Phát triển tiềm năng hợp tác Việt Nam- EU

Mới đây, tại Hà Nội, Công ty Dao & Brothers, công ty Luật Kneppelhout & Korthals của Hà Lan đã phối hợp cùng VCCI và Đại sứ quán Hà Lan tại VN đồng tổ chức Hội thảo "Kinh doanh tại thị trường Châu Âu". Sự kiện là cơ hội cho các doanh nghiệp, đơn vị quan tâm chia sẻ kinh nghiệm cũng như các vấn đề pháp lý, rào cản thương mại để đẩy mạnh cơ hội hợp tác, đầu tư với các doanh nghiệp tại thị trường Châu Âu nói chung và Hà Lan nói riêng.

Chiếm tỷ trọng lớn

Theo thống kê, trong vòng 11 năm (2000 – 2011), kim ngạch thương mại Việt Nam – EU đã tăng 5,9 lần, từ mức 4,1 tỷ USD năm 2000 lên 24,29 tỷ USD năm 2011; trong đó xuất khẩu của Việt Nam vào EU tăng 5,9 lần lên 16,5 tỷ USD và nhập khẩu của Việt Nam từ EU tăng 5,9 lần lên 7,74 tỷ USD. Kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều giữa Việt Nam và EU trong Quý I năm 2012 đạt trên 6 tỷ USD, tăng 22,6% so với cùng kỳ năm 2011. Các sản phẩm nhập khẩu chính của Việt Nam từ EU trong 3 tháng đầu năm 2012 vẫn là các sản phẩm thị trường trong nước còn thiếu hoặc Việt Nam chưa sản xuất được như phân bón, hoá chất, dược phẩm, sữa ...

Về đầu tư, trong Quý I vừa qua đã có 6 trong tổng số 27 nước thành viên EU có những dự án đầu tư mới vào Việt Nam, bao gồm: Hà Lan có 3 dự án với vốn đăng ký trên 46 triệu USD, Pháp có 5 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 21 triệu USD, Đức có 3 dự án với tổng vốn xấp xỉ 1,3 triệu USD, các nước Tây Ban Nha, Síp, Đan Mạch mỗi nước có 1 dự án mới.

Theo ông Đoàn Duy Khương, Phó chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), EU luôn là một đối tác quan trọng, trong cả quan hệ chính trị cũng như kinh tế - thương mại. EU là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại châu Âu. EU cũng là thị trường mà Việt Nam xuất siêu trong những năm vừa qua và thị trường tiềm năng này sẽ còn được kỳ vọng nhiều hơn trong thời gian tới.

Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Âu – Bộ Công Thương, ông Nguyễn Đức Thương nhấn mạnh, quan hệ thương mại song phương Việt Nam - EU trong những năm gần đây đã có những bước phát triển đáng kể. EU là nhà đầu tư lớn thứ tư tại Việt Nam trong năm 2011 với cam kết 1,77 tỷ USD, tương đương hơn 12% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam. Nhìn chung, các nhà đầu tư Châu Âu có ưu thế về công nghệ, vì vậy đã góp phần tích cực trong việc tạo ra một số ngành nghề mới và sản phẩm mới có hàm lượng công nghệ cao. Trong bối cảnh suy thoái toàn cầu và khủng hoảng nợ công vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro với một số nước ở Châu Âu nhưng thương mại hai bên vẫn tăng. Hiện nay đã có 22/27 nước Liên minh Châu Âu có dự án đầu tư tại Việt Nam trong đó Hà Lan đứng đầu với 157 dự án có tổng số vốn đăng ký đầu tư là 5,78 tỷ USD, tiếp theo là Pháp 4,3 tỷ USD, Anh…

Chưa xứng tiềm năng

Về những hạn chế trong quan hệ hợp tác đầu tư giữa Việt Nam- Hà Lan, Việt Nam-EU, Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, Hà Lan nói riêng và các nước ở Châu Âu nói chung từ lâu đã là bạn hàng quen thuộc của Việt Nam. Các dự án của Hà Lan chủ yếu trong các lĩnh vưc như: bưu chính viễn thông, tài chính, văn phòng cho thuê, bán lẻ... Tuy vậy nhưng quan hệ hợp tác này vẫn chưa xứng với tiềm năng và mong muốn của hai bên. Tính đến tháng 2/2011 mới có 1 dự án của Việt Nam đầu tư sang Hà Lan. Xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường EU cũng vấp phải không ít khó khăn như: thiếu thông tin, một số sản phẩm của Việt Nam còn bị áp thuế chống bán phá giá cho giày mũ da, xe đạp… Chính những khó khăn này đã khiến cho kim ngạch xuất khẩu của các mặt hàng này còn bị hạn chế.

Thực tế, hiện nay Việt Nam mới chỉ có 42% hàng hóa xuất khẩu sang EU được hưởng mức thuế 0% (kể cả các mặt hàng được hưởng ưu đãi thuế quan phổ cập) trong khi tỷ lệ này của Ma-lai-xi-a giao động từ 80-85%.

Ngoài ra, hiện đầu tư của Việt Nam sang các nước châu Âu còn hạn chế, chỉ tập trung ở một số nước như Hà Lan, Cộng hòa Séc, Đức... Trong đó, Việt Nam có 10 dự án còn hiệu lực sang Cộng hòa Liên bang Đức với số vốn 2,24 triệu USD, Hà Lan có 1 dự án với số vốn 1,6 triệu USD, Ba Lan có 2 dự án với số vốn hơn 8 triệu USD, Cộng hòa Séc có 3 dự án với số vốn 5,3 triệu USD....

Để khắc phục tình trạng trên, theo các chuyên gia, trước mắt, Việt Nam và EU cần thúc đẩy quá trình đàm phán Hiệp định thương mại tự do song phương (FTA). Hai bên đã thống nhất được tài liệu tham chiếu và tuyên bố chính thức khởi động thương mại Việt Nam EU vào tháng 6/2012. Hiệp định này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cả hai bên. Nếu FTA có hiệu lực thì tỷ lệ hàng hóa của Việt Nam sang EU có mức thuế 0% đạt khoảng 90%. FTA ra đời cũng sẽ góp phần thúc đẩy đầu tư của Châu Âu vào Việt Nam trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Hiệp định khung Đối tác và Hợp tác toàn diện (PCA) đã chính thức được ký kết vào ngày 27/6 vừa qua. Hiệp định mới này sẽ thay thế Hiệp định hợp tác giữa Việt Nam với Cộng đồng Châu Âu năm 1995, tạo khuôn khổ pháp lý mới, mở rộng quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và EU trong nhiều năm tới theo hướng quan hệ đối tác bình đẳng, hợp tác toàn diện và lâu dài, vì hòa bình và phát triển của khu vực và thế giới. Sự kiện này sẽ mở ra nhiều cơ hội hội, phát triển tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và EU nói chung và Việt Nam- Hà Lan nói riêng.

Thu Hà