09:58:23 | 2/2/2026
Trong hệ thống các công cụ đánh giá chất lượng điều hành hiện nay, Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) giữ một vị trí đặc biệt. Không đo bằng mệnh lệnh hành chính, không phản ánh qua báo cáo nội bộ, PCI được hình thành từ trải nghiệm thực tế của cộng đồng doanh nghiệp - những chủ thể trực tiếp “chạm” vào chính quyền mỗi ngày. Chính vì vậy, PCI không chỉ phản ánh môi trường đầu tư - kinh doanh, mà ngày càng trở thành động lực thúc đẩy quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Thực tiễn từ thành phố Hải Phòng là một minh chứng sinh động cho giá trị đó.
Hải Phòng 2024 - PCI cao không phải “khẩu hiệu”
Một doanh nghiệp logistics tại khu vực Đình Vũ - Cát Hải từng phản ánh: Trước đây, để hoàn thiện thủ tục điều chỉnh dự án, doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần giữa các sở, ngành; mỗi khâu mất thêm vài ngày chờ đợi. Những “chi phí thời gian” ấy không lớn trên giấy tờ, nhưng cộng dồn lại làm tăng đáng kể chi phí cơ hội.
Thành phố Hải Phòng xếp vị trí thứ nhất trong bảng xếp hạng Chỉ số PCI năm 2024
Chính những phản ánh như vậy, được ghi nhận qua khảo sát PCI đã buộc chính quyền Hải Phòng tự soi lại quy trình điều hành, từ đó thúc đẩy cải cách theo hướng liên thông, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Kết quả là Chỉ số Gia nhập thị trường năm 2024 đạt 8,72 điểm, tăng 1,58 điểm và tăng 42 bậc xếp hạng, trở thành chỉ số tăng mạnh nhất của thành phố.
Câu chuyện đó đã cho thấy: PCI không chỉ “đánh giá” chính quyền, mà tạo ra áp lực cải cách ngược, buộc bộ máy phải thay đổi nếu không muốn bị doanh nghiệp “chấm điểm thấp”.
Theo VCCI, PCI 2024 của Hải Phòng đạt 74,84 điểm, xếp thứ 1/63 tỉnh, thành phố, tăng 4,5 điểm so với năm 2023 - mức tăng mạnh nhất cả nước. Đây là lần đầu tiên Hải Phòng vươn lên vị trí dẫn đầu PCI, sau nhiều năm kiên trì cải cách.
Điều đáng nói, kết quả này không đến từ một vài giải pháp ngắn hạn, mà từ cách tiếp cận mang tính hệ thống. Trong nhiều năm liền, Hải Phòng đưa nội dung cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trở thành chủ đề hành động xuyên suốt, gắn trách nhiệm cải cách PCI với từng sở, ngành, địa phương thông qua các chỉ số thành phần và DDCI.
Đồng chí Lê Tiến Châu - Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng thăm dây chuyền sản xuất của Công ty TNHH Hyundai Kefico Việt Nam trong khu công nghiệp Đại An
Một ví dụ điển hình là việc thiết lập cơ chế đối thoại doanh nghiệp định kỳ, không dừng ở lắng nghe mà gắn với cam kết thời hạn xử lý. Với những dự án chậm tiến độ do vướng giải phóng mặt bằng hay thủ tục xây dựng, thành phố thành lập tổ công tác chuyên trách, giao rõ trách nhiệm từng đầu mối. Đây chính là yếu tố góp phần cải thiện Chỉ số Tính năng động của chính quyền, đạt 7,39 điểm năm 2024.
Hợp nhất Hải Phòng & Hải Dương - Phép thử mới của PCI
Đặt PCI 2024 của Hải Phòng trong tương quan với PCI 2024 của tỉnh Hải Dương trước khi hợp nhất càng làm rõ bản chất của PCI như một thước đo quản trị. Theo phân tích, khoảng cách giữa hai địa phương là 5,36 điểm và 13 bậc xếp hạng.
Tuy nhiên, PCI không “đóng khung” một địa phương ở vị trí cao hay thấp tuyệt đối. Ngược lại, dữ liệu cho thấy Hải Dương có Chỉ số Tính minh bạch cao hơn Hải Phòng 0,43 điểm và 21 bậc xếp hạng. Điều này phản ánh thực tế: ở nhiều địa bàn cơ sở, doanh nghiệp tại Hải Dương dễ tiếp cận thông tin quy hoạch, kế hoạch và chính sách hơn.
Ngược lại, Hải Phòng lại vượt trội ở các chỉ số phản ánh tính năng động, khả năng xử lý nhanh và hiệu quả thực thi. Một doanh nghiệp sản xuất tại Khu công nghiệp Tràng Duệ từng chia sẻ: “Điều chúng tôi cần không chỉ là văn bản rõ ràng, mà là người chịu trách nhiệm giải quyết khi có vướng mắc phát sinh”.
So sánh đó cho thấy: PCI không chỉ đo chính sách, mà đo năng lực thực thi của bộ máy - điểm mấu chốt của quản trị hiện đại.
Việc hợp nhất hai địa phương mở ra một không gian phát triển lớn hơn, nhưng đồng thời đặt ra thách thức về chuẩn hóa mô hình điều hành. Trong ngắn hạn, sự khác biệt về quy trình, trình độ cán bộ và “văn hóa phục vụ doanh nghiệp” có thể khiến cảm nhận của doanh nghiệp chưa đồng đều - yếu tố tác động trực tiếp tới PCI 2025 mà VCCI sẽ công bố trong thời gian tới.
Đồng chí Lê Ngọc Châu - Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cùng lãnh đạo thành phố thăm và làm việc tại Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng
Tuy nhiên, ở góc nhìn tích cực, đây lại là cơ hội hiếm có để tái cấu trúc chất lượng quản trị. Nếu Hải Phòng biết kết hợp tính năng động, quyết liệt vốn có với thực hành minh bạch, công khai ở cơ sở của Hải Dương, PCI sẽ không bị “trung bình hóa”, mà ngược lại, có thể nâng điểm bền vững.
PCI 2025 - Từ “giữ hạng” sang “nâng chất”
Trong bối cảnh VCCI điều chỉnh phương pháp luận PCI chu kỳ mới, năm 2025 được xem là năm bản lề. Khi đó, PCI sẽ phản ánh rõ hơn chất lượng quản trị thực chất, thay vì chỉ là kết quả cải cách thủ tục.
Đồng chí Lê Tiến Châu - Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố chứng kiến chủ đầu tư khu công nghiệp Tiên Lãng 1 ký kết, trao biên bản ghi nhớ, hợp tác cùng các nhà đầu tư thứ cấp
Với Hải Phòng, trọng tâm cải cách PCI 2025 cần đi vào những “vùng lõi”: Tối ưu trải nghiệm doanh nghiệp trên toàn vòng đời đầu tư, từ gia nhập thị trường đến mở rộng sản xuất; Minh bạch hóa bằng dữ liệu mở và chính quyền số, giảm dư địa chi phí không chính thức; Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thực thi, coi sự hài lòng của doanh nghiệp là thước đo đánh giá; Xử lý vướng mắc đến cùng, thay vì dừng ở đối thoại hình thức.
Thực tiễn Hải Phòng cho thấy, khi PCI được sử dụng đúng cách, đây không chỉ là công cụ xếp hạng, mà là động lực cải cách quản trị quốc gia từ cấp địa phương. Chính quyền được “soi chiếu” liên tục bởi doanh nghiệp; bộ máy buộc phải thay đổi để thích ứng; và hiệu quả cuối cùng là nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Điều đó càng thấy rõ nét hơn, khi tốc độ tăng trưởng GRDP của Hải Phòng năm 2025 đạt 11,81%, cao gấp 1,47 lần mức bình quân chung cả nước; Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt gần 197 nghìn tỷ đồng, bằng gần 134% dự toán Trung ương giao; Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 321 nghìn tỷ đồng, tăng 15,6%; kim ngạch xuất khẩu vượt 50 tỷ USD; du lịch phục hồi mạnh mẽ với 14,43 triệu lượt khách, tăng 23,4% so với cùng kỳ. Quy mô nền kinh tế năm 2025 ước đạt xấp xỉ 30 tỷ USD, đứng thứ 3 toàn quốc, chỉ sau Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cao gấp hơn 2 lần tỉnh Quảng Ninh. Đặc biệt, thành phố đã giải ngân 105,6% kế hoạch vốn đầu tư công Thủ tướng Chính phủ giao.
PCI 2025, vì vậy, không chỉ là câu chuyện điểm số của Hải Phòng sau hợp nhất, mà là phép thử cho năng lực quản trị trong không gian phát triển mới, nơi chính quyền không chỉ điều hành tốt, mà phải đi trước một bước trong tư duy phục vụ và kiến tạo.
Hà Thành (Vietnam Business Forum)
English
