Cần tạo sự hài hòa giữa vốn FDI và đầu tư trong nước

Vừa qua tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra kỳ họp thứ 3, Hội đồng tư vấn kinh doanh APEC (ABAC). Nội dung kỳ họp chủ yếu xoay quanh vấn đề gia tăng sức hút của môi trường đầu tư các nước thành viên APEC thông qua nỗ lực tận dụng hiệu quả nguồn vốn FDI, tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa bảo hộ cũng như có chính sách hài hòa giữa dòng vốn FDI và vốn đầu tư trong nước….

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gặp gỡ các đại biểu tại lễ khai mạc kỳ họp Hội đồng tư vấn kinh doanh APEC lần thứ 3 - ABAC 2012. Ảnh: TTXVN

Hiện nay APEC đang trở thành khu vực năng động với GDP tăng 5,4%, đầu tư nước ngoài (FDI) tăng gấp 3 lần so với những năm trước, trung bình FDI của khối APEC tăng khoảng 13%/năm. Các nước đứng đầu về tỷ lệ FDI phải kể đến Trung Quốc, Hồng Kông, Nga, Hoa Kỳ… Vấn đề đầu tư của APEC được chú trọng hơn lúc nào hết và đã gặt hái được những thành quả ấn tượng, điển hình là tăng trưởng đầu tư trong suốt những thập niên qua. Đầu tư FDI là nguồn đầu tư tài chính lớn nhất từ bên ngoài ở những nước đang phát triển, tương đương 1/3 tổng sản phẩm quốc nội và đồng thời tạo ra hàng chục triệu việc làm cho các nền kinh tế đang phát triển. Với tính thời sự và sức nóng như thế, vấn đề làm thế nào để thu hút hiệu quả nguồn vốn FDI được các chuyện gia đem ra mổ xẻ tại kỳ họp lần này.

Nói về môi trường đầu tư tại Việt Nam, ông Lư Thanh Phong – Phó Giám đốc Sở Kế hoạch Đầu tư TP.Hồ Chí Minh cho biết, Việt Nam tham gia và ngày càng giữ vai trò quan trọng trong các tổ chức quốc tế như APEC, ASEAN… Việt Nam cũng đã xây dựng nhiều lộ trình hàng hải gắn kết Việt Nam với các khu vực khác. Trong bối cảnh đương đại hiện nay, Việt Nam ngày càng thu hút và trở thành điểm hẹn đầu tư của nhiều quốc gia trong khu vực.

Theo đánh giá của Thời báo kinh tế Nikkei (Nhật Bản), sau thảm họa động đất, sóng thần, các nhà đầu tư Nhật đang tính chuyện mở rộng chi nhánh, liên doanh với nước ngoài để có điểm đầu tư an toàn. Trong đó, các nhà đẩu tư Nhật nghĩ tới Việt Nam như là một trong những thị trường đầu tiên. Tuy nhiên trong toàn bộ quá trình phát triển, nền kinh tế Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều hạn chế như: tăng trưởng không ổn định, thiếu nhân lực, cơ sở hạ tầng còn yếu kém. Yêu cầu đặt ra trong bối cảnh hiện nay là phải tái cấu trúc nền kinh tế, tận dụng hơn nữa kinh nghiệm, kỹ thuật và nguồn vốn của các nhà đầu tư nước ngoài. Đồng thời có chính sách để huy động nguồn vốn từ thành phần kinh tế tư nhân phục vụ cho phát triển kinh tế đất nước.

Cũng theo ông Phong, hiện nay dòng vốn FDI đang dần bị thu hẹp. Chính vì vậy để thu hút và “hấp thụ” được dòng vốn này là một việc vô cùng khó khăn. Điều này đòi hỏi Việt Nam nói riêng, các quốc gia thuộc APEC nói chung cần có một hướng đi mới hiệu quả hơn hiện nay.

Ông Anthony Nightingale, Giám đốc Công ty Jardine Matheson Holdings, thành viên ABAC Hồng Kông cho biết trong thời gian tới xu hướng đầu tư sẽ dịch chuyển sang những nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam…Đây là cơ hội để các quốc gia phát huy hết sức mạnh của mình, mạnh mẽ vươn lên trong tiến trình hội nhập. Kinh tế biến động nên mỗi khi đưa ra quyết định đầu tư, các nhà đầu tư hết sức cân nhắc. Ông Anthony khuyến nghị để củng cố hơn quyết tâm của nhà đầu tư, mỗi quốc gia APEC cần tự do hóa những luật lệ đầu tư nước ngoài; chú trọng tính minh bạch, nhất quán; đồng thời luôn làm mới môi trường đầu tư trong nước.

Về nhận xét của một đại biểu cho rằng các Chính phủ thường chú trọng thu hút vốn FDI và luôn dành nhiều ưu ái cho nguồn vốn này khiến các doanh nghiệp quốc nội cảm thấy khó khăn và bị áp lực lớn khi tham gia vào chuỗi giá trị, ông Nick Reilly đến từ Trung tâm quốc gia của Mỹ về APEC cho rằng không phải vô cớ mà Chính phủ thường ưu tiên cho dòng vốn FDI. Doanh nghiệp FDI có ưu thế về nguồn vốn, công nghệ…, họ chính là trợ lực quan trọng trong phát triển kinh tế của một quốc gia. Tuy nhiên để điều chỉnh những bất cập trong thu hút đầu tư hiện nay, ông Nick Reilly nhấn mạnh chính phủ mỗi nước cần có chính sách phù hợp để đảm bảo thu hút nguồn vốn FDI song song với thu hút hiệu quả vốn đầu tư trong nước. Trong đó chú ý đừng quá bảo bọc, dung dưỡng các nhà đầu tư trong nước bởi vì chính điều này sẽ phá hủy dần khả năng tự lực và vươn lên của họ. Quan trọng hơn, chủ nghĩa bảo hộ này sẽ trói chân dòng vốn FDI. Điều quan trọng nhất là cần xóa bỏ chủ nghĩa bảo hộ, tập trung hài hòa hóa giữa hai dòng vốn FDI và vốn đầu tư trong nước, qua đó tạo động lực phát triển cho nền kinh tế.

Bàn về lợi ích mà các công ty nước ngoài mang lại cho một quốc gia, ông Anthony Nightingale cho rằng khi một đại gia bán lẻ đến một quốc gia nào đó, họ mang đến một tư duy mới về giá cả, đến vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm hay các tiêu chuẩn quản trị khác. Ông Anthony khẳng định: “Bảo vệ các doanh nghiệp trong nước khỏi sự cạnh gay gắt của các đại gia nước ngoài là cần thiết nhưng cũng đừng thái quá. Cần hình thành một sân chơi mang tính bình đẳng, tránh tình trạng “cá lớn nuốt cá bé”. Bên cạnh đó nhà nước phải có một thời gian quá độ, trung chuyển để các doanh nghiệp trong nước thích ứng dần với cuộc cạnh tranh mới”.

Về vấn đề làm thế nào để tăng sức hút của môi trường đầu tư, qua đó thu hút ngày càng nhiều doanh nghiệp FDI chung tay phát triển nền kinh tế trong nước, bà Virginia B. Foote - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty Bay Global Strategies nhìn nhận cần phải tạo ra một môi trường đầu tư thông thoáng, thuận tiện. Chính quyền mỗi nước nên đặt ra một chuẩn nhất quán trong giải quyết thủ tục hành chính cũng như tranh chấp, khiếu kiện để không làm tổn thương những doanh nghiệp làm ăn chân chính. Điều cần thiết nhất hiện nay là tạo ra một “văn hóa phục vụ doanh nghiệp” nơi các nhà quản lý, các cơ quan ban ngành để xóa bỏ dần nạn lộng quyền lộng hành, tham nhũng…đang tràn lan như hiện nay. Nhà quản lý, các cơ quan ban ngành chính là yếu tố quan trọng giúp quá trình đầu tư trở nên hài hòa và nhanh chóng hơn; đồng thời giúp giải quyết tranh chấp, xử lý các vấn đề khiếu kiện một cách công tâm, minh bạch, qua đó tạo niềm tin nơi nhà đầu tư.

Mỹ Châu