sẽ áp dụng mức lãi suất tiền gửi cao hơn, với kỳ vọng hút được vốn, gia tăng thị phần. Cạnh tranh huy động tiền gửi sẽ trở nên không lành mạnh và mặt bằng lãi suất đầu vào bị đẩy lên cao.

Một khi huy động cao, thì cho vay khó kéo xuống như mong muốn của cơ quan quản lý. Với mức lãi suất thỏa thuận được các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ áp dụng hiện nay, doanh nghiệp không thể tiếp cận vốn vay. Hiện tại, SeABank có lãi suất cho vay thỏa thuận áp dụng cho cả khách hàng doanh nghiệp và cá nhân là 17 - 18%/năm; OCB ở mức 16 - 17%/năm...

Một doanh nghiệp sản xuất kinh doanh bình thường trả cổ tức 10% một năm là cao. Lãi suất cho vay mà vượt 12% quá sức chịu đựng của nhiều doanh nghiệp. Nếu không sớm điều chỉnh sẽ có doanh nghiệp thà đem tiền gửi ngân hàng chờ hưởng lãi còn hơn vất vả bỏ vốn vào kinh doanh.

Với cam kết cắt giảm lãi suất từ phía NH, các chuyên gia kinh tế dự báo, trong vòng hai tháng tới, thị trường ngân hàng sẽ chứng kiến cuộc đua ngược, lãi suất cho vay có thể giảm mạnh từ đỉnh cao gần 20% hiện nay xuống mặt bằng mới 14-14,5%, thậm chí có nơi dưới 12%.

Phó chủ tịch Ngân hàng Liên Việt Nguyễn Đức Hưởng dự báo từ nay đến giữa tháng 5, thị trường sẽ chứng kiến cuộc đua xuống đáy, các ngân hàng sẽ phải cạnh tranh nhau để giảm lãi suất. Mặt bằng lãi suất cho vay khi đó có thể chạm tới 12%, trong khi lãi suất huy động sẽ xuống dưới 10%.

Theo ông Hưởng, nếu các ngân hàng vẫn cứ cho vay lãi suất cao chắc chắn sẽ đón đầu sự đổ bể trong năm tới. Trong trường hợp các ngân hàng lớn đồng thuận hạ lãi suất, các ngân hàng nhỏ nếu không theo sẽ đối mặt với rủi ro bởi phải ôm vốn huy động lãi suất cao trước đây mà không thể đẩy ra cho vay.

Giảm lãi suất là nền tảng để tăng trưởng tín dụng bền vững. Các NH sẽ cạnh tranh bằng việc hạ lãi suất, nâng cấp chất lượng dịch vụ để tìm kiếm khách hàng tốt. Niềm tin trên thị trường tài chính hiện nay là tín hiệu nới lỏng tiền tệ từ cơ quan quản lý.

Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng cho rằng chủ trương của NHNN về lãi suất thỏa thuận để giảm xuống chứ không phải tăng lên. Do đó, các ngân hàng thương mại quốc doanh lớn phải làm nhiệm vụ chủ đạo, điều tiết và thỏa thuận theo hướng giảm lãi suất xuống đến mức thị trường chấp nhận. Theo Phó thủ tướng: “Năm nay dự kiến lạm phát 7%, như vậy lãi suất huy động khoảng 8-9%, lãi suất cho vay khoảng 11%, tối đa 12%, nếu có thỏa thuận cũng phải dưới 15%, trừ một số khoản vay tiêu dùng không cần thiết có thể cao hơn”.

Lê Minh