Thị trường bán lẻ Việt Nam: Tiếp tục là mảnh đất màu mỡ của các nhà đầu tư ngoại

Việt Nam với số dân trên 90 triệu người, dân số trẻ với mức thu nhập trung bình tăng lên hàng năm, vì thế Việt Nam được coi là thị trường bán lẻ có mức tăng trưởng rất hấp dẫn (khoảng 23%/năm). Đây được xem là lời giải cho làn sóng đầu tư ồ ạt bởi các tập đoàn bán lẻ nước ngoài vào thị trường Việt Nam trong thời gian vừa qua.

Theo dự báo của Bộ Công Thương, từ nay đến năm 2020, Việt Nam sẽ có khoảng 1.200 – 1.300 siêu thị, tăng gần 650 siêu thị so với năm 2011. Các trung tâm thương mại mua và trung tâm mua sắm cũng sẽ tăng lên khoảng khoảng 180 điểm.

Nhà đầu tư ngoại ồ ạt vào Việt Nam

Sức hấp dẫn của thị trường bán lẻ Việt Nam đang tiếp tục thu hút sự quan tâm của hàng loạt các tập đoàn bán lẻ trên thế giới. Nhiều tập đoàn đã bắt tay vào công tác triển khai hệ thống tại Việt Nam như Lotte Mark, Takeshimaya, Aeon, Auchan…, bên cạnh đấy là những tập đoàn đang trong quá trình hoàn tất hồ sơ để đầu tư như Wal-Mart, Carrefour.

Trong báo cáo thường niên của tập đoàn bán lẻ Metro cũng đánh giá rằng, Việt Nam là một trnog những thị trường có tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ. Với mật độ dân số cao và đa số đều đang trong độ tuổi lao động, Việt Nam có thể nói là một thị trường đầy tiềm năng cho hoạt động bán lẻ. Trong khi các nhà bán lẻ Việt Nam đang tận dụng lợi thế sân nhà để mở rộng hoạt động kinh doanh của mình nhằm chiếm lĩnh thị trường thì các nhà đầu tư nước ngoài cũng đang đặt chân ngày càng nhiều vào thị trường này để tranh dành thị phần.

Tập đoàn Berli Jucker (BJC) của tỷ phú người Thái Charoen Sirivadhanabhakd đã nhanh chóng ký thỏa thuận hợp tác với tập đoàn bán lẻ trong nước là Family Mart sau khi đối tác Nhật Bản rút hoàn toàn khỏi liên doanh này. Hiện chuỗi bán lẻ Family Mart Việt Nam đã đổi tên thành B’mart (là thương hiệu của BJC).

Tính đến hết năm 2013, những tập đoàn đã có mặt tại thị trường Việt Namnhw Big C, Metro, Lottemart.. đã mở thêm hàng loạt chuỗi siêu thị tại các tỉnh, thành phố. Trong đó phải kể đến Big C của Tập đoàn Casino (Pháp) có 18 điểm, Metro Cash&Carry (Đức) có 19 điểm, Lotte (Hàn Quốc) có 4 điểm…

Theo ông Mai Hữu Tín, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư U&I cho rằng: chuyện các tập đoàn bán lẻ lớn thâm nhập thị trường Việt nam là một xu thế đang diễn ra và khó có thể ngăn cản. Việt Nam với tư cách là thành viên của WTO thì chúng ta cùng trong một sân chơi lớn, khi thị trường Việt Nam hấp dẫn thì nhiều nhà đầu tư sẽ tham gia thị trường, thậm chí là sáp nhập và thâu tóm là cách để đi tắt đón đầu. Ngay cả các công ty lớn ở trong nước, cũng làm như vậy. Trường hợp Masan là một ví dụ. Nếu một thương hiệu thật sự tốt thì sẽ khó mất đi, chỉ có chủ của thương hiệu thì có thể thay đổi.

Thách thức với các doanh nghiệp nội địa

Khi nền kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang trong quá trình phục hồi thì năm 2014 được đánh giá là năm khó khăn đối với các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam trong việc cạnh tranh với các tập đoàn lớn của nước ngoài ngay chính trên sân nhà của mình. Nguồn cung cho hệ thống bán lẻ để phục vụ nhu cầu ngày càng đa dạng hơn, Hiện một số doanh nghiệp bán lẻ của Việt Nam bước đầu đã tạo được chỗ đứng vững chắc trên thị trường như Saigon Coop Mart đã mở gần 70 hệ thống Coop Mart và gần 70 Coop Food tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước…, bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng đang nỗ lực đầu tư, mở rộng hệ thống và nâng cao chất lượng phục vụ trong lĩnh vực bán lẻ tổng hợp như Satra, Hapro, Phú Thái, Fivimart…

Mặc dù vậy, các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam cũng mới chỉ chiếm khoảng 15% trong tổng hệ thống bán lẻ cả nước, trong khi đó, các nước trong khu vực, tỷ lệ này chiếm khoảng 50%. Như vậy có thể thấy, các doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ chiếm một tỷ lệ quá nhỏ so với miếng bánh thị phần hiện nay. Trong khi thu nhập trung bình của người dân đang tăng lên và các doanh nghiệp nước ngoài đang đẩy mạnh các kế hoạch kinh doanh tại Việt Nam thì sự cạnh tranh sẽ diễn ra ngày càng gay gắt hơn.

Theo số liệu của công ty đánh giá thị trường Niesel, TP HCM có tới 60% các tập đoàn nước ngoài đầu tư tại đây, các tập đoàn nước ngoài đã tạo nên sự khác biệt rất lớn khi hầu hết đều mở cửa 24 giờ mỗi ngày và xuyên suốt cả tuần, có cả không gian ăn uống và nghỉ trưa.

Những doanh nghiệp bán lẻ có nguồn vốn đầu tư nước ngoài thường có lợi thế về vốn, thương hiệu, mạng lưới, kỹ năng bán hàng, tuyên truyền quản cáo, niêm yết giá và bán theo giá niêm yết, phương tiện cân đo đong đếm, vệ sinh an toàn thực phẩm… nên sẽ là một khó khăn lớn cho các doanh nghiệp nội địa khi cạnh tranh.

Tháng 1/2015 là thời điểm Việt Nam sẽ mở cửa hoàn toàn cho các nhà bán lẻ nước ngoài đầu tư 100% vốn để mở chi nhánh theo cam kết gia nhập WTO. Ngoài ra, khi Việt Nam tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì thuế suất nhập khẩu sẽ giảm xuống 0%, điều này sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng nhưng đồng thời cũng sẽ tạo ra một áp lực không nhỏ đối với các doanh nghiệp bán lẻ trong nước.

Ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Việt Nam cho rằng, khi TPP bắt đầu có hiệu lực, các doanh nghiệp nội sẽ phải cải thiện chất lượng sản phẩm của họ và hạ giá xuống để cạnh tranh tốt hơn, nếu không muốn để mất thị trường trong nước vào các nhà bán lẻ nước ngoài.

Cần một chiến lược lâu dài

Theo các chuyên gia kinh tế, để các doanh nghiệp trong nước đủ sức đương đầu với các tập đoàn bán lẻ nước ngoài thì cần phải có một chiến lược phát triển lâu dài và toàn diện. Ông Vũ Vinh Phú cho rằng: “Các doanh nghiệp nên chú trọng đến chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa các mặt hàng, xây dựng mối liên kết vững chắc giữa nhà sản xuất và đơnvị phân phối sản phẩm để tìm tiếng nói chung, cũng như chủ động trong việc cung ứng nguồn hàng”.

Đại diện một doanh nghiệp bán lẻ trong nước cho biết: “Mặc dù trong những năm qua, các tập đoàn bán lẻ nước ngoài không ngừng đẩy mạnh mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam nhưng các doanh nghiệp bán lẻ trong nước vẫn hoạt động và phát triển tốt. Họ vừa đẩy nhanh quy mô siêu thị, vừa liên kết với nước ngoài để mở trung tâm thương mại. Sự xuất hiện của doanh nghiệp nước ngoài chính là cơ hội để mình phát triển hơn, hoàn thiện hơn.”.