Lo đình trệ kinh tế

Mặc dù đạt được mức tăng trưởng GDP 4,89% trong quý 1 năm nay, nhưng kinh tế lại có nhiều dấu hiệu đáng lo ngại. Cả sản xuất công nghiệp và nông nghiệp đều có tốc độ tăng trưởng thấp hơn cùng kỳ những năm trước.

Sản xuất suy giảm

Mức tăng trưởng GDP quý 1 năm nay đạt 4,89%, cao hơn tăng trưởng GDP của cùng kỳ năm ngoái là 4,75%. Tuy nhiên, những khó khăn của nền kinh tế lại thể hiện ở sản xuất nông nghiệp, công nghiệp đều có mức tăng trưởng thấp.

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư vào cuối tháng 3, quý I/2013, tăng trưởng của khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 2,24%; của khu vực công nghiệp và xây dựng là 4,93%, trong đó, công nghiệp tăng 4,59%, xây dựng tăng 4,79%; còn khu vực dịch vụ tăng 5,65%. Các con số này đều thấp hơn mức độ tăng trưởng cùng kỳ năm ngoái, ngoại trừ khu vực dịch vụ.

Nông nghiệp vốn được coi là trụ đỡ của nền kinh tế, thì năm nay cũng có mức tăng trưởng khá chậm so với mức tăng trưởng của quý I các năm trước. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý I/2013 của toàn nền kinh tế chỉ tăng 4,9% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức tăng 5,9% của quý I năm trước. Đây là một tín hiệu đáng lo ngại cho thấy sự trì trệ của nền kinh tế.

Bên cạnh khó khăn do thị trường thu hẹp, sức mua giảm sút, vốn vẫn là bài toán khó của DN. Theo số liệu của NHNN, tính đến ngày 21/3/2013, tổng phương tiện thanh toán đã tăng hơn 3%, dư nợ tín dụng tăng 0,03% so với cuối tháng 12/2012. Tăng trưởng tín dụng thấp, nhiều gói tín dụng lãi suất thấp vẫn chưa ra đươc với thị trường. Lãi suất chỉ là một phần của vấn đề, phần quan trọng hơn là tồn kho và nợ xấu của hệ thống DN ở mức cao, dẫn đến khả năng hấp thụ vốn kém. Hàng tồn kho lớn, sức mua yếu cũng là một trong những lý do cơ bản khiến doanh nghiệp thiếu động lực để thúc đẩy sản xuất - kinh doanhCác NH cũng phải chạy đôn đáo để tìm khách hàng tốt đẩy mạnh giải ngân, nhưng tình hình tăng trưởng tín dụng vẫn đì đẹt.

Khó khăn chung của nền kinh tế ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân cư, những người làm công ăn lương và làm gia tăng tình trạng thất nghiệp, dẫn đến sức mua giảm. Số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, trong quý 1 năm nay, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ sau khi trừ yếu tố giá cả chỉ còn tăng 4,5% so với cùng kỳ, thấp hơn mức tăng 4,7% của quý I năm trước. Cầu yếu làm CPI suy giảm và tác động mạnh vào khu vực sản xuất kinh doanh trong những tháng sắp tới. Và đây là một tín hiệu đáng lo ngại.

Khó khăn của DN vẫn còn tiếp diễn, tiếp theo quý 1, là khoảng thời gian cả nước có 2.272 DN hoàn thành thủ tục giải thể. Số lượng DN phải ngừng hoạt động là 13.011 doanh nghiệp so với cùng kỳ năm 2012 tăng 26,1%.

CPI giảm chưa vội mừng

Như thông lệ hàng năm, chỉ số tăng giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 giảm sau chu kỳ tăng giá dịp tết nguyên đán vào tháng 1 và 2. Theo công bố của Tổng cục Thống kê CPI tháng 3/2013 đã giảm 0,19% so với tháng trước. CPI tháng 3 và 3 tháng đầu năm 2013 thuộc loại thấp so với tháng trước và cùng kỳ năm trước. Đây là tháng đầu tiên sau 7 tháng (tính từ tháng 8/2012), CPI mang dấu âm, cũng là tháng 3 có CPI âm đầu tiên kể từ năm 2010.

CPI tăng thấp được nhìn nhận do nhiều nguyên nhân, từ tiền tệ tín dụng, với mức tăng trưởng tín dụng rất thấp, trong khi vốn huy động tăng; giá lương thực thực phẩm giảm do giá giảm từ thị trường thế giới, Nếu không có việc mua gạo tạm trữ, thì giá sẽ còn giảm sâu hơn mức giảm bình quân 4,7% của quý I/2013; Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, 2 tháng đầu năm nay chỉ tăng 3,6%, thuộc loại thấp nhất trong nhiều năm qua… Thêm vào đó là điện, than, xăng dầu… tạm được để yên trong khoảng thời gian này. Vụ tăng giá xăng dầu kỷ lục chỉ diễn ra sau khi chỉ số CPI được công bố ở mức thấp khả quan, và sẽ thể hiện trong chỉ số CPI tháng 4.

Chỉ số CPI tăng thấp đem lại chút dễ thở hơn đối với DN khi không phải đối phó với tình trạng tăng giá liên tục của các loại nguyên nhiên vật liệu đầu vào. Lạm phát thấp cùng định hướng cắt giảm lãi suất của Ngân hàng Nhà nước khiến DN hy vọng lãi suất thực tế sẽ giảm thêm. Người dân cũng cảm nhận khá rõ ràng chuyện giá cả ổn định, nhất là những người nghèo, thu nhập thấp từ tiền lương, tiền công.

Tuy nhiên gần như ngay sau khi công bố CPI tháng 3 và 3 tháng đầu năm ở mức thấp, giá xăng dầu đã tăng kỷ lục bất chấp giá thế giới giảm. Liên Bộ Tài chính - Công thương vừa thông báo tăng giá xăng dầu từ 362 - 1430 đồng/lít từ tối 28/3.Giới phân tích lo ngại phát thấp cũng dễ làm lơ là, thiếu kiên định, nhất quán với mục tiêu ưu tiên là ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, với nhiều biểu hiện khác nhau. Riêng vụ xăng dầu tăng giá cũng đẩy chỉ số CPI lên, theo tính toán, tác động trực tiếp lên CPI tháng 4 là 0,06%. Một phần tác động trực tiếp từ đợt tăng giá này sẽ rơi vào CPI tháng 5.

Trong buổi họp báo hôm1/4, ông Võ Văn Quyền, Vụ trưởng Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) khẳng định: Việc tăng giá xăng dầu chắc chắn sẽ làm tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và đẩy giá nhiều mặt hàng trong nước tăng theo Tuy nhiên, vì CPI hai tháng đầu năm đều thấp, trong khi đó tháng 3 âm, nên việc tăng giá xăng dầu lần này sẽ khiến cho mức độ cộng hưởng không cao.

Tuy nhiên việc giá xăng bất ngờ tăng mạnh đã ngay lập tức tác động đến việc tính toán giá cả hàng hóa dịch vụ của DN.

Những diễn biến trên cho thấy CPI giảm cũng chưa vội mừng. CPI giảm chưa thật chắc chắn khi còn tiềm ẩn những nguy cơ thúc đẩy tương tự vụ tăng giá xăng. Bên cạnh đó, những con số thống kê thể hiện sức mua của người dân tăng thấp và nhìn vào tốc độ tăng trưởng của dư nợ tín dụng cũng như tốc độ tăng thấp so với cùng kỳ của chỉ số sản xuất công nghiệp từ đầu năm tới nay, những mối lo ngại về tình trạng sản xuất kinh doanh đình đốn vẫn hiện hữu.

Lê Minh