Cẩn trọng với các vụ kiện phòng vệ thương mại

Nhằm mang đến cho các doanh nghiệp xuất khẩu cái nhìn toàn diện về phòng vệ thương mại; qua đó góp phần tăng cường nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam về vấn đề này, vừa qua VCCI - HCM đã phối hợp với Công ty Luật Mayer Brown JSM tổ chức hội thảo “Đối phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại và tự vệ trước hàng nhập khẩu gây thiệt hại”.

Luật sư thành viên Công ty Luật Mayer Brown JSM, bà Nguyễn Mai Phương cho biết khủng hoảng kinh tế cũng chính là thời điểm Chính phủ các nước tăng cường chính trị hóa vấn đề thương mại và chủ nghĩa bảo hộ. Mục tiêu của của các chính sách này là để bảo vệ nền sản xuất trong nước trước xu hướng xuất khẩu hàng hóa ngày càng tăng của các nước đang phát triển. Thời điểm từ cuối năm 2012 và đầu năm 2013 liên tục có các cảnh báo về khả năng sẽ xảy ra những vụ kiện về phòng vệ thương mại; điển hình là các cảnh báo về các vụ kiện phòng vệ thương mại liên quan đến mặt hàng thép tại thị trường Thái Lan, hạt điều tại Ấn Độ, xi măng tại Nam Phi. Bên cạnh đó, các nước cũng có xu hướng tiến hành các vụ kiện "kép" (tức là vừa kiện bán phá giá và vừa kiện phòng vê thương mại) nhằm tăng cường và củng cố chính sách bảo hộ của mình, chẳng hạn như vụ kiện bán phá giá, chống trợ cấp đối với mặt hàng tôm và mắc áo làm bằng thép vào thị trường Hoa Kỳ.

Trước thực trạng này, bà Phương khuyến nghị mỗi doanh nghiệp cần tự chuẩn bị các chiến lược cần thiết và phương sách đối phó hợp lý nhằm giảm thiểu tối đa các thiệt hại có thể gây ra nếu chẳng may doanh nghiệp phải đương đầu với các vụ kiện phòng vệ thương mại.

Ông Võ Tân Thành, Giám đốc VCCI - HCM cho biết với định hướng chiến lược tham gia hội nhập kinh tế quốc tế một cách sâu rộng, toàn diện, phù hợp với điều kiện của đất nước, Việt Nam đã và đang đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do với nhiều đối tác, đặc biệt từ năm 2010 đến nay Việt Nam đã và đang tích cực tham gia đàm phán Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương. Cũng trong những năm gần đây, khi phải đối diện với tình trạng khủng khoảng kinh tế toàn cầu, nhiều nước đã tăng cường áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại như một rào cản mới để bảo vệ hàng hóa trong nước. Với thực tế Việt Nam vẫn chưa được một số nước công nhận có nền kinh tế thị trường cùng với quá trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu và rộng, Việt Nam đã và đang tiếp tục phải đối phó với ngày càng nhiều vụ kiện về phòng vệ thương mại. Cụ thể, theo Hội đồng Tư vấn các biện pháp phòng vệ thương mại quốc tế (Hội đồng TRC) thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tính từ năm 1994 khi Columbia kiện Việt Nam bán phá giá gạo, đến nay đã có 50 vụ kiện liên quan đến chống bán phá giá và 4 vụ kiện chống trợ cấp.

Các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp đang là một thách thức lớn trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, tiếp cận thị trường nước ngoài và nâng cao năng lực sản xuất – xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam. Để có thể vượt qua thách thức này và tận dụng các cơ hội mà quá trình hội nhập mang lại, điều mà các doanh nghiệp cần trước hết là hiểu rõ những nội hàm cũng như bối cảnh của những diễn biến liên quan đến chủ đề này và tiếp đến là những nỗ lực và tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp, hiệp hội và các cơ quan có thẩm quyền.

Ông Matthew McConkey - Luật Sư Thành Viên phụ trách Nhóm Thương mại toàn cầu của Mayer Brown tại châu Á thông tin đa số các vụ điều tra chống bán phá giá của Hoa Kỳ được khởi kiện bởi ngành công nghiệp trong nước. Chính vì vậy đối thủ của doanh nghiệp Việt Nam trong các vụ kiện chống bán phá giá không phải là Chính phủ Hoa Kỳ mà chính là ngành công nghiệp trong nước. Theo đó ông Matthew McConkey khuyến nghị khi có thông tin về các vụ kiện, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tránh trường hợp khi phía Hoa Kỳ đã khởi kiện, các doanh nghiệp trong nước sẽ mất cơ hội chuẩn bị trước; điều này đồng nghĩa với tỷ lệ thua kiện sẽ rất cao. Ngoài ra các doanh nghiệp cùng bị khởi kiện cần hợp sức lại, cùng đứng chung trên một chiến tuyến để chuẩn bị cho việc đối đầu với vụ kiện. Đặc biệt quan trọng là khi một tranh chấp thương mại đã diễn ra rồi thì mỗi doanh nghiệp cần bảo vệ mình trước những phán quyết vô lý.

Vụ trưởng Vụ thị trường châu Mỹ (Bộ Công Thương) Nguyễn Duy Khiên thông tin thêm từ năm 2002 đến nay Việt Nam đã trải qua 7 vụ kiện với Hoa Kỳ. Không chỉ riêng Hoa Kỳ mà tại các thị trường nhập khẩu khác như EU, Đức…, số lượng các vụ kiện cũng có sự gia tăng tỷ lệ thuận với kim ngạch thương mại giữa 2 bên. Theo ông Khiên, nguyên nhân doanh nghiệp Việt Nam thua kiện chống bán phá giá, trợ cấp chủ yếu do doanh nghiệp che giấu thông tin, tài liệu kế toán, lưu trữ số liệu không cụ thể rõ ràng. Chính vì vậy trước mỗi vụ kiện, doanh nghiệp cần kiểm tra các tài liệu kế toán, số liệu lưu trữ rõ ràng chính xác. Những thông tin về giá bán, số lượng bán, ngày tháng xuất bán, chi phí tàu biển, điều chỉnh giá là phần phải có số liệu rõ ràng nhất. Ngoài ra thông tin về các chi phí trong sản xuất, chi phí khác cũng phải mang tính minh bạch.

Mỹ Châu