Tăng cường đầu tư giữa Việt Nam và Châu Phi

Với tiềm năng dồi dào, cơ hội đầu tư rộng mở, thời gian qua quan hệ hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và châu Phi liên tục có bước phát triển mạnh mẽ, mở ra những cơ hội hợp tác mới trong tương lai. Theo nhận định của các chuyên gia, hoạt động hợp tác đầu tư song phương giữa Việt Nam và châu Phi sẽ tăng mạnh trong thời gian tới nếu Chính phủ hai bên sớm ký kết các hiệp định về khuyến khích đầu tư cũng như tích cực tháo gỡ các khó khăn cho các doanh nghiệp…

Về đầu tư của các nước châu Phi vào Việt Nam, trong tổng số 91 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư vào Việt Nam, châu Phi hiện có 6 quốc gia và vùng lãnh thổ (CH Seychelles, Ma-rốc, Nigeria, Guinea Bissau, Maurice, Nam Phi) đầu tư vào Việt Nam với 13 dự án, tổng vốn đầu tư là 11,48 triệu USD. Quy mô bình quân của một dự án dưới 2 triệu USD, đây là tỷ lệ khá thấp so với tỷ lệ bình quân của cả nước là 16 triệu USD/dự án. Đầu tư của các nước châu Phi chủ yếu tập trung vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, sửa chữa, hoạt động khoa học công nghệ, lĩnh vực dịch vụ lưu trú và nhà hàng.

Khi đầu tư vào Việt Nam, các nước châu Phi chủ yếu lựa chọn các tỉnh, thành phố có hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, giao thông đi lại thuận tiện như: Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh, Trà Vinh, Quảng Nam. Trong đó có thể kể đến một số dự án đầu tư quy mô lớn như: Dự án Công ty TNHH Công nghiệp Cheng Dian Việt Nam chuyên sản xuất và gia công sản phẩm lò xo dùng trong lĩnh vực công nghiệp; Dự án Công ty TNHH Công nghiệp Sơn Nhất Phẩm chuyên sản xuất các loại sơn và dung môi tổng hợp…

So với kết quả đầu tư của các nước châu Phi vào Việt Nam, hoạt động đầu tư của Việt Nam vào châu Phi sôi động hơn rất nhiều. Về đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp của Việt Nam tại châu Phi, nổi bật nhất là hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí. Đến nay, PetroVietnam đã triển khai các dự án hợp tác về dầu khí với Angiêri, Cônggô, Mađagaxca, Tuynidi, Môdămbích, Ănggôla, Xuđăng…với 12 dự án, tổng vốn đăng ký đạt 776,45 triệu USD.

Ngoài năng lượng, các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang dần đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư tại châu Phi. Tập đoàn Vinashin đã thành lập và vận hành xí nghiệp lắp ráp xe máy với 100% vốn của phía Việt Nam tại Mali. Đầu năm 2011, Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Vietel) cũng đã nhận được giấy phép đầu tư tại Mô-dăm-bích và đang triển khai hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ và cơ sở hạ tầng viễn thông. Gần đây nhất, Tập đoàn FPT đã ký kết biên bản ghi nhớ với Công ty 21st Century Technologies (Nigeria) hợp tác trong các lĩnh vực thế mạnh của mình là viễn thông, giáo dục và sản xuất thiết bị. Tập đoàn kỹ nghệ gỗ Trường Thành (TFF) cũng vừa kết thúc khóa đào tạo đầu tiên cho 21 học viên Nam Phi tại Trung tâm Đào tạo chế biến gỗ ở Đắk Lắk. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ liên kết hợp tác đầu tư của TFF với Nam Phi trong việc xây dựng nhà máy chế biến gỗ, trồng rừng nguyên liệu, mở showroom trưng bày sản phẩm gỗ tại quốc gia này.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, ngày 13/12/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 70/2011/QĐ-TTg ban hành Quy định về một số cơ chế, chính sách hợp tác nông nghiệp với các nước châu Phi giai đoạn 2012-2020 trong đó có quy định về hoạt động đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Việt Nam vào châu Phi trong hợp tác phát triển nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực trồng lúa nước. Bên cạnh đó nuôi trồng thủy sản, chế biến nông sản cũng là một trong những lĩnh vực tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp khi đầu tư vào đây. Hiện Sudan đang có những chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Hiệp hội điều Việt Nam cũng cho biết một số doanh nghiệp hội viên đang muốn đầu tư vào sản xuất và chế biến điều nhân ở một số nước châu Phi chuyên cung cấp hạt điều thô cho Việt Nam như Bờ Biển Ngà, Nigeria. Hiện chưa có doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào Bờ Biển Ngà, lĩnh vực mà quốc gia này kêu gọi đầu tư là chế biến hạt điều. Sản lượng điều thô của Bờ Biển Ngà vào khoảng 400.000 tấn/năm, nhưng công suất chế biến mới chỉ đạt 3%.

Hầu hết các quốc gia châu Phi đều có những chính sách thu hút, kêu gọi đầu tư ở mọi lĩnh vực. Những ưu đãi về vay vốn đầu tư, giảm thuế, đơn giản thủ tục đầu tư, cam kết không quốc hữu hóa tài sản... được các quốc gia áp dụng phổ biến.

Thu Phương