Việt Nam bước vào chương mới của hành trình nâng cấp đô thị

Trải qua hơn ba thập kỷ đổi mới, Việt Nam đang đứng trước một thời điểm chuyển mình từ một nền kinh tế thâm dụng lao động sang vị thế thủ phủ công nghệ cao. Với những chỉ số vĩ mô ấn tượng năm 2025 và tầm nhìn 2045, hành trình tiếp theo của quốc gia không chỉ là con số tăng trưởng GDP, mà là cuộc cách mạng về tư duy quy hoạch đô thị tích hợp và bền vững.

Tăng cường nội lực

Nhìn lại bức tranh kinh tế Việt Nam giai đoạn vừa qua, có thể thấy một sự bứt phá ngoạn mục về cả quy mô lẫn chất lượng. Năm 2025 đánh dấu cột mốc GDP tăng trưởng tới 8,02%, đưa mức bình quân 10 năm qua đạt 6,2% – cao nhất trong nhóm các nền kinh tế khu vực. Tổng kim ngạch thương mại chạm ngưỡng kỷ lục 930,05 tỷ USD chính thức đưa Việt Nam lọt vào nhóm 25 nền kinh tế thương mại lớn nhất toàn cầu.

Sự chuyển dịch này được minh chứng rõ nét qua cấu trúc dòng vốn FDI. Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam được biết đến như một "công xưởng" may mặc và lắp ráp điện thoại. Tuy nhiên, dữ liệu mới nhất cho thấy sự chuyển đổi chiến lược: Kim ngạch xuất khẩu đã tăng 166% thông qua các mặt hàng giá trị gia tăng cao như điện tử, máy tính và cơ khí chính xác. Việt Nam không còn là điểm đến của nhân công giá rẻ, mà đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bà Hoàng Nguyệt Minh, Tổng Giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam nhận định, câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam là hành trình chuyển đổi từ giai đoạn tăng trưởng nhanh sang giai đoạn tăng trưởng bền vững. Quốc gia hiện đang bước vào một giai đoạn phát triển trưởng thành hơn, tăng trưởng không còn chỉ được đo bằng quy mô, mà còn bởi năng suất, công nghệ sáng tạo và chất lượng của dòng vốn đầu tư.

Với dân số đạt 102,3 triệu người và tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh chóng, sức cầu nội địa đang trở thành "bánh đà" thứ hai bên cạnh xuất khẩu. GDP bình quân đầu người đã đạt trên 5.000 USD, tạo ra một thị trường tiêu dùng đủ lớn để hấp dẫn các nhà đầu tư dài hạn, đồng thời tạo áp lực tích cực lên việc nâng cấp hạ tầng đô thị.

Dù sở hữu những con số kinh tế đầy kỳ vọng, Việt Nam cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong quá khứ, quá trình đô thị hóa tại nhiều địa phương thường diễn ra theo kiểu "vết dầu loang" hoặc phân mảnh, nơi các dự án bất động sản đơn lẻ mọc lên mà thiếu đi sự kết nối đồng bộ với hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng. Điều này tạo ra những hệ lụy về kẹt xe, ô nhiễm và thiếu hụt không gian sống chất lượng.

Bước sang chu kỳ mới hướng tới năm 2030, yêu cầu về minh bạch pháp lý và hoàn thiện thể chế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mục tiêu trở thành nền kinh tế lớn thứ 3 Đông Nam Á trước năm 2030 đòi hỏi Việt Nam phải thay đổi chiến lược thu hút FDI. Thay vì trải thảm đỏ cho mọi dự án, ưu tiên hiện nay tập trung vào các ngành công nghiệp "tương lai" như: Chất bán dẫn, AI, robot, công nghệ sinh học và năng lượng hạt nhân.

Sự chuyển dịch về chất của nền kinh tế đòi hỏi một nền tảng đô thị tương xứng. Các chuyên gia cảnh báo rằng, nếu quy hoạch không đi trước một bước, sức tăng trưởng kinh tế sẽ bị kìm hãm bởi chi phí logistics cao và môi trường sống kém hấp dẫn đối với nhân sự trình độ cao. Theo bà Lê Hoàng Lan Như Ngọc, Giám đốc cấp cao Tư vấn Chiến lược Cushman & Wakefield Việt Nam, bài học quan trọng nhất là quá trình đô thị hóa thành công chưa bao giờ chỉ dừng lại ở việc bổ sung nguồn cung nhà ở. Cốt lõi là phải tạo ra một logic đô thị hoàn chỉnh với hạ tầng, việc làm, giáo dục, y tế, tiện ích công cộng và chất lượng sống cùng phát triển một cách đồng bộ. Chúng ta cần tư duy dài hạn và kỷ luật trong triển khai các quận, khu đô thị hoàn chỉnh, thay vì chỉ phát triển những công trình đơn lẻ.

Kiến tạo hệ sinh thái đô thị tích hợp

Để thực hiện hóa khát vọng trở thành nước phát triển vào năm 2045, Việt Nam cần một mô hình phát triển mới: Đô thị tích hợp - các đại đô thị trong tương lai phải là những hệ sinh thái khép kín, nơi một cư dân có thể sống, làm việc, học tập và giải trí trong một bán kính kết nối thuận tiện.

Theo các chuyên gia, chiến lược phát triển hạ tầng bài bản, kết hợp với các hành lang kinh tế, sẽ tạo ra sức hút đầu tư mạnh mẽ hơn. Thực tiễn cho thấy, những khu vực có sự ưu tiên về kết nối hạ tầng từ sớm luôn duy trì được độ bền giá trị bất động sản và nâng cao chất lượng sống tổng thể. Việt Nam đang có dư địa lớn để thực hiện điều này nhờ vào việc tái thiết lập thị trường và hoàn thiện các bộ luật liên quan đến đất đai, kinh doanh bất động sản.

Ông Anshul Jain, Tổng Giám đốc thị trường Ấn Độ, Đông Nam Á, Trung Đông và Châu Phi, Cushman & Wakefield cho biết, Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường tăng trưởng dài hạn hấp dẫn nhất khu vực. Quy hoạch đô thị, đầu tư hạ tầng và chiến lược kinh tế cần được gắn kết chặt chẽ hơn. Nếu làm được điều này, Việt Nam sẽ có vị thế đặc biệt thuận lợi để hình thành những đô thị có năng lực cạnh tranh cao hơn và những hành lang đô thị có sức hút đầu tư mạnh hơn.

Dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 của Việt Nam, Indonesia, Philippines và Thái Lan đã được điều chỉnh theo mục tiêu của Chính phủ.
Nguồn: Moody’s Analytics, Nghiên cứu của Cushman & Wakefield Việt Nam

Dự báo cho năm 2026, trong khi nhiều nền kinh tế khu vực bắt đầu có dấu hiệu chững lại, Việt Nam vẫn giữ vững mục tiêu tăng trưởng cao theo điều chỉnh của Chính phủ và đánh giá từ Moody’s Analytics. Điều này cho thấy niềm tin của giới đầu tư quốc tế vào một chương mới của kinh tế với mũi nhọn là công nghệ cao, hạ tầng đồng bộ và những đô thị đáng sống, hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế lớn thứ 3 Đông Nam Á và trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Hương Ly (Vietnam Business Forum)