FDI năm 2026: Động lực tăng trưởng từ dòng vốn chất lượng

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục biến động, năm 2026 được xác định là năm then chốt để Việt Nam tái định vị chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài. FDI năm 2026 sẽ tập trung vào dòng vốn chất lượng cao, có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn. Đây không chỉ là động lực tăng trưởng cho nền kinh tế, mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong dài hạn.

FDI chất lượng cao: Đòn bẩy cho tăng trưởng bền vững

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 31/12/2025 đạt 38,42 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm trước. Số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cả năm ước đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ và xác lập mức cao nhất trong giai đoạn 2021 - 2025.

Đoàn công tác Bộ Tài chính làm việc với Tập đoàn Meta nhằm thúc đẩy các định hướng hợp tác chiến lược trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn, tháng 5/2025

Đây là kết quả vô cùng ấn tượng và có ý nghĩa trong bối cảnh kinh tế trong nước và thế giới đang chịu nhiều tác động của các chính sách thương mại toàn cầu. Điều đó càng chứng tỏ sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

Đáng chú ý, cơ cấu dòng vốn FDI ngày càng dịch chuyển theo hướng chất lượng, với tỷ trọng gia tăng ở các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và kinh tế số.

Trong đó, năng lượng là lĩnh vực nổi bật nhất. Hàng loạt dự án điện LNG, hydro xanh và năng lượng tái tạo được các nhà đầu tư nước ngoài đề xuất hoặc đẩy nhanh triển khai. Có thể kể đến như: Liên danh các nhà đầu tư Mỹ, Hàn Quốc, Singapore và Công ty cổ phần Đầu tư phát triển các Khu kinh tế biển Đồng bằng sông Cửu Long đã đề xuất đầu tư 10 tỷ USD để xây dựng Trung tâm điện LNG Cà Ná; SK Group (Hàn Quốc) bày tỏ mong muốn đầu tư 2 tỷ USD vào dự án nhiệt điện LNG công suất 1.500MW tại Nghệ An.

Ngoài, ra, Ngân hàng JBIC của Nhật Bản cam kết cung cấp 20 tỷ USD vốn vay cho 14 dự án năng lượng sạch tại Việt Nam, tập trung vào điện tái tạo và các dự án chuyển đổi năng lượng, hay Tập đoàn hạ tầng hydro xanh HDF Energy của Pháp đã đề xuất kế hoạch đầu tư khoảng 500 triệu USD vào các dự án hydro xanh tại Việt Nam,…

Không chỉ vậy, năm 2025, nhiều dự án liên quan đến điện tử, bán dẫn, vật liệu mới và sản xuất xanh cũng được triển khai hoặc mở rộng. Tập đoàn HP (Mỹ) muốn mở rộng chuỗi cung ứng tại Việt Nam, với giá trị xuất khẩu hàng năm 2 - 3 tỷ USD; Samsung (Hàn Quốc) tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất và R&D, khẳng định Việt Nam là cứ điểm chiến lược. Đặc biệt, tổ hợp tái chế vải trị giá khoảng 1 tỷ USD tại Bình Định (cũ), có sự tham gia của các nhà đầu tư châu Âu và đối tác liên quan đến chuỗi cung ứng thời trang toàn cầu, được xem là dự án mang tính biểu tượng cho xu hướng FDI xanh tại Việt Nam. Dự án hướng tới tái chế, tái sử dụng nguyên liệu dệt may, góp phần đưa Việt Nam vào chuỗi giá trị thời trang bền vững toàn cầu.

FDI năm 2026 sẽ tập trung vào dòng vốn chất lượng cao, có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn

Theo các chuyên gia kinh tế, năm 2026 Việt Nam tiếp tục bước vào “kỷ nguyên FDI mới”, trong đó mục tiêu không chỉ là thu hút vốn, mà là thu hút công nghệ, năng lực quản trị, tiêu chuẩn ESG và các chuỗi giá trị. Đây không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là nền tảng quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong dài hạn.

Tiếp tục kích hoạt các lợi thế cạnh tranh

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), năm 2026 và những năm tiếp theo Việt Nam sẽ vẫn duy trì sức hút FDI nhờ vị trí chiến lược tại Đông Nam Á, mạng lưới FTA rộng khắp, thị trường hơn 100 triệu dân và nhu cầu lớn về năng lượng, hạ tầng, tiêu dùng. Định hướng thu hút FDI chất lượng cao, kinh tế xanh và công nghệ cao giúp Việt Nam thích ứng tốt với xu hướng đầu tư toàn cầu.

Để tăng sức hút dòng vốn FDI chất lượng cao trong năm 2026, Việt Nam được khuyến nghị tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, điều chỉnh chính sách theo hướng minh bạch, nhất quán và thuận lợi hơn cho nhà đầu tư.

Tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025, trong các cuộc tiếp xúc và làm việc với lãnh đạo 20 tập đoàn công nghệ, tài chính hàng đầu thế giới, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã khẳng định: “Chúng tôi cam kết thực hiện nghiêm túc các mục tiêu thiên niên kỷ và cam kết phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050. Việt Nam sẵn sàng mở cửa thị trường, tạo lập hành lang pháp lý để đón nhận các dòng vốn xanh, công nghệ xanh, công nghệ số từ các đối tác quốc tế”.

Thủ tướng nhấn mạnh, Việt Nam sẽ đẩy mạnh hợp tác và chuyển giao khoa học - công nghệ, rất cần sự hỗ trợ của bạn bè quốc tế và các doanh nghiệp hàng đầu thế giới, nhất là trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, bán dẫn, năng lượng nguyên tử,…

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhận định, với mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026 - 2030, một trong những giải pháp quan trọng là huy động mọi nguồn lực trong xã hội cho đầu tư phát triển, trong đó đầu tư trực tiếp nước ngoài là nguồn lực quan trọng. Bộ Tài chính đã và đang xây dựng Đề án Phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Đề án Thu hút vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới, với các định hướng về thể chế, chính sách thông thoáng, hấp dẫn, vượt trội.

Theo TS Đặng Thảo Quyên (Đại học RMIT), Việt Nam vẫn còn nhiều việc cần phải làm; cần chuyển từ mô hình ưu đãi đại trà sang chính sách ưu đãi có điều kiện và định hướng, nhằm thu hút dòng vốn chiến lược, đồng thời bảo vệ lợi ích dài hạn của nền kinh tế. Mô hình FDI thế hệ mới không chỉ là công cụ thu hút vốn, mà phải trở thành đòn bẩy nâng cao năng lực công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Cộng hưởng với nỗ lực sửa đổi các luật như Luật Đất đai, Quy hoạch, Đầu tư và các luật thuế, bao gồm Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quản lý thuế…, môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Nam sẽ tiếp tục được cải thiện. Trong đó, việc Quốc hội thông qua Luật Công nghệ cao sửa đổi, đặc biệt là Luật Đầu tư sửa đổi sẽ là “cú hích” thể chế quan trọng. Luật Đầu tư sửa đổi có nhiều điểm cải cách quan trọng, như cắt giảm thủ tục tiền kiểm, chuyển mạnh sang hậu kiểm; chuyển từ “cấp phép” sang “đăng ký” hoặc “thông báo”; thu hẹp hàng chục ngành nghề kinh doanh có điều kiện; đặc biệt là ưu tiên mạnh mẽ cho công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh - những trọng tâm dịch chuyển thu hút FDI mà Việt Nam đang hướng đến.

Bên cạnh đó, về hạ tầng, Việt Nam đang đẩy nhanh hàng loạt dự án trọng điểm quốc gia như cao tốc, đường ven biển, cảng, sân bay, các tuyến đường sắt và metro đô thị,… Cách làm này vừa rút ngắn tiến độ, vừa mở ra các hành lang phát triển công nghiệp - đô thị mới.

Song song đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng là cơ hội để nâng cao năng lực quản lý đầu tư ở cấp tỉnh và xã, đi kèm với cải cách thể chế và số hóa quy trình hành chính.

Đây được coi là những thay đổi mang tính nền tảng, góp phần quan trọng giúp Việt Nam tiếp tục thu hút được nhiều hơn dòng vốn FDI chất lượng cao trong năm 2026 và cả những năm tiếp theo.

Tuy nhiên, điều mong mỏi trong việc tăng thu hút dòng vốn FDI trong năm 2026 là cần thúc đẩy liên kết sâu hơn nữa giữa doanh nghiệp trong nước và khối FDI, thông qua các chính sách khuyến khích sử dụng nguyên vật liệu và nhà cung cấp trong nước. Cần khuyến khích doanh nghiệp FDI tăng tỷ lệ mua sắm nội địa, hỗ trợ nhà cung ứng Việt Nam nâng chuẩn chất lượng và cùng tham gia các dự án R&D. Điều này không chỉ giúp gia tăng giá trị trong nước mà còn nâng cao hiệu quả lan tỏa của dòng vốn FDI đối với nền kinh tế.

Thu Hà (Vietnam Business Forum)