Văn hóa doanh nghiệp và phát triển bền vững

Mới đây, Ban vận động Hiệp hội phát triển Văn hóa DNVN phối hợp cùng Tâm Việt Group dưới sự chủ trì của Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Công Thương, VCCI và Hội đồng lý luận phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương đã tổ chức Hội thảo “Văn hóa DN và phát triển bền vững”.

Đây là hội thảo đầu tiên gắn phát triển văn hóa DN với phát triển bền vững trong bối cảnh phát triển bền vững, văn hóa DN đang là một xu hướng của thế giới.

Kinh doanh “lấy con người làm trung tâm”

Theo TS Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI, văn hóa DN không phải là vấn đề mới nhưng nó ngày càng quan trọng trong xã hội hiện đại. Từ xa xưa văn hóa DN đã được đề cập trong kinh doanh khi các doanh nhân tiền bối đã từng nói đến cụm từ “đạo làm giàu”, thậm chí có cả sách viết về đạo làm giàu.

Chủ tịch VCCI chia sẻ, câu hỏi đặt ra là trong bối cảnh kinh tế DN gặp khó khăn như hiện nay, văn hóa DN có phải là vấn đề xa xỉ hay không? Việc làm thế nào để làm ra lợi nhuận và phát triển DN luôn là câu hỏi thường trực trong đầu các doanh nhân. Nhưng thực tế cho thấy, để giải quyết vấn đề kinh doanh không chỉ nghĩ đến tiền, đến lãi suất ngân hàng, các vấn đề thường nhật của hoạt động kinh doanh…mà chính là phải trở lại giá trị cốt lõi đó là quản trị DN, văn hóa kinh doanh. Muốn vượt qua được khó khăn hiện nay, muốn phát triển bền vững thì phải quan tâm tới các vấn đề về quản trị, trong đó một trong những vấn đề căn bản của quản trị chính là văn hóa DN. Việc đặt ra vấn đề văn hóa DN trong giai đoạn hiện nay là vấn đề đúng đắn và được các DN quan tâm.

“Văn hóa DN là một trong những “lối thoát”, một hướng đi lên của DN trong bối cảnh hiện nay” - TS Vũ Tiến Lộc nói.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Thế Kỷ - Phó ban Tuyên giáo Trung ương phân tích, kinh tế và văn hóa là 2 thành tố quyết định sự phát triển thịnh vượng của mỗi quốc gia, dân tộc. Ông đưa ra dẫn chứng: “Đó không phải là điều đến hôm nay mới được khẳng định mà cách đây hơn 2 thế kỷ, chính Adam Smit, nhà kinh tế học nổi tiếng người Scotland, nhân vật mở đường cho phát triển lý luận kinh tế đã nhấn mạnh rằng “Kinh tế không thể vận hành nếu thiếu sự hiểu biết về vai trò của “quan điểm đạo đức”.Ở đây, trong cách hiểu của ông, đạo đức không gì khác hơn là một khái niệm nằm trong phạm trù rộng của văn hóa, nói đúng hơn là văn hóa DN” - TS Thế Kỷ nhấn mạnh.

Cũng như văn hóa nói chung, nếu như chúng ta hiểu rằng, văn hóa DN là trạng thái tinh thần, vật chất đặc sắc của DN được tạo nên bởi hoạt động quản lý và hoạt động sản xuất kinh doanh của DN trong một điều kiện lịch sử xã hội nhất định thì chính nó sẽ có những đặc trưng cụ thể riêng biệt.Trước hết, văn hóa DN là sản phẩm, nói đúng hơn là sự hun đúc, kết tinh những giá trị vật chất và tinh thần của những người làm trong một DN.Nó xác lập một hệ thống các giá trị được mọi người làm trong DN chia sẻ, chấp nhận, đề cao và ứng xử theo các giá trị đó. Văn hóa DN còn góp phần tạo nên sự khác biệt giữa các DN và được coi là đặc điểm và truyền thống của mỗi DN.

Cũng theo TS.Thế Kỷ, mục đích của xây dựng văn hóa DN là nhằm tạo ra các quy tắc, các giá trị đẹp đẽ, bền vững của DN. Nó không chỉ có tác dụng thúc đẩy cho DN thực hiện được phương thức kinh doanh “lấy con người làm trung tâm” mà còn làm cho năng lực phát triển sản phẩm và năng lực đoàn kết, hiệp đồng tập thể của DN trở nên phồn vinh, tăng thêm sự gắn bó của nhân viên với DN, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh…

“Có người cho rằng,văn hóa của DN bao gồm: khẩu hiệu(Slogan); Tầm nhìn; Sứ mệnh; Gía trị cốt lõi; Triết lý kinh doanh; Văn hóa ứng xử của DN…Nhờ thực hiện văn hóa DN, các DN tận dụng được thời cơ thuận lợi, thúc đẩy sự đồng thuận, giảm xung đột, điều phối và kiểm soát, tạo động lực, cảm hứng làm việc, tạo lợi thế cạnh tranh…” - TS. Thế Kỷ nói

Văn hóa DN song hành cùng văn hóa doanh nhân

Thực tế cho thấy, văn hóa lãnh đạo, quản lý, văn hóa ứng xử hằng ngày trong quan hệ chủ - thợ, quản lý - bị quản lý, đồng nghiệp - đồng nghiệp, doanh nhân - bạn hàng…đang là những vấn đề không được quan tâm ở tầm văn hóa.Chính vì vậy, theo các chuyên gia, văn hóa DN cần phải được bắt đầu bằng chính những người lãnh đạo DN.Nói đúng hơn, văn hóa doanh nhân có thể xem là nền tảng để phát triển văn hóa DN.

Chuyên gia Nguyễn Tất Thịnh – Hiệu trưởng trường Doanh nhân PTI khẳng định, doanh nhân văn hóa là nền tảng để đưa nền kinh tế tri thức vào hoạt động kinh doanh và là điều kiện căn bản để xây dựng nên văn hóa trong DN. Và vì vậy, khi kinh doanh trở thành một nghề thực sự, được xã hội trọng vọng, thì những chuẩn mực đạo đức, văn hoá của doanh nhân hiện đại rất cần được xác lập.

Ông phân tích: Doanh nhân văn hóa phải là người làm giàu bằng tri thức, bằng trí tuệ thực sự của mình. Họ luôn xác lập rõ mục tiêu, tầm nhìn, sứ mệnh của DN và hoạch định các chiến lược phát triển một cách bài bản chính xác, sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả thực hiện các mục tiêu để dẫn dắt doanh nghiệp đi đến thành công. Họ luôn khiến cho toàn thể CBCNV của mình nhận thấy rằng con đường DN họ đang đi sẽ dẫn đến một tương lai đầy tươi sáng. Ở đó tất cả những nổ lực lao động và sự sáng tạo sẽ có được thành quả xứng đáng được công ty đãi ngộ và trân trọng, được xã hội ghi nhận và tôn vinh. Họ biết cách tạo ra một môi trường lành mạnh với những nguyên tắc ứng xử đầy tính khoa học và nhân văn để khích lệ tinh thần hăng say lao động trên nền tảng giá trị và niềm tin mãnh liệt của người lao động đối với Cty.

GS.TS.Nguyễn Văn Khang, trường Đại học Thăng Long nhận định, nói đến văn hóa DN, văn hóa doanh nhân không thể không nói đến văn hóa tổ chức trong DN và văn hóa ứng xử.Về văn hóa tổ chức trong DN, tổ chức DN là việc tổ chức đời sống tập thể, theo đó văn hóa tổ chức DN là văn hóa quản lí mọi mặt hoạt hoạt động của DN. Tổ chức đời sống cá nhân là tổ chức đời sống vật chất như ăn mặc, chỗ ở, sinh hoạt vật chất, đi lại,…và đời sống tinh thần vui chơi, giải trí, thông tin. Ông đưa ra ví dụ, về mặt nhân sự, nếu DN chỉ chú trọng đến lợi nhuận mà vắt kiệt sức người lao động, sử dụng người lao động theo kiểu “vắt chanh bỏ vỏ” thì rõ ràng là không có văn hóa trong DN. Nếu DN chỉ chú trong đến lợi nhuận mà không chú ý đến đời sống tập thế như việc quản lí tốt và đời sống cá nhân như đời sống ăn mặc, ăn ở, tinh thần,…thì không thể gọi là có văn hóa DN

Bên cạnh đó, ứng xử với môi trường tự nhiên ở nơi DN hoạt động và với môi trường thiên nhiên cũng là một phần của văn hóa ứng xử.“Nếu trong hoạt động kinh doanh mà chỉ chú trọng đế lợi nhuận thì sẽ bất chấp việc làm hại cho xã hội, như phá rừng, thải nước bẩn ra môi trường, thả khói bụi lên không trung thì không thể coi là có văn hóa trong kinh doanh.Hay nếu DN kinh doanh làm cho giao thông của người dân bị trắc trở bởi đường xá bị băm nát, sụt lún, đào bị đào lên bới xuống…thì cũng là sự thiếu văn hóa trong kinh doanh” GS.TS.Nguyễn Văn Khang nhấn mạnh.

Hiện nay, vấn đề văn hóa DN và phát triển bền vững trở thành vấn đề cấp bách của xã hội, đòi hỏi cộng đồng DN, các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu, chuyên gia…cùng “xắn tay” xây dựng và phát triển. Bởi nói như TS Thế Kỷ, khi toàn cầu hóa tạo một thế giới phẳng, trên nhiều phương diện thì ngay ở các nước phát triển, người ta ngày càng đề cao vai trò của văn hóa DN.Trong một thế giới hiện đại, lợi thế cạnh tranh bằng công nghệ kỹ thuật có thể hữu hạn do sự khuếch tán nhanh của kỹ thuật, công nghệ nhưng với sự giao thoa giữa các nền văn hóa ngày càng mạnh, nhu cầu của con người sẽ chuyển sang chú trọng tới mặt giá trị văn hóa.Và, vì thế,thay vào những lợi thế hữu hạn về công nghệ, văn hóa DN cần được đặt vào vị trí then chốt.

“Văn hóa DN dần trở thành một tài sản của DN, là nền tảng, là mục tiêu, là động lực và là hệ điều tiết của sự phát triển, góp phần giải quyết tận gốc rễ vấn đề xung đột quyền lợi giữa cá nhân và tập thể” - TS Thế Kỷ nói.

Nguồn: vcci.com.vn