Nâng cao chất lượng đào tạo nghề: Cần sự hợp tác hiệu quả hơn giữa các bên liên quan

“Hệ thống đào tạo nghề của Việt Nam đang “đuối” so với nhu cầu lao động thật sự của nền kinh tế” là báo động của bà Nguyễn Thị Lan Hương, Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội tại Hội nghị quốc gia “Đáp ứng nhu cầu tay nghề hôm nay và mai sau”. Hội nghị do VCCI phối hợp với Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tổ chức.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội Nguyễn Ngọc Phi nhấn mạnh hiện nay phát triển kỹ năng nghề đã trở thành mối ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự quốc gia. Điều này được thể hiện bằng cam kết và nỗ lực của Chính phủ thông qua quyết định phê duyệt Chiến lược Quốc gia về Phát triển Dạy nghề giai đoạn 2011 - 2020 (tháng 5/2012) và yêu cầu sửa đổi, bổ sung Luật Dạy nghề. Mục đích là để nâng cao chất lượng đào tạo nghề và tạo nên một lực lượng lao động có tay nghề cao đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu thay đổi của thị trường lao động để giúp tăng năng suất, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo việc làm. Theo Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi, các nhà tuyển dụng cũng tham gia tích cực trong giải quyết vấn đề bất cập về kỹ năng ở Việt Nam nhằm xây dựng một lực lượng lao động lành nghề và hiệu quả hơn trong trương lai. Chính vì vậy việc đề cao vai trò, khuyến khích các nhà tuyển dụng tham gia vào quá trình đào tạo nghề là vô cùng quan trọng.

Theo ông Hoàng Văn Dũng - Phó Chủ tịch thường trực VCCI, bước vào giai đoạn hội nhập, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ bên ngoài. Chính vì vậy việc đào tạo nguồn nhân lực, chú trọng nâng cao tay nghề cho người lao động là vô cùng cần thiết nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Có thể thấy lực lượng lao động có tay nghề là một trong những yếu tố quyết đến tính cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh toàn cầu hóa, tuy nhiên hiện nay 97% doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ, thiếu kinh phí nên cũng không chú trọng nhiều đến việc tham gia đào tạo, nâng cao tay nghề lao động. Đây là một “nút thắt” trong công tác đào tạo nghề tại Việt Nam cần phải được tháo gỡ nhanh chóng. Để nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao kỹ năng tay nghề cho lao động trong nước rất cần sự phối hợp và hợp tác hiệu quả hơn giữa các bên liên quan, trong đó người lao động và tổ chức sử dụng lao động đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra các cơ sở dạy nghề cũng cần có sự gắn kết chặt chẽ với các tổ chức sử dụng lao động để đào tạo theo nhu cầu của thị trường lao động. Điều này sẽ giúp đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Cũng theo ông Dũng, sau Hội nghị lần này, sắp tới VCCI sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội và ILO tổ chức nhiều cuộc hội thảo tiếp theo để tiếp thu ý kiến của các hiệp hội doanh nghiệp, qua đó góp phần xây dựng Luật Đào tạo nghề được hoàn thiện hơn. Ngoài ra VCCI cũng sẽ kiến nghị với Chính phủ và hợp tác với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội xây dựng Luật Đào tạo nghề theo hướng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nhiều hơn.

Ông Võ Quang Huệ - Tổng Giám đốc Bosch Việt Nam góp ý Chính phủ cần tạo điều kiện để doanh nghiệp cùng tham gia vào quá trình đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực để qua đó tiết giảm được nguồn kinh phí cho công tác này.

Theo Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội Nguyễn Thị Lan Hương, hệ thống đào tạo nghề của Việt Nam hiện đang “đuối” so với nhu cầu lao động thật sự của nền kinh tế. Dù Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ và thúc đẩy công tác giáo dục và đào tào nghề trong thời gian qua, nhưng chất lượng lực lượng lao động trong nước vẫn chậm cải thiện. Bà Hương khuyến nghị để nâng cao kỹ năng làm việc và chuyên môn kỹ thuật cho người lao động, điều quan trọng nhất vẫn là nâng cao khả năng có việc làm và tạo cho người lao động có thu nhập ổn định. Ngoài ra việc tập trung phát triển kỹ năng cho người lao động cũng là yếu tố giảm bớt bất bình đẳng trong thị trường lao động.

Về lâu dài, theo bà Carmela I. Torres - Chuyên gia cao cấp của ILO, Luật Đào tạo nghề sửa đổi, bổ sung cần được xây dựng và đổi mới lại theo hướng nâng cao chất lượng và trình độ đào tạo nghề. Trong đó chú trọng liên kết đào tạo nghề, chương trình giảng dạy, giáo viên dạy nghề và kiểm định chất lượng cơ sở dạy nghề. Bà Carmela I. Torres đề xuất: “Việt Nam nên sớm có quy định cụ thể về cơ sở đào tạo và dạy nghề của Nhà nước, tư nhân và các trung tâm dạy nghề có vốn đầu tư nước ngoài”. Đồng tình với bà Carmela I. Torres, ông Gyorgy Sziraczki - Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam cũng nhấn mạnh việc đưa ra những quy định rõ ràng sẽ giúp cho các cơ sở dạy nghề hoạt động dễ dàng hơn và giúp nâng cao chất lượng tay nghề cho lao động trong nước. Nâng cao chất lượng, tính phù hợp của giáo dục và đào tạo nghề với nhu cầu doanh nghiệp nhằm đáp ứng tốt hơn nữa nhu cầu của thị trường lao động hôm nay và mai sau là vô cùng cần thiết.

Mỹ Châu