Đẩy mạnh hợp tác thương mại đầu tư Việt Nam- Châu Phi- Trung Đông

Mới đây, tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ Xuất khẩu – Cục Xúc tiến thương mại tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh hợp tác xúc tiến thương mại và đầu tư Việt Nam – Châu Phi – Trung Đông”. Sự kiện góp phần tăng cường phát triển quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam với các nước Châu Phi – Trung Đông và là cơ hội tốt cho các doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập thị trường này.

Phát biểu tại hội thảo, bà Lê Hoàng Oanh, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương khẳng định, Châu Phi, Trung Đông, với dân số đông, nhu cầu lớn về lương thực, thực phẩm cũng như các mặt hàng thiết yếu khác đang là hai thị trường phát triển và rất tiềm năng đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, trong điều kiện các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, một số thị trường xuất khẩu truyền thống của Việt Nam đã trở nên bão hòa thì đây là hai thị trường được đánh giá là nhiều tiềm năng và cơ hội đối với việc đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam. Bà Oanh cũng nhấn mạnh, việc Việt Nam đã ký hiệp định thương mại và hiệp định khung với nhiều nước thuộc châu Phi, Trung Đông đã mở ra những thuận lợi nhất định trong trao đổi thương mại giữa hai bên.

Đánh giá về tình hình hợp tác thương mại giữa Việt Nam- Châu Phi- Trung Đông, Phó Vụ trưởng Vụ thị trường Châu Phi- Tây Á- Nam Á, Bộ Công thương, ông Lê Thái Hòa cho biết, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam- Châu Phi- Trung Đông liên tục tăng trong những năm gần đây. Thống kê thương mại cho thấy, năm 2012, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Châu Phi đều có sự tăng trưởng mạnh, trung bình trên 20%/năm. Với thị trường Trung Đông, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam- Trung Đông năm 2011 là 5,17 tỷ USD, năm 2012 là 6,674 tỷ USD. Tính riêng 3 tháng đầu năm 2013 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam- Trung Đông là 2, 09 tỷ USD trong đó Việt Nam xuất khẩu 1,4 tỷ USD và nhập khẩu 679,7 triệu USD từ thị trường này.

Xét về tổng thể, cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu của các bên đều mang tính bổ sung cho nhau; hàng hóa Việt Nam bước đầu đã tạo dựng được chỗ đứng cũng như uy tín đối với người tiêu dùng tại hai khu vực này. Các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang châu Phi và Trung Đông tập trung vào mặt hàng gạo, hàng điện tử và linh kiện, dệt may, sản phẩm cao su, giày dép, cà phê, hải sản, thực phẩm chế biến, hàng tiêu dùng và chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong khi đó, Việt Nam nhập khẩu từ Trung Đông, châu Phi các sản phẩm chất dẻo nguyên liệu, dầu mỏ, phân bón, hóa chất, khí hóa lỏng (LPG), sắt thép.

Về hợp tác đầu tư, đến năm 2012, Việt Nam có 18 dự án tại 11 nước châu Phi, tổng vốn 1,1 tỷ USD. Một số dự án lớn như: Tập đoàn Viettel đầu tư tại Mozambique (345,6 triệu USD) và Cameroon (400 triệu USD) trong lĩnh vực viễn thông.; Tập đoàn Petro Việt Nam đầu tư hơn 300 triệu USD trong lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí tại Angieria, Tuyniri, Cameroon… các quốc gia châu Phi đầu tư vào Việt Nam là Xây-sen, Maroc, Ai cập, Kenya… trong các lĩnh vực như: công nghiệp chế biến, chế tạo, buôn bán lẻ, sửa chữa, dịch vụ…

Những thuận lợi khi thâm nhập thị trường này, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với hầu hết các nước trong khu vực Châu Phi, Trung Đông, Chính phủ đã có chủ trương đẩy mạnh phát triển hợp tác, thương mại với những thị trường này, có mạng lưới cơ quan đại diện làm cầu nối… Bên cạnh đó, với GDP bình quân 5%/năm, thế mạnh về dầu mỏ, khí đốt, công nghệ sinh học, công nghệ hóa dầu..., châu Phi, Trung Đông thực sự là thị trường tiềm năng đối với doanh nghiệp Việt Nam. Ngoài ra, việc cùng là thành viên của tổ chức WTO đã tạo điều kiện thuận lợi cơ bản đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang một số nước Châu Phi, hàng hóa được hưởng thuế suất ưu đãi MFN…

Bên cạnh những thuận lợi, ông Hòa cũng chỉ ra rằng, các doanh nghiệp Việt Nam khi thâm nhập thị trường này vẫn phải đối mặt với các thách thức như: tình hình chính trị bất ổn tại khu vực, yếu tố hồi giáo cực đoan, khủng bố, lừa đảo thương mại, thiếu thông tin về thị trường…. và các rào cản thương mại khác. Vì vậy nên các doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động tại thị trường vẫn trong tình trạng khá rời rạc, nhỏ lẻ, chưa có sự gắn kết, hỗ trợ nhau. Bên cạnh sự phát triển của một số doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Viettel, Tập đoàn dầu khí… thì các doanh nghiệp khác đầu tư tại hai thị trường này vẫn còn nhỏ, khá rời rạc lẻ tẻ. Nhiều đơn vị thiếu thông tin về thị trường, thường tự "mò mẫm", khai phá nên ẩn chứa nhiều rủi ro. Điều này dẫn đến tình trạng doanh nghiệp nào đầu tư mạnh lớn cứ lớn và doanh nghiệp nào nhỏ, khó khăn cứ khó khăn.

Để khắc phục tình trạng này, các chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp Việt Nam nên thực hiện các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường này như đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá thông tin sản phẩm đến khách hàng và doanh nghiệp tại thị trường bản địa; tham gia các hội chợ, triển lãm; tổ chức các hội thảo doanh nghiệp hoặc tiếp xúc khách hàng trực tuyến giữa hai bên. Đặc biệt cần có sự liên kết và phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, các hiệp hội, cơ quan đại diện và doanh nghiệp. Đại sứ quán Việt Nam tại châu Phi cũng khuyến cáo, doanh nghiệp Việt Nam nên cẩn trọng với những lời đề nghị mua hàng với giá trị hợp đồng lớn, điều kiện giao dịch đơn giản...

Thu Hà