Xây dựng, sửa đổi Luật Quy hoạch

Luật Quy hoạch vẫn đang trong quá trình xây dựng, những vướng mắc phát sinh trong quá trình xây dựng khiến cho bộ luật này vẫn chưa thể trình lên Chính phủ, điều này đang trở thành thách thức để áp dụng và vận hành trong thực tế.

Nhiều quy hoạch không có tính thực tiễn

Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Trung, công tác quy hoạch vẫn còn rất nhiều vấn đề cần phải điều chỉnh, việc cần làm ngay là phải cho ra đời một bộ luật có khả năng khắc phục được những nhược điểm hiện nay trong quy hoạch.

Theo ông Trung, quy hoạch đang diễn ra một cách tràn lan, trong khi đó nhiều quy hoạch được xây dựng lên những không có tính thực tiễn. Người làm quy hoạch không có khái niệm về quy hoạch khiến cho những vướng mắc nảy sinh ngày càng lớn. Chính vì thế, việc trước mắt của Bộ Kế hoạch và Đầu tư- Cơ quan chịu trách nhiệm trong việc xây dựng Luật Quy hoạch là phải trả lời được câu hỏi Quy hoạch là gì? Trên cơ sở đó sẽ xây dựng kế hoạch tiếp cận.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hanh, việc xây dựng dự thảo Luật Quy hoạch đang gặp nhiều khó khăn bởi những vướng mắc trong quá trình thực hiện. Nếu chỉ chạy theo những vấn đề thực tiễn thì vẫn còn rất ngổn ngang và hầu như còn nguyên. Còn nếu theo góc độ khoa học thì cũng không dễ vì lại vướng các nhóm lợi ích.

Hiện Quốc hội đã giao cho Chính phủ chủ trì và soạn thảo luật Quy hoạch trong đó quy chỉ rõ “quy hoạch” là các loại quy hoạch đang được triển khai ở Việt Nam như: Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội vùng và ngành; quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất đai, trong đó quy hoạch tổng thể phát triển vùng và ngành là đối tượng quản lý trực tiếp. Đồng thời Luật Quy hoạch còn có nhiệm vụ điều chỉnh các mối quan hệ giữa các loại quy hoạch khác như quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch sử dụng đất đai, quy hoạch môi trường theo tinh thần Nghị quyết số 13 NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng.

Quy hoạch chồng quy hoạch

Tiến sĩ Phạm Sỹ Liêm cho rằng, hiện cả nước có 4 cấp quy hoạch khác nhau, việc làm thế nào để đồng bộ cả 4 cấp này là một thách thức. Theo ông Liêm, Việt Nam chưa có quy hoạch cấp quốc gia mà mới chỉ dừng lại ở quy hoạch tổng thể kinh tế- xã hội và quy hoạch này chưa gắn với quy hoạch không gian. Bởi quy hoạch không gian- quy hoạch xây dựng mới chỉ là cái vỏ bề ngoài, còn quy hoạch kinh tế- xã hội thì cũng mới chỉ tạo ra cái bên trong, cái hình thức. Do đó sự cần thiết của bản quy hoạch phát triển quốc gia chính là tính định hướng và tính pháp lý.

Ông Liêm cho rằng, nên gộp quy hoạch cấp vùng và quy hoạch cấp địa phương vào làm một. Bởi trong khi có quy hoạch vùng lại có cả quy hoạch các tỉnh nên khi triển khai sẽ có sự chồng lấn, chồng chéo lẫn nhau. Hơn nữa với căn bệnh thành tích, tỉnh nào cũng muốn phải có một bản quy hoạch để báo cáo trong nhiệm kỳ của mình 5 năm một lần, trong khi một bản quy hoạch khi đi vào thực tế, đâu phải chỉ thực hiện trong 5 năm.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hanh cũng đã chỉ ra 5 tồn tại trong công tác quy hoạch hiện nay ở Việt Nam: 1- Thiếu cơ sở khoa học trong việc xác định đối tượng lập quy hoạch. Mặc dù vùng là cơ sở lý luận của quy hoạch vùng và là đối tượng của quy hoạch vùng, nhưng việc quy định về vùng còn tùy tiện, thiếu cơ sở khoa học; 2- Không đảm nhiệm được vai trò và chức năng của quy hoạch: Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất cho các vùng là các cách tiếp cận hẹp của quy hoạch vùng nên không thể phát huy vai trò điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế quốc dân. Các quy hoạch gần như phủ định lẫn nhau và gây cản trở cho công tác điều hành chỉ đạo của Nhà nước; 3- Thiếu thống nhất và mâu thuẫn về thể chế. Thiếu thống nhất, chồng chéo giữa các nhóm thể chế quy hoạch vùng; 4- Đã để lại những hậu quả không mấy tích cực: Không khả thi do thiếu cơ sở khoa học, chủ quan, duy ý chí; Kém hiệu quả, ít tác dụng; Lãng phí tiền bạc, công sức và tài nguyên; Xung đột về quyền hạn và trách nhiệm trong quản lý nhà nước; Có thể dẫn đến những quyết định sai lầm; 5- Quy hoạch vùng còn nặng về hình thức, xa rời thực tiễn và quy luật cuộc sống: Nhiều đồ án quy hoạch vùng còn mang nặng về hình thức, còn nặng về “kỹ trị”, thiếu tầm chiến lược và sự tham dự của xã hội, do đó còn rất nhiều quy hoạch “treo”.

Để giải quyết những vướng mất, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Tất Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), cần phải tìm ra một phương pháp tiếp cận khoa học và phù hợp, chú trọng tới việc tìm tinh thần của Luật hơn là kỹ thuật ở bên trong.

Tiến sĩ Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển cũng cho rằng, cần phải đưa ra một luật quy hoạch chung bao quát, đây là điều cần thiết không phải bàn cãi. Vấn đề khó khăn là sự lồng ghép các quy hoạch. Quy hoạch quốc gia ra đời sẽ là cơ sở đề lồng ghép các quy hoạch tổng thể, quy hoạch xây dựng và quy hoạch đất đai. Để thực hiện được điều đó, cần phải lập hội đồng quốc gia về quy hoạch do Thủ tướng hoặc Phó Thủ tướng đứng đầu, nếu cần thiết có thể mời chuyên gia nước ngoài.

Sĩ Sơn