Lãi suất cho vay tại Việt Nam sẽ giảm nhanh?

Cuộc họp mới đây của Thống đốc Ngân hàng nhà nước Việt Nam (NHNN) Nguyễn Văn Giàu với các lãnh đạo 5 NHTMQD với mục tiêu cắt giảm lãi suất đã đạt được sự thống nhất đẩy mạnh lộ trình giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay VND theo chủ trương của Chính phủ.

Từ đầu tháng 7/2010, các ngân hàng thương mại sẽ tiếp tục điều chỉnh giảm lãi suất để dần tiến tới mục tiêu lãi suất cho vay VND khoảng 12%/năm và lãi suất huy động VND trong khoảng 10%/năm.

Khi giảm lãi suất là một trong những mối quan tâm hàng đầu của NHNN, thì dường như các ngân hàng không chú ý lắm đến điều này. Cái họ cần là mức chênh lệch lãi suất huy động - cho vay hợp lý, đủ để ngân hàng có lời. Trong khi nguồn vốn còn khó khăn, huy động chủ yếu ngắn hạn và vốn trên thị trường mở, hoặc tăng vay mượn lẫn nhau trên thị trường liên NH, thì việc cắt giảm lãi suất theo định hướng của Chính phủ và NHNN không được các NH mặn mà.

Tuy nhiên, với thông điệp từ thống đốc NHNN và sự chi phối của các “ông lớn” trên thị trường tiền tệ Việt Nam, lãi suất được nhận định sẽ được cắt giảm. Một mức lãi suất thấp hơn không chỉ có lợi cho người vay tiền, mà còn giảm áp lực đối với NH, họ sẽ tránh được các cuộc đua hút vốn, mức độ rủi ro của các khoản vay cũng giảm. Với sự hỗ trợ của Ngân hàng Nhà nước, đặc biệt là sự đồng thuận cao của các NHTM thì việc giảm tiếp lãi suất kinh doanh VND sẽ thực hiện được ngay từ đầu tháng 7 tới.

Lãi suất có xu hướng hạ nhiệt trong vòng hai tháng qua do chỉ đạo của Chính phủ và NHNN, lãi suất đã hạ nhiệt đối với các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, tất cả các NHTM đều đã giảm lãi suất cho vay thấp hơn các đối tượng khác, đặc biệt Vietcombank và BIDV đã cho các đối tượng trên vay khoảng 12%/năm. Vietinbank và Agribank, MHB cho vay 12,5%, còn các ngân hàng thương mại cổ phần khác khoảng 13%. Mặt bằng lãi suất cho vay đối với các đối tượng khách hàng khác đến tháng 6/2010 cũng đã giảm từ 0,5%-1%/năm so mức lãi suất tháng 5/2010.

Theo dự định, các NHTM quy mô lớn sẽ giảm ngay lãi suất cho vay VND đối với ba đối tượng khách hàng ưu tiên theo đúng mức khoảng 12%-12,5%/năm, các NHTMCP khác sẽ cố gắng trong thời gian ngắn tiến tới mục tiêu này. NH đi đầu trong thực hiện cắt giảm lãi suất ngay sau khi đạt được thỏa thuận là Vietinbank. NH này vừa công bố chính sách lãi suất cho vay mới bắt đầu thực hiện từ 1/7 tới, tối đa 12,5%/năm đối với 3 nhóm đối tượng: áp chính sách lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND tối đa là 12,5%/năm đối với các doanh nghiệp thuộc 3 nhóm đối tượng: là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn, doanh nghiệp xuất khẩu. Riêng các doanh nghiệp xuất khẩu, để hưởng mức lãi suất trên phải có cam kết bán ngoại tệ cho Viettinbank.

Về lãi suất huy động VND, cũng ngay từ đầu tháng 7/2010, các thành viên Hiệp hội ngân hàng sẽ có đồng thuận hạ dần theo lộ trình trong khoảng 3 tháng, từ mặt bằng phổ biến hiện nay quanh mức 11,5%/năm xuống 11%/năm và phấn đấu vào cuối tháng 9/2010 xuống mức khoảng 10,2%-10,5%/năm.

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu khẳng định NHNN sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp thông qua các công cụ của chính sách tiền tệ để điều tiết mặt bằng lãi suất thị trường theo hướng giảm dần. Thống đốc yêu cầu các ngân hàng thương mại không thực hiện thêm các khoản khuyến mãi khiến làm tăng mức lãi suất huy động thực tế, để đảm bảo sự đồng thuận cao của các thành viên Hiệp hội ngân hàng.

Một thời gian dài, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng mạnh, một số NHTM đạt lợi nhuận lớn khi đem vốn cho các NH nhỏ vay lại. Tuy nhiên, thông điệp từ NHNN sẽ không nhân nhượng việc các NHTM vay vốn trên thị trường liên ngân hàng để cho khách hàng vay lại vì điều này rủi ro, ảnh hưởng tới an toàn hệ thống. Trong cuộc gặp báo chí cuối tháng 6, Thống đốc NHNN cho biết, đầu năm 2010 có 15 ngân hàng huy động vốn liên ngân hàng bằng từ 50% trở lên so với vốn huy động từ dân cư và tổ chức kinh tế, nhưng đến nay hầu hết đã giảm xuống mức trung bình chỉ còn 21%, nhỉnh hơn không đáng kể so với quy định 20% của NHNN. NHNN đã áp dụng một số biện pháp mạnh, trong đó có việc cho các NH vay tiền của NHNN để trả những khoản vay trên thị trường liên ngân hàng. Agribank đã giảm số tiền vay liên ngân hàng từ 27.000 tỉ đồng xuống còn hơn 9.000 tỉ đồng.

Tuy nhiên, một số NHTM đã lách quy định của cơ quan quản lý, bằng cách đưa vốn cho các công ty con để các công ty này gửi vào những ngân hàng khác với lãi suất huy động cao, tới 11,5%/năm. Đây thực chất là cách lách quy định về vốn vay liên ngân hàng và nó cũng rủi ro không kém vì các khoản tiền gửi của các công ty con dạng trên chủ yếu ngắn ngày, chỉ một vài tuần.

Việc giảm lãi suất đang gặp khó khăn do lãi suất huy động còn ở mức cao khiến chênh lệch lãi suất đầu ra - đầu vào của NH thấp. Nguồn vốn chủ yếu ngắn hạn khiến độ rủi ro tăng cao hơn khi NH cho vay dài hạn.

Lê Minh