Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp chưa tăng trưởng tương xứng với quy mô

500 doanh nghiệp được xướng tên trong bảng xếp hạng Fast 500 đều là những doanh nghiệp tăng trưởng năng động của nền kinh tế, được kỳ vọng góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, và sẽ là những đối thủ cạnh tranh đáng gờm với nhiều doanh nghiệp nước ngoài trong tương lai. Đây là nhận định của Vietnam Report tại Lễ công bố Bảng xếp hạng Fast500- 500 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam năm 2012 được tổ chức vừa qua tại Hà Nội.

Thất bại- bài học cho DN tiến tới thành công

Với chủ đề “Thế giới trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Obama”, khách mời đặc biệt của Lễ công bố, Giáo sư Michael Dukakis - Cựu ứng viên Tổng thống Mỹ, cựu Thống đốc bang Massachusetts, và hiện là Chủ tịch Diễn đàn toàn cầu Boston đã chia sẻ những nhận định của ông về triển vọng kinh tế - chính trị của thế giới trong thời gian sắp tới. Ông cũng đưa ra những lời khuyên hữu ích dựa trên những kinh nghiệm lãnh đạo thành công của mình. Cụ thể, các nhà lãnh đạo cần phải nghiên cứu thật kỹ lưỡng và cẩn trọng để đưa ra những chiến lược hợp lý cho đất nước. Trong quá trình thực hiện chiến lược đó, các nhà lãnh đạo cần kêu gọi sự hỗ trợ đắc lực từ khối doanh nghiệp và người lao động. Mỗi quyết định được đưa ra cần được xem xét để phục vụ cho sự phục hồi của nền kinh tế. Đồng thời, các nhà lãnh đạo cũng cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng, không chỉ là hạ tầng “cứng” mà còn là đầu tư vào hệ thống giáo dục. Đây là hai trụ cột quan trọng quyết định sự thành công của nền kinh tế.

Cùng bàn về chiến lược tăng trưởng, các lãnh đạo doanh nghiệp chia sẻ, tăng trưởng đến từ 3 yếu tố căn bản: cải tiến sản phẩm, tập trung tiếp thị đến khách hàng và đưa ra giải pháp cho những vấn đề tiêu dùng. Ngoài ra, còn có cách thức tăng trưởng khác là thông qua các thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A).

Tuy nhiên, trên bước đường tăng trưởng, chuyện các công ty từng có thương hiệu luôn được nhắc đến với sự ngưỡng mộ, từng được coi như biểu tượng của sự thành công, được đánh giá là có doanh thu lớn nhất hay có mức tăng trưởng nhanh nhất, sau đó lại rơi vào trình trạng khó khăn là chuyện không hiếm. Thất bại, nếu nhìn trên góc độ tích cực, sẽ là những bài học quý giá cho chính doanh nghiệp, góp phần tạo nên sự thành công trong tương lai. Đồng thời một doanh nghiệp cũng có thể có được những bài học kinh nghiệm quý báu từ những thất bại của các doanh nghiệp khác.

Bên cạnh đó, các nhà quản trị ngày càng thừa nhận những đặc tính tốt của sản phẩm còn quan trọng hơn cả thị phần. Việc "chú trọng vào lợi nhuận" chứ không chỉ tập trung vào gia tăng thị phần của doanh nghiệp đã mang lại những dấu hiệu phục hồi ấn tượng. Nhiều công ty dẫn đầu thị phần cũng đang xem xét lại những nhân tố làm nền tảng cho mô hình kinh doanh hiện tại của mình. Trong khi đó, đa số các công ty Việt Nam vẫn còn đang tư duy quản trị theo kiểu cũ, tư duy của thị phần mà chưa nhận thức được tầm quan trọng của chuỗi giá trị gia tăng và sự nỗ lực tạo ra giá trị cho mình để đạt giá trị gia tăng cao và qua đó tăng giá trị công ty.

Ngành tăng trưởng “nóng” đã hết thời

Theo thống kê về Bảng xếp hạng FAST500 năm 2012, bình quân của 500 đại diện tăng trưởng doanh thu nhanh nhất giai đoạn 2008- 2011 đạt 62,2%, cao hơn chỉ số tương tự được ghi nhận trong giai đoạn 2006- 2009 (54%) và 2007- 2010 (57%).

Tuy nhiên, chỉ khoảng 26% số doanh nghiệp có doanh thu tăng trưởng gấp đôi có mức gia tăng lợi nhuận tương ứng trong cùng giai đoạn. Như vậy, trong quá trình sau khi Việt Nam gia nhập WTO, lực lượng doanh nghiệp Việt Nam đã tăng trưởng khá mạnh về quy mô, tuy nhiên hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp chưa tăng trưởng tương xứng. Hà Nội và Thành Phố Hồ Chí Minh vẫn là hai đầu tầu của nền kinh tế, đóng góp số lượng DN tăng trưởng lọt vào BXH FAST500 nhiều nhất trên cả nước.

Đáng chú ý, ngành tài chính- ngân hàng và bất động sản- xây dựng đang giảm tốc thay vì tăng trưởng nóng như các giai đoạn trước. Trong giai đoạn 2007-2010, ngành tài chính- ngân hàng đứng đầu BXH FAST500 với CAGR trung bình của ngành đạt trên 70%. Ngành xây dựng, bất động sản và vật liệu xây dựng cũng không kém cạnh là mấy khi CAGR đạt mức trên 53%. Tuy nhiên, sang tới năm 2011, bất động sản bắt đầu gặp nạn, giá nhà đất chững lại và có dấu hiệu giảm dần, các dự án xây dựng bị đình trệ do thiếu vốn đầu tư, dù đã huy động một luồng vốn đáng kể từ phía ngân hàng. Thị trường dần đóng băng, kéo theo đó là những khoản nợ xấu gia tăng cho toàn hệ thống tài chính. Số liệu từ FAST500 năm 2012 đã cho thấy, mặc dù ngành bất động sản đứng đầu về số lượng DN hiện diện đông đảo trong BXH, nhưng CAGR toàn của những doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất toàn ngành lại kiêm tốn ở con số khoảng 38%, còn CAGR ngành tài chính- ngân hàng cũng chỉ ở mức 47%.

Trong khi đó, xét về chỉ số ROA năm 2011 theo ngành nghề của các DN FAST500, con số 3,62% và 5,2% của ngành tài chính- ngân hàng và bất động sản chắc chắn sẽ khiến nhiều nhà đầu tư không khỏi thất vọng. Điều này cũng đồng nghĩa với việc hiệu quả sử dụng vốn đầu tư của các DN tăng trưởng nhanh nhất thuộc hai nhóm ngành tưởng chừng “hái ra tiền” này khá thấp, với mỗi 10 đồng vốn bỏ ra, nhà đầu tư chỉ có thể thu về chưa được nổi 1 đồng lãi, thấp hơn nhiều so với những ngành nghề bấy lâu nay “âm thầm” tăng trưởng nhưng chưa bao giờ được đặt vào vị trí “nóng” như hóa chất, cơ khí, hay thực phẩm- đồ uống…

Phung Hoang