FII có xu hướng tăng

Đầu tư gián tiếp nước ngoài FII (Foreign Indirect Investment) tại Việt Nam đang chiếm con số khiêm tốn 2% (so với 10-15% của các nước trong khu vực). Với xu hướng đẩy mạnh thu hút đầu tư FII, sử dụng hiệu quả dòng vốn này cần kèm theo các giải pháp kích thích hơn nữa…

Thực trạng FII Việt Nam

Mặc dù sau khủng hoảng kinh tế năm 1997, vốn FII có xu hướng tăng nhưng quy mô nhỏ và chiếm tỷ lệ thấp so với FDI. Từ năm 2001, một số Quỹ đã hoạt động tại Việt Nam nhưng với quy mô vốn bình quân từ 5-20 triệu USD/ quỹ (nhỏ hơn mức đầu tư giai đoạn 1991-1997) và chiếm 1,2% so với vốn FDI.

Những năm gần đây, vốn FII đổ vào Việt Nam đã tăng mạnh hơn thông qua đầu tư vào thị trường chứng khoán của các tập đoàn tài chính quốc tế. Tính đến cuối năm 2006, thông qua các quỹ đầu tư chính thức, vốn FII vào Việt Nam đã tăng lên 2 tỷ USD. Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, thời gian gần đây các nhà đầu tư tài chính đã đổ vốn vào Việt Nam nhiều hơn. Mặc dù tỷ lệ chưa cao (3-5 triệu USD/ngày) nhưng thị trường cho thấy vốn đầu tư vào nhiều hơn tỷ lệ rút ra và đây là tín hiệu tốt so với năm 2008 khi luồng FII tháo lui khỏi thị trường Việt Nam.

Theo chuyên gia kinh tế -TS Lưu Đức Hải, FII đổ vào Việt Nam cho thấy nhà đầu tư có niềm tin vào sự phục hồi nhanh của kinh tế và thị trường chứng khoán, điều này cũng có tác động quan trọng đối với cán cân ngoại tệ. Năm 2009, do tác động của khủng hoảng kinh tế, các nguồn cung ngoại tệ của Việt Nam đều bị ảnh hưởng do xuất khẩu giảm 9%, kiều hối giảm khoảng 15-20%, FDI cũng giảm mạnh so với 2008. FII gồm đầu tư vào các chứng khoán cổ phần và chứng khoán nợ cũng bị giảm, từ 8.6% GDP năm 2007 xuống còn 2.0% GDP năm 2009.

Tuy nhiên, theo chỉ số chứng khoán thế giới, chỉ số chứng khoán Việt Nam tăng 34,67% và nằm trong nhóm những chỉ số tăng mạnh nhất thế giới trong 6 tháng đầu năm 2009. Nếu theo chu kỳ song tăng kể từ thời điểm chạm đáy (tháng 2/2009), chỉ số chứng khoản Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu thế giới với mức tăng 80,48%. Các nhà đầu tư Mỹ đặc biệt quan tâm tới thị trường Việt Nam, đặc biệt là ngành du lịch. Vì thế, gần 50% vốn FII đầu tư vào Việt Nam là từ các nhà đầu tư Mỹ.

Thu hút và kiểm soát thế nào?

Theo kinh nghiệm của các nước phát triển trong khu vực, khi dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) cho phát triển thị trường vốn gặp thách thức với việc đổ vào nhanh và rút ra cũng nhanh sẽ gây tác động xấu tới thị trường. Vì vậy việc dự báo, phân tích dòng đầu tư sẽ giúp Chính phủ kiểm soát, chủ động đưa ra các chính sách sát thực giảm thiểu rủi ro tài chính, tránh sự phụ thuộc quá nhiều vào dòng vốn đầu tư này và giúp Việt Nam lượng hoá được những tác động của dòng đầu tư gián tiếp đối với việc phát triển thị trường vốn.

Thực tế, Chính phủ cho phép nhà đầu tư nước ngoài mua 49% cổ phần trong các DN thay vì 30% như trước đây là tín hiệu tốt hấp dẫn FII tăng lên trong thời gian tới. Tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài khác dự tính sẽ tăng 100% vào năm 2012 là sức hấp dẫn mới thu hút dòng vốn này đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam mạnh hơn.

Tuy nhiên, để hấp dẫn và kiểm soát rủi ro với dòng vốn này, theo bà Phạm Thị Thanh Bình, Viện kinh tế và Chính trị thế giới, Việt Nam cần đưa ra các nhóm giải pháp. Theo đó , Việt Nam cần nới lỏng tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài như nhiều nước trong khu vực đã làm, nhất là trong ngành ngân hàng. Bên cạnh đó, Việt Nam cần mở rộng thêm nhiều ngành nghề hấp dẫn các nhà đầu tư gián tiếp và đẩy mạnh hơn nữa tốc độ cổ phần hoá DN nhà nước, tăng cường tính minh bạch của thị trường chứng khoán, ổn định môi trường kinh tế vĩ mô. Đồng thời, cần mở cửa thu hút FII bằng cách ban hành các chính sách khuyến khích hoạt động lâu dài của các Quỹ đầu tư nước ngoài…

Kim Phượng