Tăng khả năng cạnh tranh cho nông sản Việt

Trong nửa đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu của một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như Nông sản và Thủy sản phải đối mặt với sự biến động đáng kể so với năm 2012. “Tăng khả năng cạnh tranh xuất khẩu nông, thủy sản: Giải pháp nào cho doanh nghiệp?” là nội dung chính của hội thảo do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Chi nhánh Cần Thơ tổ chức mới đây nhằm giải quyết các khó khăn thách thức, giúp doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là vùng ĐBSCL tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Phát biểu tại hội thảo, ông Võ Hùng Dũng - Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) chi nhánh Cần Thơ khẳng định, tiềm năng xuất khẩu thủy sản của ĐBSCL đang lớn hơn lúa gạo và thời gian tới sẽ còn tăng, tuy nhiên, năng suất lao động của vùng hiện còn rất thấp, những khó khăn do giá thức ăn tăng cộng với giá xuất khẩu lại giảm, hệ thống thông tin hạn chế dẫn đến tình trạng mạnh ai nấy làm, xuất khẩu chưa bền vững. Trong thời gian tới, các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp xuất khẩu nông- thủy sản ở ĐBSCL nói riêng cần có những biện pháp tích cực nhằm gia tăng khả năng cạnh tranh đẩy mạnh xuất khẩu.

Theo báo cáo tại hội thảo, nếu như kim ngạch xuất khẩu Thủy sản, sau 6 tháng giảm mạnh, đã tăng trưởng nhẹ (0.7%) trong tháng 7 thì xuất khẩu nông sản lại sụt giảm nghiêm trọng. Cũng theo báo cáo mới đây nhất của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thuỷ sản tháng 8 ước đạt 2,39 tỷ USD, đưa giá trị xuất khẩu của ngành 8 tháng đầu năm 2013 lên 17,98 tỷ USD, giảm 1,1% so với cùng kỳ năm 2012. Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính ước đạt 8,99 tỷ USD, giảm 11,7%; Giá trị xuất khẩu thuỷ sản ước đạt 4 tỷ USD, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm 2012. năm ngoái.

Một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là gạo cũng đang gặp không ít khó khăn. Khối lượng gạo xuất khẩu tháng 8 ước đạt 463 nghìn tấn, với giá trị 202 triệu USD đưa khối lượng xuất khẩu gạo 8 tháng đầu năm 2013 ước đạt 4,69 triệu tấn, và 2,05 tỷ USD, giảm 15,7% về khối lượng và giảm 18,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2012. Giá gạo xuất khẩu tiếp tục giảm, giá bình quân 7 tháng đầu năm chỉ là 438,49 USD/tấn, giảm 3,2 % so với cùng kỳ năm 2012.

Về thị trường xuất khẩu, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc… vẫn duy trì là những thị trường xuất khẩu chính của nông- thủy sản Việt Nam. Xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc, Canada và Thái Lan cũng có sự tăng trưởng đáng kể với mức tăng tương ứng đạt 52,7%, 6,8%, và 9,6% so với cùng kỳ năm 2012. Xuất khẩu sụt giảm ở các thị trường như Nhật Bản (giảm 1%), Hàn Quốc (giảm 19,1%), và Tây Ban Nha (giảm 11,5%). Các doanh nghiệp xuất khẩu nông- thủy sản Việt Nam đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, đặc biệt từ sự suy giảm ở những thị trường truyền thống.

Tại hội thảo, Bộ Công Thương nhận định, một số nguyên nhân của thực trạng trên là do: Rào cản nhập khẩu vào các thị trường truyền thống như Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc… ngày càng khắt khe; Xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào các thị trường truyền thống cùng với nhu cầu tiêu dùng ở các nước phát triển giảm mạnh do suy thoái kinh tế dẫn đến áp lực cạnh tranh tăng cao; Thương hiệu xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam chưa thực sự nổi bật so với các đối thủ trong khu vực và trên thế giới… Bên cạnh đó, những hạn chế về nguồn cung cấp thông tin cũng như thẩm định năng lực đối tác nước ngoài tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng và tranh chấp thương mại cho doanh nghiệp Việt Nam.

Về vấn đề tranh chấp thương mại và nguy cơ nợ xấu đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông - thủy sản, ông Nguyễn Phương Lam - Trưởng Phòng Pháp chế - VCCI Cần Thơ cho rằng, một trong những hạn chế của doanh nghiệp Việt Nam là thiếu thông tin về thị trường và khách hàng. Vì vậy, để đối phó và giải quyết tranh chấp thương mại, cần nắm rõ nguyên tắc thương mại, luật thương mại quốc tế (chú ý những điều khoản trong hợp đồng); nắm rõ thị trường; đầu tư nhiều hơn để nắm bắt thông tin khách hàng, đối tác.

Đặc biệt, các doanh nghiệp cũng nên quan tâm đến lợi ích tài chính của việc tham gia Bảo Hiểm Tín Dụng Xuất Khẩu. Bởi trong trường hợp những khoản nợ xấu của doanh nghiệp không thu hồi được mà đáp ứng đủ điều kiện của hợp đồng bảo hiểm (hợp đồng mua bảo hiểm giữa doanh nghiệp xuất khẩu với công ty bảo hiểm), doanh nghiệp sẽ được công ty bảo hiểm chi trả những khoản nợ đó. Với loại hình tín dụng này, doanh nghiệp có thể mạnh dạn hơn trong việc ký những hợp đồng trả chậm, khuyến khích khách hàng hiện tại mua nhiều hơn và thu hút được nhiều khách hàng mới, giúp doanh nghiệp cạnh tranh hơn so với những đối tác khác.

Ngoài ra, theo nhiều đại biểu, các doanh nghiệp nên chủ động có các giải pháp mở rộng xuất khẩu thông qua việc gia tăng sự nhận biết thương hiệu đến các đối tác toàn cầu. Đặc biệt chú trọng đến những bài học kinh nghiệm từ các tranh chấp thương mại và nguy cơ nợ xấu đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông, thủy sản.

Hà Thu