Thị trường ô tô Việt Nam đang cần những chính sách hỗ trợ

Kinh tế phát triển, thị trường ô tô ngày càng được chú ý nhiều hơn. Nhằm đáp ứng nhu cầu của sự phát triển, trong những năm qua, Việt Nam liên tục có những thay đổi về chính sách đối với thị trường ô tô, đồng thời cũng không dưới 10 lần các chính sách này được sửa đổi. Tuy nhiên, đa phần trong số ấy, những thay đổi không mang lại hiệu quả như mong muốn, thậm chí đang trở thành bất ổn đối với thị trường này.

Thuế, phí tăng phi mã

Sự biến động của thị trường ô tô trên phương diện vĩ mô có thể tính từ năm 2002, đấy là thời điểm mà Bộ Tài chính, Bộ Công Thương cùng với Bộ Giao thông Vận tải đã cùng nhau thảo luận và đưa ra kiến nghị thay đổi thuế nhập khẩu, và lệ phí trước bạ đối với thị trường ô tô trong nước. Đến năm 2004, sự phát triển mạnh mẽ của thị trường ô tô trong khi cơ sở hạ tầng giao thông vẫn chưa đáp ứng đầy đủ, Bộ Tài chính một lần nữa lại thay đổi chính sách bằng cách tăng thuế tiêu thụ đặc biệt từ 5% lên 24%. Đến năm 2005 thuế này một lần nữa lại được điều chỉnh tăng lên 40%, và đến năm 2006 đã là 50%. Cũng từ đó đến nay các loại thuế, phí như phí trước bạ, thuế nhập khẩu… liên tục được sửa đổi hết tăng rồi hạ, hạ rồi lại tăng.

Những chính sách “phát sinh” sau những biến động của thị trường đang là một trong những “nguy cơ” đối với giới kinh doanh ô tô hiện nay. Điều này được thể hiện một cách rõ ràng nhất sau khi Bộ Công Thương ban hành Thông tư 20 vào năm 2011 nhằm siết nhập khẩu ô tô nguyên chiếc. Theo đó, các doanh nghiệp kinh doanh ô tô muốn nhập khẩu ô tô nguyên chiếc bắt buộc phải có giấy chỉ định hoặc giấy ủy quyền của nhà phân hối chính hãng hoặc nhà nhập khẩu. Quy định này đã khiến cho hàng loạt các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô trước đó lao đao bởi những hợp đồng đã ký, đã nhận tiền đặc cọc của khách hàng nhưng chưa nhận xe… Chính điều này đã khiến cho không ít doanh nghiệp bị out khỏi thị trường.

Nhìn vào biểu đồ thị trường ô tô trong vài năm trở lại đây có thể nhận thấy một điều rất rõ, sự lên xuống thất thường của thị trường ô tô chủ yếu xuất phát từ sự thay đổi chính sách đến chóng mặt của các nhà quản lý. Thị trường “nóng sốt” hay “đóng băng” đều là hệ quả của những chính sách như tăng thuế trước bạ hay thu phí xe cơ giới nhằm hạn chế các phương tiện giao thông…

Tổng cục Hải quan cũng đã vào cuộc khi tháng 9 vừa qua, Tổng cục đã đề nghị sửa đổi Thông tư 20 theo hướng bỏ giấy chỉ định hoặc giấy ủy quyền của nhà nhập khẩu, nhà phân phối chính hãng để các doanh nghiệp được nhập khẩu xe với lý do tăng thu cho ngân sách, hạn chế độc quyền và trách lách luật trong nhập khẩu ô tô. Và mới đây nhất, Tổng cục Hải Quan lại điều chỉnh, bổ sung giá tính thuế mới đối với hàng trăm mẫu xe ô tô nhập khẩu, trong đó có rất nhiều mẫu xe sang như Audi, BMW, Lexus… với mức tăng phổ biến từ 8.000- 22.000 USD/xe so với giá cũ.

Liệu có trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn?

Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), doanh số bán hàng tháng 9/2012 tăng 9%, đạt 7.669 xe, nhưng theo nhận định của đa số giới kinh doanh xe, với tình hình như hiện nay, đến cuối năm, thị trường chỉ có thể tiêu thụ được khoảng dưới 95.000 xe. Con số này còn rất khiêm tốn so với mốc dự báo 180.000 xe được đưa ra từ đầu năm. Cũng theo thống kê của VAMA, doanh số hàng 9 tháng đầu năm đã giảm 38% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo ông Laurent Charpentier- Chủ tịch VAMA cho biết: “Chưa nước nào có sự sụt giảm ghê gớm như thế chỉ vì các tin đồn về những chính sách thuế mới. Kể cả Hy Lạp cũng chỉ sụt giảm 20% trong tình trạng kinh tế khủng hoảng. Việc khó lường trước và hay thay đổi của thị trường chính là áp lực rất lớn cho chúng tôi”. Điều này minh chứng rõ rằng, sự tác động của chính sách đã làm ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển của thị trường ô tô Việt Nam.

Sự tác động của những cơ chế, chính sách đến thị trường ô tô là không hề nhỏ. Và nếu những chính sách được đưa ra luôn đi sau sự phát triển của thị trường thì tham gia thị trường vẫn còn là điều mạo hiểm đối với những doanh nghiệp kinh doanh ô tô, khiến cho mục tiêu phấn đấu để đưa ô tô trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn là rất khó thực hiện được. Theo ông Michael Behrens- Chủ tịch kiêm TGĐ Mercedes- Bez Việt Nam phát biểu tại một hội thảo gần đây: “Việc mức thuế, phí thay đổi hàng năm làm cho các doanh nghiệp phải vất vả chạy theo thực hiện, ảnh hưởng đến kế hoạch đã định. Theo tôi, cần có chính sách dài hạn thay cho những điều chỉnh ngắn hạn”.

Từ lâu, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vẫn luôn được kỳ vọng sẽ là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn. Nhưng những chính sách về thuế và phí luôn thay đổi đã và đang là lực cản đối với sự phát triển của thị trường này. Theo ông Đỗ Hữu Hào- nguyên Thứ trưởng Bộ Công Thương, Chủ tịch Hội Kỹ sư ô tô Việt Nam nhận định: “Trong tương lai, dân số Việt Nam sẽ tăng và điều kiện giao thông được cải thiện, nên nhu cầu sử dụng xe hơi sẽ cao hơn. Nếu muốn khuyến khích ngành công nghiệp ô tô phát triển, cần phải có chính sách phù hợp”.

Sĩ Sơn