Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam: Nhiều cơ hội cho nhà đầu tư

“Thay vì chuyển đổi tuyến đường sắt hiện tại sang đường sắt cao tốc vừa không khả thi vừa tốn kém, dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam sẽ nâng cấp tuyến đường sắt hiện hữu và xây dựng đường sắt cao tốc song song có kết nối với đường cũ”. Đây là thông tin được đưa ra tại Hội thảo “Cuộc họp chung các bên liên quan Dự án hỗ trợ kỹ thuật của JICA phát triển đường sắt Bắc – Nam” do Tổng công ty đường sắt Việt Nam phối hợp cùng Đoàn nghiên cứu thuộc Tổ chức Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức tại Tp.HCM vừa qua.

Tại Hội thảo, ông Iwata Shizuo, Trưởng đoàn nghiên cứu cho biết hiện nay hệ thống đường sắt Bắc – Nam của Việt Nam đang xuống cấp trầm trọng, hướng tuyến không phù hợp, thời gian chạy tàu kéo dài nên ngày càng mất dần thị phần vận tải so với đường hàng không vốn ngày càng nhanh, rẻ, thuận tiện. Xuất phát từ thực tế này, JICA đã bắt tay vào xây dựng dự án nghiên cứu phát triển đường sắt cao tốc Bắc – Nam. Mục tiêu của dự án là phân tích các kịch bản phát triển, từ đó đề xuất quy hoạch tối ưu, xây dựng kế hoạch thực hiện dự án cho một số đoạn tuyến được chọn và thúc đẩy hiểu biết rõ hơn về dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam giữa các bên liên quan.

Đại diện JICA cũng đưa ra bảng tổng hợp kết quả các đợt hội thảo trước đây của các bên liên quan lần 2 tại các địa phương và phản hồi của đoàn nghiên cứu đối với các ý kiến đóng góp của địa phương. Đồng thời trình bày kết quả nghiên cứu sâu về các vấn đề chung để lựa chọn phương án tối ưu, phương án lựa chọn hướng tuyến và vị trí các ga của phía Nam.

Theo đó JICA đưa ra 3 phương án phát triển đường sắt cao tốc Bắc - Nam, trong đó phương án 1 được các cơ quan chức năng của Bộ Giao thông - Vận tải và các tỉnh, thành có đường sắt cao tốc đi qua thống nhất chọn lựa. Theo phương án này, đường sắt cao tốc có tổng chiều dài toàn tuyến 1.570 km (đường sắt hiện tại dài trên 1.700 km). Với đường đôi khổ 1.435mm (khổ đường ray hiện tại 1.000mm); hướng tuyến thiết kế thẳng để tàu cao tốc đạt vận tốc tối đa 350km/giờ… Thời gian tàu chạy giữa Hà Nội - Tp.HCM rút ngắn chỉ còn 5 giờ 40 phút (trong trường hợp tàu chỉ dừng ở 6 ga ưu tiên) - một con số lý tưởng cho hành khách đi lại… Toàn tuyến đường sắt cao tốc dự kiến đầu tư 26 nhà ga, qua 20 tỉnh, thành trong cả nước. Vị trí các nhà ga ưu tiên nằm gần khu vực trung tâm đô thị phát triển, kết nối với các đầu mối giao thông quan trọng khác; qua đó rút ngắn khoảng cách đi lại, tạo thuận tiện đi lại cho số đông người dân thành thị. Dự kiến lộ trình xây dựng đường sắt cao tốc sẽ bắt đầu triển khai vào năm 2020 và chính thức đưa vào khai thác năm 2030; đáp ứng nhu cầu đi lại của hành khách trên tuyến Bắc - Nam với thời gian vận chuyển rút ngắn lại, trong khi đó giá vé chỉ bằng nửa giá vé máy bay.

Sau khi phân tích, các nhà khoa học có mặt tại Hội thảo đều đưa ra kết luận tuyến đường sắt hiện tại giữ vai trò vô cùng quan trọng, có nhiệm vụ chia sẻ vận chuyển hàng hóa và hành khách với đường sắt tốc độ cao tốc và các tuyến trong cự ly ngắn tiếp nối. Chính vì vậy thay vì chuyển đổi đường sắt hiện tại sang đường sắt cao tốc vừa không khả thi vừa tốn kém, dự án sẽ nâng cấp tuyến đường sắt hiện hữu và xây dựng đường sắt cao tốc song song có kết nối với đường cũ.

Vì chi phí thực hiện dự án khá lớn, trong khi đó điều kiện kinh tế của Việt Nam còn nhiều khó khăn nên JICA đề xuất xây dựng dự án cận cao tốc theo từng đoạn tuyến, trong đó ưu tiên xây dựng trước hai đoạn đường sắt cao tốc Hà Nội - Vinh (dài khoảng 300km) và Tp.HCM - Nha Trang (khoảng 370km) với tốc độ 300km/giờ do hai tuyến đường sắt này đã khai thác hết năng lực và hiện đang trong tình trạng quá tải.

Xuất phát từ thời gian đi thực tế, khảo sát về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội cũng như môi trường sống tại các địa phương nơi các tuyến đường sắt đi qua, Đoàn nghiên cứu JICA đề nghị xây dựng trước tuyến đường sắt cao tốc Tp.HCM – Nha Trang của khu vực phía Nam với 6 ga tại Nha Trang, Tháp Chàm, Tuy Phong, Phan Thiết, Long Thành và Tp.HCM (thuộc quận 2). Tuyến Hà Nội – Vinh sẽ được triển khai ngay sau đó, tiếp đến là tuyến Vinh – Nha Trang. Tổng kinh phí xây dựng đường sắt cao tốc Bắc – Nam được dự trù khoảng 21,4 tỉ USD. Đại diện JICA cho biết thêm tổ chức này sẽ hợp tác, hỗ trợ xây dựng kế hoạch và đào tạo nguồn nhân lực cho riêng dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam.

Ông Trần Quốc Đông - Phó Tổng Giám đốc, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam nhấn mạnh: “Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam được kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng cho những tiềm năng hiện hữu, thúc đẩy phát triển kinh tế Việt Nam ngang tầm khu vực và thế giới. Với ý nghĩa đó, khi tiến hành xây dựng cần chú trọng đến những tác động môi trường, quy hoạch, khả năng huy động vốn, các vấn đề quản lý và khai thác…Đặc biệt dự án sẽ tạo ra nhiều cơ hội vàng cho mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân đang tìm kiếm cơ hội đầu tư”.

Gia Hòa