“Tiếp sức” doanh nghiệp nhỏ và vừa: Động lực từ chính sách

Để củng cố nội lực, thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, không ít ý kiến cho rằng, chính sách phù hợp sẽ là nguồn lực vô cùng quan trọng...

Thống kê cho thấy, năm 2025, Việt Nam ghi nhận sự bùng nổ về số lượng doanh nghiệp với 195.100 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 24,1% so với cùng kỳ năm 2024. Bước sang tháng 01/2026, số lượng doanh nghiệp thành lập mới tiếp tục tăng, với 24.200 doanh nghiệp, tăng tới 40,9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận sự bùng nổ về số lượng doanh nghiệp với 195.100 doanh nghiệp thành lập mới - Ảnh minh họa

Trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa đang chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp, tạo ra hàng triệu việc làm và đóng góp đáng kể vào GDP. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này cũng đang đối mặt với nhiều “điểm nghẽn” bao gồm quản trị yếu kém, thiếu vốn, công nghệ lạc hậu và nhân lực chất lượng cao hạn chế. Bên cạnh đó, thể chế pháp lý, thủ tục hành chính phức tạp và khả năng tiếp cận nguồn lực còn khó khăn.

Để củng cố nội lực, thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, không ít ý kiến cho rằng, chính sách phù hợp sẽ là nguồn lực vô cùng quan trọng...

Thực tế, tại các quốc gia phát triển, doanh nghiệp nhỏ và vừa là mục tiêu trọng tâm trong các chính sách của Nhà nước về hỗ trợ phát triển kinh tế, vì khu vực này quy mô nhỏ, thiếu vốn và khó tiếp cận nguồn vốn, trình độ công nghệ lạc hậu, khả năng quản trị doanh nghiệp yếu, thiếu nguồn nhân lực trình độ cao, thiếu mặt bằng để phát triển sản xuất kinh doanh...

Đơn cử, tại Nhật Bản, Hàn Quốc, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đều được luật hóa tại các đạo luật cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa, thông qua việc hỗ trợ về vốn với lãi suất thấp để đầu tư phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu phát triển sản phẩm; xúc tiến các hệ thống phân phối sản phẩm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; có chủ trương thực hiện các hợp đồng mua sản phẩm từ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Chính phủ và các tập đoàn công nghiệp lớn.... các chính sách hỗ trợ này, đều hướng tới thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển, nuôi dưỡng nội lực, thúc đẩy sự phát triển cho doanh nghiệp.

Dù có không ít cơ chế, chính sách hỗ trợ được ban hành nhằm tạo động lực cho doanh nghiệp trong những năm qua, tuy nhiên, đa số chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng - Ảnh minh họa

Tại Việt Nam, dù có khoảng gần 1 triệu doanh nghiệp, tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu lao động và đóng góp đáng kể vào ngân sách Nhà nước, tuy nhiên, những chính sách hỗ trợ, nuôi dưỡng nội lực, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển vẫn chưa phát huy được hiệu quả như kỳ vọng.

Có thể kể tới Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017, các Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ phát triển khoa học công nghệ,...

Liên quan đến vấn đề này, theo TS Nguyễn Quốc Việt, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn vươn lên cần có những động lực thực chất để đẩy mạnh nội lực.

“Động lực ở đây chính là những chính sách cụ thể, chạm đến tận gốc các rào cản đang tồn tại, kìm hãm doanh nghiệp phát triển. Thí dụ đối với chính sách đất đai, cần có sự ưu tiên về thủ tục hành chính, gỡ bỏ những rào cản vô hình để doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận nguồn lực này; hoặc chính sách về vốn cũng là một điểm nghẽn đáng lưu ý, khi có đến 20% tín dụng là đổ vào bất động sản, còn doanh nghiệp tư nhân thì tiếp cận vốn để đổi mới sản xuất vẫn rất khó khăn”, TS Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, để tạo nguồn lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều ý kiến cũng cho hay, trong năm 2026, cần rà soát, sửa đổi toàn diện các Luật liên quan để hỗ trợ tốt nhất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đó, một số nội dung cần được triển khai ngay như: Sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017; tái cơ cấu các Quỹ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa), Quỹ phát triển khoa học công nghệ (bao gồm cả Quỹ của quốc gia và Quỹ của doanh nghiệp); thể chế hóa đầy đủ chủ trương, định hướng của Nhà nước trong các Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW bằng các chính sách và chương trình hành động cụ thể.

Đặc biệt, việc sửa đổi các Luật mang tính hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân cần được tiếp cận một cách toàn diện, không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh một số điều khoản hay cơ chế ưu đãi, mà phải xuất phát từ tư duy đổi mới về phát triển khu vực doanh nghiệp này trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, phải lấy doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và thuận lợi cho mọi thành phần kinh tế.

Nguồn: Diễn đàn Doanh nghiệp